Gezondheid

Dit gebeurt met uw lichaam als u minder dan 8 uur slaapt

Van het grote belang van slaap moeten we u niet meer overtuigen. Studies wijzen steevast uit dat een tekort aan slaap kwalijke gevolgen kan hebben. Recent nog toonde een Amerikaans onderzoek aan dat 6 uur slaap niet genoeg is om productief te zijn. Maar er gebeurt nog meer met uw lichaam indien u consequent te weinig slaapt. Een overzicht.

Om te beginnen dit: hoeveel slaap u nodig heeft, hangt af van persoon tot persoon. Algemene richtlijnen zijn er niet, maar de meeste artsen raden aan dat kinderen 10 à 11 uur per nacht slapen, adolescenten 9 uur en volwassenen 7 à 9 uur. Op hoge leeftijd neemt de nachtelijke slaapbehoefte af, maar kan een verkwikkend middagdutje deugd doen.

Volgens professor Johan Verbraecken, medisch coördinator van het Slaapcentrum aan het UZ Antwerpen, kan u zelf gemakkelijk vaststellen hoeveel tijd u onder de wol moet doorbrengen. "Als je van jezelf vindt dat je goed slaapt en dat je fit bent, moet je je slaapduur wat inkorten en kijken of je je dan nog goed voelt", legt hij uit. "Als je problemen krijgt, of als je moet compenseren met bijvoorbeeld koffie, weet je dat je aan de limiet bent gekomen."

Er zijn mensen die het met minder slaap kunnen doen, zegt hij. "Zo’n 5 à 10 procent van de bevolking zijn kortslapers. Iemand met een slaapbehoefte van vijf uur zal geen last hebben van korte nachten. Wie echter acht uur slaap nodig heeft en er maar zes slaapt, krijgt problemen."

Een enkele korte nacht kan weinig kwaad. De realiteit is echter dat velen, met ons snelle levensritme en alle stress die we van kantoor mee naar huis nemen, lang niet genoeg slapen. En dat kan ernstige gevolgen hebben. 

1. Minder energie

Share

'Als je een kortere slaapduur moet compenseren met bijvoorbeeld koffie, weet je dat je aan de limiet bent gekomen'

Johan Verbraecken, Slaapcentrum UZA

Dat u minder energie heeft als u niet genoeg slaapt, is evident. "Door te weinig te slapen, bouw je een slaapschuld op", zegt Verbraecken. "Daardoor krijg je een grotere behoefte om te slapen. Dat leidt tot de meest klassieke klachten: je bent slaperig, kan je niet goed concentreren, je hebt minder energie en voelt je lomer omdat je geest onvoldoende heeft kunnen recupereren."

Dergelijke korte termijneffecten kunnen subtiel zijn. Maar bouwt u op langere termijn een slaaptekort op, dan kunnen er grotere problemen ontstaan.

2. Meer infectieziektes

U leest het goed: als u te weinig slaapt, loopt u een verhoogd risico op verkoudheden of griep - of erger. Een studie van de universiteit Carnegie Mellon in Pittsburgh, die verscheen in Sleep, stelt dat mensen die minder dan 6 uur slapen 4,2 keer meer vatbaar zijn voor een verkoudheid dan wie meer dan 7 uur slaapt.

Een slaaptekort zorgt er immers voor dat het immuunsysteem niet naar behoren functioneert. "Afweerstoffen worden in de diepe slaap aangemaakt", legt Verbraecken uit. "Ook de slaapduur blijkt een rol te spelen. Uit studies blijkt dat slaaptekort leidt tot meer ziektes en meer ziekteverzuim op het werk."

3. Overgewicht

Vergeet dat dieet of al die uren in de sportschool maar als u te weinig slaapt: uw inspanningen zullen een maat voor niets zijn. Recente studies wijzen immers uit dat er een verband bestaat tussen de slaapduur en gewichtstoename.

Share

Op langere termijn kan een slaaptekort leiden tot obesitas

Dat heeft meerdere oorzaken. "Bij te weinig slaap treedt er een stressreactie van het lichaam op", aldus Verbraecken. "De cortisol neemt toe en de suikerniveaus gaan omhoog. Het hongerhormoon ghreline neemt toe en het verzadigingsniveau leptine neemt af. Daardoor zijn we, als we te weinig geslapen hebben, geneigd om meer en langer te eten dan goed voor ons is."

Diverse studies wijzen dan ook uit dat een tekort aan slaap ons vaker doet grijpen naar een laatavondsnack, en dat er bovendien meer gekozen wordt voor voeding die rijk is aan koolhydraten en vet. Op langere termijn kan dat leiden tot obesitas en de daarmee gepaard gaande gevolgen.

4. Verminderde cognitieve functie

Voor het slapengaan nog snel even die mails bekijken zodat u uw tijd overdag nuttiger kan spenderen? Geen goed idee, want door die verloren slaap zal u de dag nadien minder productief zijn. Een van de fundamentele gevolgen van te weinig slaap is immers het verlies van cognitief vermogen.

"De hersenfuncties waarvoor de frontale kwab in de hersenen verantwoordelijk is, zijn sterk onderhevig aan slaaptekort", legt de professor uit. "Als je te weinig slaapt, gaan die functies achteruit." De gevolgen? Een verslapte aandacht, een slechter geheugen en een tragere reactietijd. Uw probleemoplossend vermogen zal achteruit gaan, u krijgt het moeilijker met prioriteiten stellen, wordt prikkelbaar en gaat mogelijk verkeerde beslissingen nemen.

Dat heeft niet alleen gevolgen op kantoor, maar ook wanneer u bijvoorbeeld vermoeid achter het stuur stapt.

Volgens de Amerikaanse National Sleep Foundation zijn verkeersongevallen een van de meest ernstige gevolgen van slaaptekort. Slaperigheid kan zelfs een nog grotere invloed hebben op het rijgedrag dan alcohol, wijzen studies uit.

©Thinkstock

5. Minder controle over onze emoties

Share

'Als je te weinig slaapt, word je gedreven door impulsen. Dat kan grote gevolgen hebben, van gokgedrag tot depressie'

Johan Verbraecken, Slaapcentrum UZA

De achteruitgang van die hersenfuncties heeft ook een impact op het dagelijkse leven. Wie niet genoeg slaapt, heeft minder controle over zijn emoties, zo wijzen studies uit. Een studie van Harvard Medical School en de universiteit van Californië in Berkeley toonde met MRI’s aan dat een slaapgebrek 60 procent meer activiteit veroorzaakt in de emotionele gebieden van de hersenen. Dat verklaart mogelijk waarom we meer prikkelbaar, agressief of opvliegend zijn wanneer we niet goed uitgerust zijn.

"Als je te weinig slaapt, word je meer door impulsen gedreven", zegt Verbraecken. "Dat kan grote gevolgen hebben. De kans op gokgedrag neemt bijvoorbeeld toe, en je kan last krijgen van stemmingsproblemen of zelfs depressie."

6. Verouderingsverschijnselen

Om diezelfde reden voedt een chronisch slaaptekort een vroegtijdige veroudering van bepaalde hersenfuncties. Een direct verband met dementie is volgens Verbraecken nog niet aangetoond, maar een slaaptekort kan het proces wel versnellen. "Als iemand voorbeschikt is voor dementie of er al tekenen van vertoont, kan weinig slapen de kenmerken van dementie versterken", zegt hij. "Goed slapen is dus in zekere zin een vorm van bescherming tegen dementie."

En slecht slapen accentueert ook andere tekenen van veroudering. Het zogenoemde schoonheidsslaapje heeft een grond van waarheid, want verschillende, eerder kleinschalige, studies wijzen uit dat slapen belangrijk is voor de reparatie en hydratatie van de huid.

7. Cardiovasculaire problemen

Share

'Door jarenlang roofbouw te plegen op je lichaam, kan je een permanente hoge bloeddruk krijgen'

Johan Verbraecken, Slaapcentrum UZA

Ook niet te negeren is de link tussen een chronisch slaaptekort en cardiovasculaire ziekten. Volgens een studie van Chicago Medical School lopen mensen die minder dan 6 uur per nacht slapen tweemaal zoveel risico op een beroerte of hartaanval. De slechte effecten voor de hartgezondheid hebben wellicht te maken met verstoringen van de algemene gezondheid en biologische processen van het lichaam.

Het is bijvoorbeeld geweten dat de bloeddruk stijgt wanneer u te weinig slaapt, mogelijk zonder dat u daar iets van merkt. "Op korte termijn is dat omkeerbaar", volgens de professor. "Maar door jarenlang roofbouw te plegen op je lichaam door te weinig te slapen, kan je uiteindelijk wel een permanente hoge bloeddruk krijgen. Hoe langer het probleem aanwezig blijft, hoe groter de kans op blijvende veranderingen."

Ook de suikerniveaus in het lichaam gaan omhoog door slaaptekort. "Dat kan subtiel beginnen, maar de effecten zijn snel aanwezig", aldus Verbraecken. "Als je een paar dagen te weinig slaapt, heb je al relevante veranderingen. En daardoor neemt de kans op diabetes aanzienlijk toe."

8. Een kortere levensduur

Velen vinden het leven te kort om veel te slapen. Maar lang wakker blijven, verlengt het leven niet, integendeel. Door een verhoogd risico op bepaalde ziektes, zoals hierboven vermeld, hebben mensen die enkele uren minder slapen meer kans op overlijden. Dat werd de afgelopen jaren aangetoond in een groot aantal epedemiologische studies.

"Door een activatie van al die mechanismen ontstaat er een algemene negatieve gezondheidstoestand", zegt Verbraecken. "Dat kan op termijn ook leiden tot een grotere kans op kanker, gastrointestinale problemen en andere ziektes, wat het risico op overlijden vergroot."