Wetenschap

DNA van Egyptische mummies ontrafeld

- Enith Vlooswijk - Bron: De Volkskrant

Wetenschappers hebben voor het eerst DNA onttrokken aan de botten en tanden van Egyptische mummies. De analyse van het materiaal bevestigt dat de oude Egyptenaren genetisch verwant waren aan volkeren uit Zuidwest-Azië.

1 Mummie in een sarcofaag uit Abusir el-Meleg, een gebied langs de Nijl. © Sandra Steiss, Egyptisch Museum, Berlijn

Het internationale team van wetenschappers onderzocht 151 mummies afkomstig uit Abusir el-Meleq, een gebied langs de Nijl. Het onttrekken aan en analyseren van DNA uit eeuwenoude menselijke resten gebeurt wel vaker, maar bij Egyptische mummies is dit een hele opgave: door het warme klimaat, de hoge luchtvochtigheid in de tombes en de chemische behandeling van de mummies is er meestal weinig over van het genetische materiaal.

"Voorgaande studies concentreerden zich op zacht lichaamsweefsel", mailt onderzoeker Johannes Krause van het Max Planck Institute for the Science of Human History in Jena. "Wij gebruikten botten en tanden en laten zien dat die veel beter geconserveerd blijven dan zacht materiaal."

Eerste keer

De onderzochte mummies dateren van 1400 voor Christus tot 400 na Christus. Van negentig individuen konden de wetenschappers het mitochondriaal genoom reconstrueren: de genetische informatie van alle vrouwelijke voorouders. Van drie mummies reconstrueerden ze het volledige kernhoudende genoom, oftewel de genetische informatie van alle voorouders.

Share

'Mummies zijn altijd erg weerbarstig geweest'

Peter de Knijff, hoogleraar populatie- en evolutiegenetica

"De techniek is niet nieuw, maar mummies zijn altijd erg weerbarstig geweest", zegt Peter de Knijff, hoogleraar populatie- en evolutiegenetica van het Leids Universitair Medisch Centrum, die niet bij de studie betrokken is. "Voor zover ik weet, is dit de eerste keer dat ze DNA-materiaal uit het skelet van een mummie hebben gehaald. Het is bovendien gebeurd op een zeer grote schaal en over een lange historische periode."

De onderzoekers wilden vooral weten of de veroveringen van Alexander de Grote en andere buitenlandse machten hun genetische sporen achterlieten in de Egyptische populatie van die tijd. Hun analyses laten zien dat de oude Egyptenaren genetisch nauw verwant waren aan hun tijdgenoten in Zuidwest-Azië en aan Europese en Anatolische volkeren uit de nieuwe steentijd. 

Met de Afrikanen ten zuiden van de Sahara tonen ze minder verwantschap dan de moderne Egyptenaren: een teken dat intensieve contacten met die volkeren pas de afgelopen 1.500 jaar tot stand kwamen. De conclusies verschijnen deze week in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications.

Bekend

Share

'Dat de oude Egyptenaren veel contacten hadden met culturen in Zuidwest-Azië is wel bekend'

Maarten Raven, conservator

Maarten Raven, conservator van de afdeling Egypte van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, kijkt er niet echt van op. "Dat de oude Egyptenaren veel contacten hadden met culturen in Zuidwest-Azië is wel bekend. Er leefden veel Aziaten in Egypte en omgekeerd. We weten ook dat de oude Egyptenaren het noorden van Soedan hebben gekoloniseerd, maar niet zuidelijker zijn gekomen." 

"Er zijn zoveel geschreven teksten en andere archeologische materialen over deze periode, dat deze nieuwe data weinig gewicht in de schaal leggen. Maar het is natuurlijk leuk dat je langs natuurwetenschappelijke weg kunt bevestigen wat we al wisten."

nieuws

zine