Wetenschap

Waarom borduurden de Vikings 'Allah' op hun begrafeniskleding?

2 Een van de opgegraven weefsels. © Annika Larsson

Wat hadden de Vikingen met de islam? Die vraag stellen Zweedse onderzoekers zich, nu ze geweven Arabische tekens hebben ontdekt op begrafeniskostuums die werden opgediept uit scheepsgraven. 

De kledingstukken, die gevonden zijn in graven uit de negende en tiende eeuw, werden meer dan honderd jaar geleden afgeschreven als typische voorbeelden van begrafeniskostuums uit de tijd van de Vikingen. Maar een nieuw onderzoek heeft nieuwe inzichten opgeleverd rond de contacten tussen de Viking- en de moslimwereld.

Op de kleding zijn geweven patronen in zijde en zilverdraad gevonden die de woorden 'Allah' en 'Ali' uitbeelden in het Koefisch schrift. De kleine tekentjes, niet groter dan anderhalve centimeter, zijn nooit eerder teruggevonden in Scandinavië, zegt textielarcheoloog Annika Larsson van de universiteit van Uppsala, die de ontdekking deed. "Gelijkaardige ontwerpen komen wel voor op Moorse gewaden in Spanje", zegt ze.

Eeuwig leven

2 Sterk vergroot en bekeken in een spiegel, komt de naam 'Allah' in het Koefisch schrift tevoorschijn. © Annika Larsson

Larsson vond de namen tot dusver op minstens tien van de bijna honderd stukken die ze onderzoekt. Ze komen telkens samen voor.

De vondst doet vragen rijzen over de doden die in de zeemansgraven begraven waren. "De mogelijkheid dat sommigen moslim waren, kan niet volledig uitgesloten worden", klinkt het. "DNA-analyse van andere opgravingen heeft aangetoond dat sommige mensen die begraven waren in Vikinggraven afkomstig waren van Perzië, waar de islam zeer dominant aanwezig was. Het is echter waarschijnlijker dat de begrafenisrituelen in die tijd beïnvloed werden door islamitische ideeën, zoals het eeuwige leven in het paradijs na de dood."

Een team van de universiteit van Uppsala gaat nu na wat de geografische oorsprong is van de lichamen die in de kostuums begraven waren.

Ali

Twee jaar geleden hebben onderzoekers ook al de tekst 'voor Allah' aangetroffen op een graf in Birka. De tekst was eveneens aangebracht in het Koefisch schrift, een van de eerste Arabische geschriften die gebruikt werden om de Koran neer te schrijven.

Wat de nieuwe vondst interessant maakt, is dat het de eerste keer is dat de naam Ali is teruggevonden op historische items. "Ik weet dat Ali hoog aanzien geniet bij de grootste minderheidsgroep binnen de islam, het sjiisme, en vraag me af of er een link is", zegt Larsson.

Ali was de neef en schoonzoon van de profeet Mohammed; hij was gehuwd met diens dochter Fatima. Nadat Mohammed overleed, werd Ali de vierde leider van de moslimgemeenschap.

Volgens Amir De Martino, opleidingshoofd Islamitische studies aan het Islamic College in Londen, suggereert het gebruik van de naam Ali inderdaad een link met de sjiitische cultuur. "Maar zonder de zin 'waly Allah' erbij, wat 'vriend van Allah' betekent, lijkt het er eerder op dat dit verkeerd gekopieerd werd van iets dat uit die cultuur stamt."

De namen van Allah en Ali zijn vaak terug te vinden in patronen aan de binnenzijde van boeken en graven, maar worden altijd vergezeld van de naam Mohammed. De namen staan soms in spiegelschrift. Maar, anders dan bij de nieuwe vondst, is het gebruikelijk dat de naam dan zowel in de juiste richting als in spiegelschrift vermeld staat.

nieuws

cult

zine