Astronomie

Belgische wetenschappers vinden drie nieuwe bewoonbare planeten

Nieuw doelwit in zoektocht naar buitenaards leven

- Govert Schilling - Bron: de Volkskrant
2 Een impressie van hoe het oppervlak van een van de bewoonbare planeten er zou kunnen uitzien (ESO/M. Kornmesser) © AP

Belgische sterrenkundigen hebben een planetenstelsel ontdekt dat bij uitstek geschikt is voor de zoektocht naar buitenaards leven. Het stelsel bevat drie planeten ter grootte van de aarde in een baan rond een extreem koel dwergsterretje. Toekomstige telescopen kunnen over een paar jaar precisiemetingen doen aan de dampkring en zo ontdekken of er leven voorkomt.

Sinds 1995 zijn al een paar duizend exoplaneten ontdekt - planeten bij andere sterren dan de zon. De grote vraag is natuurlijk of er op sommige van die planeten iets leeft. Door de enorme afstanden in het heelal is die vraag moeilijk te beantwoorden. Maar bij de drie nieuw ontdekte planeten moet het binnenkort lukken.   

Michaël Gillon en zijn collega's van de Universiteit van Luik hebben de planeten ontdekt met een Belgische robot-telescoop op de La Silla-sterrenwacht in Chili. Die houdt volautomatisch en heel geduldig een stuk of zestig koele dwergsterretjes in het oog. Bij één daarvan, op 40 lichtjaar afstand van de aarde, zijn nu periodieke helderheidsdipjes gevonden. Die ontstaan wanneer een planeet voor de ster langs beweegt.

Drie aarde-achtige planeten

2 (ESO/M. Kornmesser) © AP

Uit de metingen, op 2 mei online gepubliceerd in Nature, blijkt dat er sprake is van maar liefst drie aarde-achtige planeten. Het dwergsterretje produceert maar weinig warmte, maar omdat twee van de drie planeten er zo dichtbij staan, is het er toch lekker warm.   

De Leidse exoplanetenonderzoeker Ernst de Mooij, nu werkzaam op Queen"s University Belfast, omschrijft de Belgische ontdekking als "een van de belangrijkste van de afgelopen jaren. Als je zestig sterretjes bestudeert en er meteen al een vindt met drie kleine planeten, doet dat vermoeden dat zulke stelsels heel veel voorkomen. Het is een kwestie van tijd voordat er meer worden gevonden."

Leven in het schemergebied

De twee binnenste planeten keren waarschijnlijk altijd hetzelfde halfrond naar hun ster toe, net zoals de maan dat doet bij de aarde. Aan de dagzijde zijn ze heel heet; aan de nachtzijde juist heel koud. Maar in het schemergebied zou mogelijk leven kunnen voorkomen, aldus De Mooij.   

Van de derde, buitenste planeet is de baan nog niet goed bekend; mogelijk ligt ook die in de 'bewoonbare zone' van de moederster.   

Sterrenkundigen zijn vooral enthousiast over de nieuwe ontdekking omdat het planetentrio bij uitstek geschikt is voor de speurtocht naar leven. Wanneer een planeet voor zijn ster langs beweegt, wordt een klein deel van het sterlicht gefilterd door de planeetdampkring. Op die manier valt de samenstelling van die dampkring te achterhalen. Als daar zuurstof, methaan en ozon in voorkomen in de juiste onderlinge verhoudingen, wijst dat op biologische activiteit.

Buitenaards leven

Share

'Een van de drijvende krachten in ons vakgebied blijft de hoop op de ontdekking van buitenaards leven'

Ernst de Mooij

Toekomstige telescopen, zoals de James Webb Space Telescope en de Europese Extremely Large Telescope kunnen zulke metingen doen bij kleine, aarde-achtige planeten. Maar die moeten dan wel om een koel dwergsterretje draaien, en op niet al te grote afstand in het heelal staan.   

Het nieuw ontdekte planetenstelsel voldoet aan al die voorwaarden, zegt De Mooij. "De nieuwe telescopen zullen waarschijnlijk vrijwel meteen dit stelsel gaan onderzoeken. Een van de drijvende krachten in ons vakgebied blijft de hoop op de ontdekking van buitenaards leven."