Wetenschap

Ontdekking van muizen die verlekkerd zijn op wormen zorgt voor nieuwe inzichten in evolutietheorie

1 Een wormen-etende muis, Apomys. © L. R. Heaney, The Field Museum

Dieren die in een afgesloten biotoop leven, zoals een eiland, kunnen na verloop van tijd evolueren tot nieuwe, specifieke soorten. De vraag die wetenschappers tot nu toe bezighield, was hoe klein zo'n eiland kon zijn én toch voor de evolutie van verschillende soorten uit één gezamenlijke voorouder kon zorgen? Een recente studie stelt dat die ondergrens tot tien keer lager ligt dan oorspronkelijk gedacht.

Diersoorten op eilanden kunnen soms de gekste vormen of soorten aannemen, denk maar aan de kangoeroe op Australië. Het was al langer gekend dat dierensoorten na een lange afzondering op bijvoorbeeld een eiland kunnen evolueren tot geheel nieuwe soorten. In feite maken ze door de lange afzondering een geheel eigen evolutie door die maakt dat ze tot een of meerdere nieuwe soorten vervellen. Wetenschappers houden zich al enkele jaren bezig met de vraag wat de ondergrens is voor zo'n aparte evolutie bij zoogdieren.

Share

'Wanneer we beschermde gebieden voor diersoorten uittekenen, moeten we de topografie van de aarde in rekenschap nemen'

Lawrence Heaney, Field Museum Chicago

"Er zijn verschillende eilanden met diersoorten die van elders kwamen en die vervolgens in iets zeer specifieks zijn geëvolueerd", zegt bioloog Lawrence Heaney, van het Field Museum in Chicago aan Science Daily. Heaney werkte mee aan een recente studie die de ondergrens drastisch verlaagt. "Het essentiële punt van onze studie is dat zo'n dierensoort die op een eiland toekomt meer dan één andere soort moet hebben voortgebracht die allemaal voortkomen uit dezelfde voorouder. Het gaat dus om een vermeerdering van het aantal soorten op één eiland, door een evolutieproces op dat ene eiland."

Tot nu toe was Luzon, een eiland in de Filipijnen, het kleinste eiland waar wetenschappers zo'n aparte evolutie konden terugvinden. Ter referentie: Luzon is met zijn 109.000 km² ongeveer even groot als IJsland. Heaney en zijn collega's kwamen er recent echter achter dat op Mindoro, eveneens een eiland in de Filipijnen, ook zo'n evolutie had plaatsgevonden. Mindoro (10.000 km²) is maar liefst tien keer kleiner dan Luzon en zelfs kleiner dan Vlaanderen (13.000 km²).

Worm-etende muizen

De dierensoort die hen op weg zette, waren de Apomys, ofte, wormenetende muizen. Heaney beschrijft ze zelf als "hele mooie, kleine muizen": "Ze hebben grote, donkere ogen, grote oren, een lange vacht, witte pootjes en een donkere staart." Ze worden wormenetende muizen genoemd omdat ze verlekkerd zijn op aardwormen, al eten ze evenzeer zaden en vruchten.

Na het onderzoeken van het DNA bleek dat er vier compleet verschillende soorten van de muizen terug te vinden waren op het eiland, allen afkomstig van dezelfde voorouder die zo'n 2,8 miljoen jaar geleden de oversteek maakte van het naburige Luzon. Drie van de vier soorten waren tot nu toe ongekend. Nog opvallender is echter dat drie van de vier soorten zich elk op een aparte bergtop bevonden.

De ontdekking is een doorbraak voor wetenschappers die nadenken over de mogelijkheden om natuurbehoud. "Wanneer we beschermde gebieden voor diersoorten uittekenen, moeten we de topografie van de aarde in rekenschap nemen en niet van een vlakke kaart vertrekken. Het feit dat deze muizen elk op hun eigen berg evolueerden binnen een afgebakend geografisch gebied vertelt ons dat bergen belangrijk zijn."

nieuws

cult

zine