Multitasken

De mythe van de multitasker: waarom multitasken zo slecht is voor je brein

Dat een mens twee dingen tegelijkertijd kan doen, is een illusie

“Wie multitaskt heeft vier keer meer tijd nodig om slechter werk af te leveren, meer fouten te maken en meer stress te ervaren”, zo zei neuropsychiater Theo Compernolle in Van Gils & Gasten. Het verdict is zwaar: mensen zijn niet gemaakt om te multitasken. Wie het wel doet put zijn hersenen mateloos uit. Waarom is dat zo? En vooral: hoe overleven we een wereld vol prikkels zónder te multitasken?

1. Wat doet multitasken met onze hersenen?

Share

'Het idee dat je als mens effectief twee dingen tegelijkertijd kan doen, is een complete mythe'

Bert Reynvoet, professor cognitieve neuropsychologie

“In feite is multitasken een verkeerd begrip: het idee dat je als mens effectief twee dingen tegelijkertijd kan doen, is een complete mythe", zegt Bert Reynvoet, professor cognitieve neuropsychologie aan de K.U. Leuven Kulak. "Wat er gebeurt als we dat toch proberen te doen, is dat onze hersenen voortdurend switchen van de ene naar de andere taak. Telkens dat gebeurt, blijft er echter een stukje aandacht haken aan de vorige taak, waardoor de werking van onze hersenen heel wat vertraging oploopt." 

"Telkens je bijvoorbeeld van je scherm opkijkt naar je inbox of telefoon, maak je een klein uitstapje uit je concentratiezone en gaat er een stuk van je aandacht verloren." 

2. Welke impact heeft ‘multitasken’ op onze manier van denken?

4 © Thinkstock

Onderzoek toont aan dat wie zich lange tijd bezighoudt met multitasken – of dat alleszins toch probeert te doen– daarmee veranderingen teweeg kan brengen in zijn hersenstructuur.

"Ten eerste kunnen de hersenen het afleren om zich diep te concentreren", zegt Reynvoet. "Daarnaast suggereert onderzoek ook dat er blijvende veranderingen in de prefrontale cortex kunnen optreden: alsof de hersenen zich aanpassen aan de manier van denken waarvoor zij het meest worden ingeschakeld, ook al zijn ze daar biologisch niet zo geschikt voor."

Share

'Studies tonen aan dat wie vaak probeert te multitasken, daarmee de structuur van zijn prefrontale cortex blijvend kan veranderen'

Bert Reynvoet

Reynvoet heeft wel vragen bij de betrouwbaarheid van dergelijke resultaten. “Of hersenen zich aanpassen omdat de situatie dat van hen vraagt, of dat het eerder andersom is: dat sommige mensen meer gaan multitasken omdat hun hersenstructuur daar sowieso al meer naar neigt, blijft voor de wetenschap moeilijk om uit te maken." 

3. Welke impact heeft multitasken op onze mentale gezondheid?

Sommige studies tonen een verband tussen multitasken en ziektes als burn-out en depressie, maar ook daarover is Reynvoet voorzichtig. “Wie aan multitasken probeert te doen, brengt daarmee processen op gang in zijn prefrontale cortex. Dat is hetzelfde hersendeel dat verantwoordelijk is voor de regulatie van emoties. Vandaar dat multitasken eventueel stemmingsstoornissen in de hand zou kunnen werken." Hoever die invloed precies reikt, is nog niet helemaal duidelijk.

4 © Thinkstock
Share

'Omdat we altijd bereikbaar zijn, hebben we ook voortdurend het gevoel dat we beschikbaar moeten zijn'

Bert Reynvoet

Wat volgens hem wel als een paal boven water staat, is dat een continue poging om te 'media-multitasken' zeer belastend is voor onze mentale gezondheid. “Mensen hebben hun dagelijks leven extreem hard verweven met de technologie die hen in contact brengt met anderen: we lopen voortdurend rond met onze gsm in de hand en ook Facebook en Twitter zijn nooit ver weg. Omdat we voortdurend bereikbaar zijn, hebben we ook voortdurend het gevoel dat we beschikbaar móéten zijn. Die continue sfeer van alertheid put ons mentaal enorm uit, soms zonder dat we dat zelf doorhebben.”

4. Als (media-)multitasken ons dan toch zo 'mentaal moe' maakt, waarom doen we er dan nog aan? 

Ten eerste verkeren veel mensen in de waan dat multitasken wel degelijk productief is: “Doordat de resultaten van veel kleine taakjes snel zichtbaar zijn, ontstaat de illusie dat we door multitasken meer gedaan krijgen, dan wanneer we dingen één voor één aanpakken, ook al is dat natuurlijk niet zo." 

Bovendien laten mensen zich ook leiden door de voldoening die het afronden van al die kleine taakjes schenkt op korte termijn: “Het afronden van een grote taak die diepe concentratie van ons gevraagd heeft, geeft in principe ook een veel grotere voldoening. Omdat we die voldoening echter niet onmiddellijk kunnen voelen, kiezen we meestal voor de snellere, makkelijke variant. Onze hersenen hieraan laten weerstaan vraagt vaak veel training." 

4 © Thinkstock

Tot slot lijkt de neiging van jongeren om te media-multitasken ook nog ingegeven door een andere nood: “Jongeren weten hoe belangrijk het vandaag is om online aanwezig te zijn en daar ook een zekere zichtbaarheid uit te bouwen. Ze lijden op dat vlak misschien ook een beetje aan een fear of missing out: de vrees om iets cruciaals te missen als ze zich even aan die platformen onttrekken.”

5. Hoe richten we onze wereld beter in, zodat we niet meer in de val van multitasken trappen?

Share

'De beste manier om afleidende multimediaprikkels het hoofd te bieden, is om zelf blokkades in te bouwen'

Bert Reynvoet, neuropsycholoog

Vooral door onszelf te trainen in een beter mediagebruik en onszelf daarbij ook regelmatig te 'blokkeren', meent Reynvoet. “Dat onze druk technologische wereld minder prikkelend zal gaan worden, is weinig waarschijnlijk. Het is dus aan de gebruiker om met die prikkels beter te leren omgaan. Volg een training 'hoe ga ik efficiënter om met mailverkeer' of leg jezelf restricties op wat betreft mediagebruik, bijvoorbeeld elke dag één uur zonder smartphone of internetverbinding." 

Tips om je niet in multitasken te verliezen

Stop met mailen in de ochtend

Is je inbox checken ook je eerste werk ’s ochtends? Dan gooi je het beter over een andere boeg. In plaats van meteen door te klikken naar je mail, bedenk je beter wat je die dag allemaal gedaan zou willen krijgen. Verdiep je vervolgens minstens een half uur ongestoord in de belangrijkste taak. 

Stop met to-do-lijstjes

Stop met het maken van lijstjes waar per uur meer dingen bijkomen dan dat er afgevinkt kunnen worden: het zorgt enkel voor meer tijdsverlies en zal bovendien tot heel wat frustratie leiden. Wie de controle los durft laten, zal zien dat meestal vanzelf duidelijk wordt welke taak het belangrijkst is. 

Werk in blokken

Werk niet aan een stuk door, maar wissel blokken van diepe concentratie af met luchtige taakjes: ruim de tafel eens af of maak de vaatwasser leeg. Wie zijn workflow af en toe deftig onderbreekt, kan zijn werk daarna op een meer gefocuste manier voortzetten.

Selecteer

Wie echt kampt met te veel werk, zoekt de oplossing beter elders. Neem niet zomaar alle opdrachten aan maar denk eerst na: welke taken passen bij jou, leiden ze je naar het punt waar je heen wil en spelen ze in op die kwaliteiten waar je zelf op wil inzetten? Wie minder doet, maar wel focust op die dingen die hem of haar écht liggen, zal uiteindelijk 'meer gedaan krijgen'. 

Sluit je af van sociale media

Wie zich snel laat verleiden door de lokroep van 'het sociale leven' sluit zichzelf soms beter even af voor de buitenwereld. Leg je smartphone aan de kant en zet ook je e-mail-notificaties even uit. Je brein heeft tijd nodig om tot rust te komen. 

Plan 'niets doen' in

Om in een diepe workflow te geraken is het belangrijk om jezelf ook voldoende tijd te geven waarin je absoluut niets moet presteren: tijd waarin je je brein de vrijheid gunt om zijn 'eigen gang te gaan'. Wie dit principe respecteert zal merken dat gedachten dan soms vanzelf creatief en oplossingsgericht aan de slag gaan. 

Slaap 

Een laatste tip voor wie meer mentale frisheid aan de dag wil leggen, is simpel: slaap voldoende. Enkel wie er een goede nachtrust op nahoudt, zal zijn hersenen gedurende dag ook geconcentreerd aan het werk kunnen zetten. 

cult

zine