Kunstmatige intelligentie

Kan een robot literatuur schrijven?

1 Ronald Giphart. ©ANP Kippa

Wat gebeurt er als je een menselijke auteur in innige samenwerking met een computer een literair verhaal laat schrijven? Leidt dat tot iets unieks? Ronald Giphart gaat het experiment aan en probeert samen met een slimme machine tot een literair meesterwerk te komen.

Het idee is dat Giphart en de computer op elkaar reageren. De auteur tikt in een Word-achtig programma een zin, waarna de software met suggesties komt. Gevoed door duizenden boeken zou de kunstmatige intelligentie normaal gesproken met een nogal generiek geformuleerde zin komen. Om dit te voorkomen, krijgt de schrijver toegang tot een aantal verschillende stijlen die hij kan aanroepen.

Share

Een boek kan de computer nog niet geheel zelfstandig schrijven, maar een alinea lukt al wel

Een eigen Giphart-knop bijvoorbeeld, op basis van alle Giphart-­romans die zijn ingevoerd. Hij kan vervolgens ook gaan mixen: Giphart met sciencefictionauteur Isaac Asimov. Of een vleugje meer creativiteit. "De verschillende mengvormen maken het interessant. Het is fascinerend te zien wat voor mooie en spannende zinnen er nu al uit ons experiment rollen", zegt onderzoeker Folgert Karsdorp van het Nederlandse Meertens Instituut.

Computers die geheel zelfstandig muziek produceren, een schilderij maken of verhalen schrijven zijn er natuurlijk al langer. Soms leidt dat tot verrassend goede resultaten, zoals vorig jaar de nieuwe ‘Rembrandt’ die de computer op basis van echte Rembrandts wist te maken.

Hierbij maken ze gebruik van de techniek die 'deep learning' wordt genoemd: computers worden gevoed met grote hoeveelheden voorbeelddata om hen te trainen. In dit geval gebeurde dat met tienduizend Nederlandstalige boeken. Niet alleen oorspronkelijke literatuur, maar bijvoorbeeld ook vertaalde detectives.

'Uniek literair verhaal'

Share

We hebben nu de software. De vraag is: hoe moet je die bespelen?

Een boek kan de computer nog niet zelfstandig schrijven, maar een alinea lukt al wel. Karsdorp zegt hoe dan ook meer te geloven in een ­samenwerking tussen schrijver en robot: de auteur als creatief genie en bewaker van de rode draad is van groot belang. Giphart zelf ziet het ook zo: "Normaal verzin ik zelf de plot, werk ik de personages uit en zoek de woorden. Nu gaat de ­robot me daarbij helpen. Ik ben de baas, maar hij doet het werk."

Dit coauteurschap tussen mens en machine moet uiteindelijk ­resulteren in een ‘uniek literair verhaal’ dat in november wordt gepubliceerd, tegelijk met de gratis heruitgave van Ik, robot van Isaac Asimov. Vandaar dat de robot AsiBot heet.

Ronald Giphart gaat de komende maanden met de ‘literaire synthesizer’ aan de gang. Volgens Karsdorp is een dergelijk experiment nog niet eerder gedaan. "We hebben nu de software. De vraag is: hoe moet je die bespelen?"

Karsdorp vergelijkt het met de elektrische gitaar. "Die bestond al voor Jimi Hendrix virtuoze solo’s speelde, en net als toen moeten we nu ontdekken hoe het instrument van deze taalmodellen moet worden bespeeld om tot nieuwe literatuur te komen."