Focus

Waarom eenzaamheid piekt bij twintigers

Zo mooi, zo jong en zo alleen

Onze samenleving voelt zich eenzaam. Het gevoel kwelt alle leeftijden, maar uit een gezaghebbende studie van de universiteiten van Chicago en Keulen blijkt nu dat eenzaamheid vooral in de late twintigerjaren piekt. Hoe komt dat?

1 © Thinkstock

Vaak wordt gezegd dat onze twintigerjaren de beste van ons leven zijn. We vinden een uitdagende job en een partner met wie we lief en leed delen. We bouwen een sociaal netwerk uit van vrienden en kennissen, mensen die het beste in ons naar boven halen en ons door en door begrijpen. Of toch niet helemaal.

U kan dit abonneestuk vandaag gratis lezen. Elke dag De Morgen lezen? Proef nu twee maanden en krijg 47 procent korting.

Een onderzoek uitgevoerd door psychologen van de universiteiten van Keulen en Chicago toont aan dat eenzaamheid zich niet tot ouderen beperkt, maar het gevoel eender welke leeftijdsgroep overvalt. En opvallend: uit de studie blijkt dat het gevoel piekt bij twintigers. Ontwikkelingspsycholoog Luc Goossens (KU Leuven), autoriteit in het onderzoek naar eenzaamheid: "Voordien was er weinig tot geen onderzoek naar eenzaamheid bij twintigers verricht. In dat opzicht is deze studie baanbrekend."

Lees ook: "Mensen verstikken uit angst om alleen te zijn"

Volgens het onderzoek zal elke leeftijdsgroep in het leven bepaalde doelen vooropstellen en als die niet worden behaald, gaan mensen vereenzamen. Dat single zijn bij twintigers eenzaamheid kan veroorzaken, lijkt evident. Het effect dat een job op het welzijn van twintigers uitoefent, is dan weer gecompliceerder.

Share

Er heerst een spanning tussen mensen die hun passie al hebben gevonden en de mensen die nog zoekende zijn

Zo blijkt dat tewerkgestelde jongeren zich over het algemeen minder eenzaam voelen, in vergelijking met hun werkloze tegenhangers. Tewerkstelling leidt tot sociaal contact, status en geeft een fijn gevoel door actief aan een project bij te dragen. Maar een job kan ook vereenzamen. Twintigers met een fulltimejob worstelen met het uitbouwen van sterke sociale netwerken omdat hun dagelijkse levens minder flexibel zijn dan die van leeftijdsgenoten met parttimejobs.

Onmiddellijk presteren

Vooral het aspect 'verandering' is interessant om de eenzaamheidspiek bij twintigers te verklaren, weet onderzoekster Leen Heylen (Thomas More), die een doctoraat rond eenzaamheid schreef: "Mensen gaan vereenzamen wanneer er zich grote veranderingen in hun leven voordoen. Eindes leiden vaak tot een gevoel van verlies - en verlies wordt geassocieerd met depressie. Een nieuw begin kan dan weer tot onvoorspelbaarheid en onzekerheid leiden."

De switch van de kotjaren naar het professionele leven valt sommige twintigers zwaar. Terwijl ze zich in hun studentenstad met leeftijdsgenoten konden amuseren, verhuizen ze na het afstuderen vaak opnieuw naar het thuisfront of zoeken ze hun heil in een nieuwe stad of een buitenlands avontuur. Sommigen zijn na het behalen van hun diploma gebrand op het uitbouwen van een carrière, anderen zetten in op een gezin. Het is moeilijk om contact te houden wanneer vrienden zich in verschillende stadia van hun leven bevinden. Onbegrip of gebrek aan steun gooien roet in het eten.

Share

'In de moderne razernij van sociale media, smartphones en overbevolkte steden, kan eenzaamheid een luxe zijn'

Nell Frizzell, journaliste The Guardian

Zo'n transitieperiode vergt introspectie: de tijd en energie die we nodig hebben om een onafhankelijk leven op te bouwen, investeren we daarom vaak liever in onszelf dan in onze familie- en vriendenkring. Niet iedereen maakt deze overgang even snel. En zo kunnen ook twintigers met bakken zelfvertrouwen zich eenzaam voelen. Er heerst een spanning tussen mensen die hun passie al hebben gevonden en de mensen die nog zoekende zijn.

Lees ook: "Racisme vereenzaamt"

Koen Luyckx (KU Leuven), ontwikkelingspsycholoog: "Het merendeel van de jongeren kan goed met die periode van instabiliteit en transitie om, maar zoals ook uit de studie blijkt heeft een groot deel het daar moeilijker mee. Velen onder hen hebben moeite met het opbouwen van een realistisch zelfbeeld. Ze blijven twijfelen over welke richting ze met hun leven uit moeten en hoe ze hun plaats in onze samenleving kunnen opnemen. En jongeren krijgen de tijd niet meer om daarin hun weg te zoeken. Onze samenleving is hoofdzakelijk gericht op onmiddellijk presteren. Vooruitgang is de norm geworden."

De schuld van Facebook

Wie het over eenzaamheid bij twintigers heeft, spreekt niet alleen over de zoektocht naar zichzelf, maar ook over sociale netwerken. Sociale media kunnen ons helpen om in contact te blijven met onze dierbaren, maar er is het risico dat we persoonlijke relaties gaan vervangen door oppervlakkige online communicatie.

Toch is het te eenvoudig om de schuld enkel op Facebook te steken. Een studie over sociale media van de universiteit van Michigan heeft aangetoond dat het platform ook goede effecten kan hebben: de technologie staat ons toe om nieuwe mensen te ontmoeten. Maar ook dat valt te nuanceren. Als je Facebook gebruikt om bestaande contacten te onderhouden, dan ga je inderdaad minder eenzaam zijn. Wie al een goed netwerk heeft en sociale media gebruikt om dat uit te breiden, ervaart een positieve impact. Wie echter eenzaam is en dat met sociale media wil verhelpen, voelt zich na enkele maanden juist eenzamer.

Lees ook: "Ik moet mezelf forceren om bewuster te leven"

Share

Wie al een goed netwerk heeft en sociale media gebruikt om dat uit te breiden, ervaart een positieve impact

Maar hoe kunnen we eenzaamheid dan tegengaan? Mensen zijn fundamenteel sociale wezens die betekenisvolle connecties vereisen om hun gezondheid en welzijn te maximaliseren. Onderzoekers pleiten voor 'willekeurige daden van vriendelijkheid': iets eenvoudigs als een compliment voor de outfit van een vreemde, of een oud persoon helpen door boodschappen te dragen of met het oversteken van de straat, helpt ons ook emotioneel.

Probeer ook deel te nemen aan sociale activiteiten die anderen helpen bij het leggen van nieuwe contacten, zoals vrijwilligerswerk in een soepkeuken, voorlezen aan blinden of bijles geven. Zulke acties leiden niet alleen tot wat academici de 'helper's high' noemen, maar creëren ook nieuwe vriendschappen - wat dan weer eenzaamheid kan tegengaan.

En dan is er nog een meer controversiële tip. The Guardian-journaliste Nell Frizzell verwoordt het in een opiniestuk zo: "Het probleem, uiteraard, is niet het alleen zijn, maar hoe we denken over alleen zijn. We zijn er bang van, verafschuwen het, doen er alles aan om het te vermijden. En toch, in de moderne razernij van sociale media, smartphones en overbevolkte steden, kan eenzaamheid een luxe zijn."

Isolatie, stilte en geforceerde zelfreflectie kunnen handig zijn als je iets creatiefs wilt bereiken. Op die manier hoeft eenzaamheid geen pijnlijke ervaring te zijn, maar een nuttig instrument.

Lees ook: "Een volle agenda is geen statussymbool"

U kan dit abonneestuk vandaag gratis lezen. Elke dag De Morgen lezen? Proef nu twee maanden en krijg 47 procent korting.

Dossier Eenzaamheid
Dossier Eenzaamheid

Onze samenleving voelt zich eenzaam. Het gevoel kwelt alle leeftijden, maar uit een gezaghebbende studie van de universiteiten van Chicago en Keulen blijkt nu dat eenzaamheid vooral in de late twintigerjaren piekt. Hoe komt dat?

Lees alle artikels