Rotstekening

Twee zonnen? Nee, het is een 6000 jaar oude weergave van een supernova

Decennialang werd verondersteld dat deze rotstekening in Kasjmir louter een jachttafereel toonde. Maar de aanwezigheid van twee hemellichamen wekte de interesse van een groep Indiase astronomen. Zij zien geen twee zonnen, maar de allereerste afbeelding van een stervende ster.

De onderzoekers hebben hun bevindingen gepubliceerd in de Indian Journal of History of Science. Zij stellen dat de rotsgravure in Kasjmir, nabij het Himalayagebergte, een supernova toont: de finale explosie van een stervende ster.

Vondst

Archeologen vonden de rotstekening bijna een halve eeuw geleden bij de opgravingssite Burzahom, in het door India gecontroleerde deel van Kasjmir. De oudste nederzettingen hier gaan terug tot 4.300 v. Chr. De afbeelding toont onder andere twee jagers, een stier en twee stralende schijven.

3 Links de rotstekening, rechts een schets. © Vahia/Tata Reseach Institute

De verklaring dat de schijven twee zonnen voorstellen, bevredigde Mayank Vahia en een team van astrofysici in India en Duitsland niet. "Ons eerste argument was dat er simpelweg geen twee zonnen zijn", aldus Vahia. Een combinatie van zon en maan vindt Vahia onwaarschijnlijk want beide hemellichamen staan nooit pal naast elkaar, zoals op deze rotstekening het geval is. "We dachten dat het een object moest zijn dat destijds verscheen en de aandacht trok van de maker." 

Supernova HB9

Sterren die eindigen in duizelingwekkende explosies of supernova's, geven signalen af ​​die duizenden jaren in het universum blijven voorkomen. Zo kunnen astronomen hun timing en coördinaten traceren. Een supernova die relatief dicht bij ons zonnestelsel plaatsvindt - honderden tot duizenden lichtjaren ver - kan even fel schijnen als de zon.

Op basis van de oude afbeelding doorzochten Vahia en zijn team hun catalogus. "We hadden er een nodig die meer licht gaf dan de maan aan de nachtelijke hemel en overdag zichtbaar was." Uiteindelijk stuitten ze op Supernova HB9: Een ster die explodeerde rond 4.600 v.Chr.

3 De Krabnevel is het resultaat van een supernova in het jaar 1054. De explosie vond op zo'n 6.500 lichtjaar van ons zonnestelsel plaats. © REUTERS

Sterrenkaart

Het terugspoelen van de hemelkaart naar die tijd onthulde meer aanwijzingen. Vanuit Kasjmir gezien, zou de supernova ergens in de buurt van het Orion-sterrenbeeld hebben plaatsgevonden. "Die staat vaak symbool voor de rol van jager", aldus Vahia. "De supernova hing ook net boven het sterrenbeeld Stier: De stier, die ook in de tekening te zien is."

De astronomen geloven niet dat de oude makers een jachttafereel hebben getekend dat wordt verlicht door een spectaculaire supernova. Het gaat volgens hen om een primitieve sterrenkaart. "Ze hebben de hemel afgebeeld." Volgens Vahia is het tevens de oudste melding van een supernova. "De tweede oudste dateert uit 800 v.Chr. uit China."

Toeval?

Maar klopt het wel? Vahia heeft meerdere rotstekeningen in Kasjmir bestudeerd, maar geen vergelijkbare afbeeldingen gevonden. Het zou erop kunnen wijzen dat de tekening van jagers en een stier toeval zijn en helemaal niet wijzen op een plaats in de hemel. 

Vahia zoekt nu een tweede voorbeeld om zijn theorie te bewijzen. Als de mensen toen een supernova tekenden dan is de kans groot dat ze ook andere evenementen, zoals passerende kometen of meteorenregens, vastlegden.  

nieuws

cult

zine