Neptijdschriften

Honderden Belgische onderzoekers publiceerden in 'neptijdschriften'

- Remy Amkreutz en Barbara Debusschere - Bron: Eigen berichtgeving
1 © iStock

Honderden academici van Belgische universiteiten en onderzoeksinstellingen hebben studies gepubliceerd in gekende rooftijdschriften, vaak ook 'neptijdschriften' genoemd. Zij publiceren artikels, doorgaans tegen betaling, zonder fatsoenlijke kwaliteitskeuring.

Rooftijdschriften zijn ook kind aan huis in Belgische wetenschappelijke kringen. Honderden academici van Belgische universiteiten en onderzoeksinstellingen, onder wie bijvoorbeeld medisch filosoof Ignaas Devisch en de Gentse professor-emeritus endocrinologie Frank Comhaire, hebben al dan niet bewust artikels gepubliceerd in omstreden en zo goed als ongecontroleerde rooftijdschriften. Zij  betalen hiervoor of krijgen na publicatie een gepeperde rekening, soms tot meer dan 2.000 euro, gepresenteerd. Het gaat opvallend vaak om onderzoekers die werkzaam zijn in de biomedische of medische wetenschappen.

Eerder deze week werd al duidelijk dat ook Nederlandse onderzoekers hebben meegewerkt aan rooftijdschriften. Zij doken, net zoals de Belgische wetenschappers, op in de databank van de Duitse krant Süddeutsche Zeitung en de Duitse omroepen Norddeutscher Rundfunk (NDR) en WDR. Zij controleerden de websites van gekende valsspelers, zoals de Turkse uitgeverij WASET en het Indiase OMICS, en haalden de namen en instellingen van de auteurs uit tienduizenden artikels. In Duitsland ging het om 5.000 wetenschappers die opdoken in rooftijdschriften.

Lees ook het interview met filsoof en ethicus Gustaaf Cornelis: "Iedereen is schuldig."

Alle Vlaamse universiteiten betrokken

Voor ons land kon De Morgen exclusief aan de slag met de ruwe data. Alle betrokken tijdschriften werden getoetst aan zogeheten witte lijsten van betrouwbare journals. Op die manier blijven er 1.294 namen van betrokken wetenschappers uit ons land over. Zij publiceerden sinds 2007 in totaal 295 artikels in rooftijdschriften. Voor alle duidelijkheid: dit betekent niet dat deze artikels waardeloos zijn. Het probleem is juist dat er geen of geen betrouwbare kwaliteitstoetsing (peerreview) is gebeurd. De uitgevers, die in de Verenigde Staten onder vuur liggen, waren vooralsnog niet bereikbaar voor commentaar.

Alle Vlaamse universiteiten zijn betrokken. Zij wijzen er haast allemaal op dat het niet om een zwart-witverhaal gaat. De VUB ijvert in een reactie voor duidelijke witte en zwarte lijsten voor Vlaamse onderzoekers, zodat duidelijk is waar wetenschappers wel terechtkunnen.
Minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) zegt dat publicaties meetellen voor de financiering van de universiteiten. “Maar publicaties uit neptijdschriften worden geweerd. Om die uit te zuiveren wordt er gewerkt met lijsten van neptijdschriften.”

Dossier Neptijdschriften

Lees alle artikels

nieuws

cult

zine