Standpunt

De leeftijdstest heeft het potentieel om onze samenleving te ontwrichten

Een negatief genetisch oordeel zou wel eens zwaar kunnen wegen op een mensenleven

2 Benoît Poelvoorde in de rol van almachtige schepper in de nieuwe film van Jaco Van Dormael, 'Le Tout Nouveau Testament'. © kos

Bart Eeckhout is commentator bij De Morgen.

2 Bart Eeckhout. © Wouter Van Vooren

In Le tout nouveau testament, de nieuwe komedie van Jaco Van Dormael, maakt God, een zure brombeer uit Brussel, per ongeluk de sterfdatum van alle mensen bekend. Zo absurd precies als in de film werkt het niet, maar de wetenschappelijke realiteit is aardig op weg om de fictie bij te benen.  

Britse wetenschappers claimen dat ze een test ontwikkeld hebben die kan voorspellen hoe oud een mens ongeveer zal worden. Een analyse van een beperkt aantal genen maakt duidelijk hoe oud een mensenlichaam 'fysiek' is, en dus ook hoelang het nog te gaan heeft. De test zou ook dementie kunnen voorspellen.

Share

Het effect van een negatief genetisch oordeel op het leven van een mens kan vernietigend zijn

Als deze doorbraak zich doorzet, kunnen de gevolgen op ons menselijk gedrag revolutionair zijn. Wetenschappers zullen weliswaar niet kunnen voorspellen of en wanneer iemand onder een auto loopt, maar ze kunnen wel aanduiden wanneer een mensenlijf of een mensenhoofd 'op' zal zijn, ook op een moment dat het nog in piekfijne staat lijkt te zijn.

Dat komt dicht bij de ultieme onttovering van de wereld. Dat niet een of ander noodlot beschikt over een mensenleven, maar wel een genetische code, is één zaak. Dat je die code ook kunt kennen, en om zo te zeggen op je elektronische identiteitskaart kan meedragen, is nog heel wat anders.

De medische voordelen van de leeftijdstest zijn niet min. Jonge mensen met een snel verouderend lichaam kunnen aangepord worden om zich te laten screenen, zodat bijvoorbeeld kankers sneller opgespoord kunnen worden. Als het lichaam van een overledene nog 'jong' bevonden wordt, kan het de donatie van organen bevorderen. 

Toch dwaalt de geest onvermijdelijk af naar mogelijke risico's. Deze ontdekking heeft het potentieel om een samenleving te ontwrichten. Niet alle defecten zijn repareerbaar. Het effect van een negatief genetisch oordeel op het leven van een mens kan vernietigend zijn. Werkgevers, banken, verzekeraars, alle zullen bovendien erg geïnteresseerd zijn in de lichamelijke leeftijd van medewerkers of klanten. En hoe moet het dan met de liefde? Zullen mannen of vrouwen hun geluk, hun voortplanting en de opvoeding van hun kinderen nog toevertrouwen aan een partner met een risico op beperkte levensduur? Een sociaal systeem in twee ondoorbreekbare klassen van lichamelijke haves en havenots dreigt onvermijdelijk te worden.

Eigenlijk is de vraag of we willen weten hoe oud ons lichaam werkelijk is, irrelevant. Wat we kunnen weten, zullen we weten. Dat is de kern van wetenschappelijke vooruitgang. Of het ook maatschappelijke vooruitgang betekent, is nog wat anders. Zoals de beroemde filosoof Spock in Star Trek al zei: 'It's life Jim, but not as we know it.'