Wetenschap

'Levenselixer' voor muizen houdt ook 65-plussers langer gezond

- Maarten Keulemans - Bron: De Volkskrant
1 © Shutterstock

Een futuristische klasse medicijnen die muizen absurd oud maakt, blijkt ook bij de mens iets uit te halen. Ouderen krijgen er minder luchtwegeninfecties – een belangrijke doodsoorzaak – door, blijkt uit een van 's werelds eerste tests van zo'n 'antiverouderingsmedicijn'.

Onderzoekers van geneesmiddelenfabrikant Novartis schrijven dat in het vakblad Science Translational Medicine. "We ontdekken de laatste jaren allerlei leuke nieuwe moleculen die ingrijpen op het verouderingsproces. En dit is een van de eerste voorbeelden waar een concreet effect bij de mens zichtbaar wordt", duidt Cor Calkhoven van het Groningse centrum voor verouderingsonderzoek Eriba, niet betrokken bij het onderzoek. "Iedereen is hard op zoek naar dit soort toepassingen."

Share

De pil blijkt ervoor te zorgen dat de griepprik beter aanslaat en dat ouderen minder ontstekingsziektes melden

Het middel waarom het gaat is rapamycine, een zwaar medicijn dat al beschikbaar is als afweerremmer bij transplantatiepatiënten. In lage dosis blijkt het proefdieren, uiteenlopend van wormen tot muizen, ongewoon oud te maken, vermoedelijk doordat het middel in cellen een soort onderhoudsstand activeert. Een test onder 264 menselijke 65-plussers laat nu zien dat het middel, aangevuld met een andere antiverouderingsstof, de weerstand tegen griep bevordert.

Belangrijk, want luchtwegeninfecties zijn bij ouderen een belangrijke doodsoorzaak, noteert het Novartis-team onder leiding van Joan Mannick. De pil blijkt er onder meer voor te zorgen dat de griepprik beter aanslaat, en dat ouderen in het jaar na de behandeling van zes weken minder ontstekingsziektes melden: gemiddeld 1,5 infecties, tegenover 2,4 bij mensen die een neppil hadden geslikt.

Dat laatste is "een van de opmerkelijkste resultaten", vindt Calkhoven. "Dit zou betekenen dat een korte behandeling relatief lang doorwerkt. Heel intrigerend", zegt hij.

Kwaliteit boven kwantiteit

Doel van antiverouderingsstoffen zoals rapamycine is niet zozeer om mensen extreem oud te maken, maar om ze langer gezond te houden. "Onze heilige graal is dat je je niet bekommert om afzonderlijke ouderdomsziektes, maar dat je alle ouderdomsproblemen collectief op afstand houdt met één behandeling", schetst Calkhoven.

Share

Of en wanneer de behandeling op de markt zal komen, is onduidelijk

Of en wanneer de behandeling op de markt zal komen, is onduidelijk. De nieuwe test is een zogeheten fase 2-proef, een voorstudie om te testen welke dosering het beste werkt. Novartis heeft al wel een bedrijf opgericht, Restorbio, om de middelen op de markt te krijgen.

Al eerder bleek dat ouderen die een lage dosis rapamycine krijgen beter reageren op de griepprik. En meer is onderweg; zo staat in New York een proef onder 65-plussers op stapel met ‘metformine’, een ander middel dat het lijf iets lijkt te verjongen.

Afgezien van wat diarree, lijkt de nieuwe pil weinig bijwerkingen te hebben. Mannick wijst erop dat er inmiddels bij elkaar zo’n 500 mensen zijn behandeld met de 'rapalogen' van Novartis, zoals de middelen in technisch jargon heten. "Uit onze gegevens blijkt dat onze stoffen de immuunfunctie verbeteren in doseringen die veilig zijn en andere medicaties niet in de weg zitten", licht ze toe.

nieuws

cult