Effectief altruïsme

Zo verbeter je de wereld écht

Goeddoen doe je met je hoofd

1 © Pieter Van Eenoge

Hoe doen we zo goed mogelijk goed? Die vraag brengt effectieve altruïsten vandaag voor het eerst samen in Gent. De nieuwe beweging wil de wereld verbeteren op een radicaal rationele manier.

Je stopt een muntstuk in een collectebus. Je stuurt een sms naar een liefdadigheidsorganisatie. Je stort geld voor een land in nood. Dat voelt goed. Maar weet je ook of je daarmee daadwerkelijk hebt goedgedaan? Wat heeft jouw bijdrage betekend? Veel mensen hebben er het raden naar. En dat frustreert een internationale filosofische beweging van zogenaamde effectieve altruïsten. Sinds kort hebben ze ook in Vlaanderen een afdeling. Aan de UGent vindt vandaag hun eerste studiedag plaats. Ze zullen er uitleggen dat je beter je hoofd volgt, en niet enkel je hart, als je geld zo effectief mogelijk wil inzetten. Wetenschap, logica, ratio: die moeten de wereld beter maken. Niet een of ander buikgevoel, laat staan je ego.

Share

'Niet het warme gevoel, maar het resultaat telt. Je wil zoveel mogelijk leed verlichten'

Tobias Leenaert (43)

Grondlegger van de beweging is de Schotse filosoof William MacAskill. In 2015 schreef hij Doing Good Better, een boek dat aantoont dat niet elk goed doel even efficiënt is. Een van de sprekendste voorbeelden is PlayPump, een draaimolentje waarmee kinderen in Afrikaanse landen spelend water omhoog kunnen pompen. "Water pompen wordt kinderspel", jubelden kranten. Er werden miljoenen ingezameld, of toch tot PlayPump onderwerp werd van enkele kritische rapporten. Daarin stond te lezen dat de bijna 2.000 molentjes hun doel voorbijschoten. Kinderen wilden er niet op spelen wegens te zwaar, en moeders zagen het niet zitten om de dingen rond te duwen.

"Dit toont aan hoe er grote verliezen worden geleden in de social profit", meent Tobias Leenaert (43), een van de organisatoren van de Gentse studiedag. De man doneert, zoals veel effectieve altruïsten, 10 procent van zijn inkomen aan liefdadigheidsorganisaties. Geen vereiste, benadrukt hij. "Maar voor velen is het een bedrag dat groot genoeg is om een significant verschil te maken, en klein genoeg om een comfortabel leven te leiden." Belangrijker is volgens hem dat het geld dat je doneert, op de best mogelijke plek terechtkomt. "Niet het warme gevoel, maar het resultaat telt. Je wil zoveel mogelijk leed verlichten. Een van de beste manieren om dat te doen, is door naar het buitenland te kijken. Waarom zou je geld geven aan één bedelaar hier als je weet dat je met dat bedrag tien mensen in het zuiden kunt helpen?"

Een van de beste goede doelen nu is Against Malaria Foundation. "Meta-organisaties hebben, op basis van wetenschappelijke modellen, berekend dat hun muskietennetten het efficiëntst worden ingezet." Om een idee te geven: voor nog geen 100 euro help je iemand aan een volledig gezond levensjaar. "Er zijn organisaties die honderd keer meer geld nodig hebben om hetzelfde te doen."

Prioriteiten

Effectieve altruïsten hebben zich al kritisch uitgelaten over sommige liefdadigheidsorganisaties. Over Make-A-Wish bijvoorbeeld, dat wensen vervult van ongeneeslijk zieke kinderen. Met de duizenden dollars om één zo'n wens te vervullen, kunnen veel meer mensen worden geholpen. Ook bij de miljoenen voor Music for Life kun je je afvragen of ze naar de meest prioritaire doelen gaan. Klinkt hard, geeft Leenaert toe.En het is ook moeilijk om dat rationele idee vast te houden als je leed vlak voor je ogen ziet. "Maar return on investment is belangrijk. Verhalen als die van PlayPump wakkeren het cynisme bij mensen aan."

Dat veel Vlamingen straks overstag gaan en effectief altruïst worden denkt de beweging niet. "We zien wereldwijd dat vooral jonge, hoogopgeleide mensen zijn aangetrokken tot het gedachtegoed." Maar Leenaert ziet dat niet als een probleem. "Ik geloof in het trickledowneffect. Na een tijdje blijft het idee ook bij anderen kleven."

_____

Vier tips van effectieve altruïsten:

► Volg niet je gevoel, maar je verstand. Stel jezelf de vraag: zal mijn bijdrage leiden tot drastische verbeteringen in een groot aantal levens?

► Overweeg goede doelen die worden verwaarloosd. Als er veel aandacht is voor vluchtelingen, dan zijn er vast ook veel mensen die er tijd en geld in investeren.

► Beroep je op organisaties die uitzoeken hoe goed goede doelen zijn. Onder meer GiveWell licht charitatieve instellingen grondig door.

► Geef voldoende. Volgens de effectieve altruïsten moet het voor veel mensen mogelijk zijn om 5 à 10 procent van hun inkomen aan goede doelen te geven.

nieuws

zine