Liefde

5 trends die klassieke liefde overboord gooien

Voorbij de klassieke regels van de romantiek

Durven we een relatie te beginnen met een vluchteling of met iemand die al een kind heeft? Is het leven te lang om één partner trouw te blijven? Seksuologen en relatietherapeuten laten hun licht schijnen op de vijf trends in liefdesland.

1. Consuminderen

Verlaagt de bank de intrest op het spaarboekje, dan kiest de wakkere consument voor een andere financiële instelling. Verhoogt de energieleverancier de prijzen, dan ruilt diezelfde consument hem in voor een concurrent. Doet de partner even niet wat van hem of haar wordt verwacht, dan wacht hetzelfde lot. Dat gevoel krijgt relatietherapeut Alfons Vansteenwegen. "Twee dertigers, met een goede baan, vertelden me laatst waarom ze hun relatie wilden beëindigen. 'Ik heb eruit gehaald wat erin zit, nu is het op', zei een van hen. Hij leek klaar om zijn vrouw te vervangen door een jonger model."

Ook collega Nele Eyckermans herkent de taferelen. De koppels die de weg vinden naar haar gespreksruimte komen vaak veel te laat. "Zelfs elkaar een compliment geven, kan dan wekenlang een moeilijke opdracht zijn", weet ze. "Maar", vult Eyckermans meteen aan, "die koppels zoeken tenminste nog hulp. Veel andere geven het op, waarna de partners soms liever individueel in therapie gaan." De mogelijkheden om online te daten, helpen volgens Eyckermans niet. "Ze zijn wel een geschenk voor wie anders moeilijk een partner vindt, maar stimuleren mensen om net zo snel een andere relatie te starten als ze een pakketje via internet bestellen."

Dat de duurzame relatie daardoor volledig met uitsterven is bedreigd, wil Vansteenwegen niet beweren. "De kranten staan vol met vijftigjarige jubileums, iets wat vroeger amper bestond, omdat mensen minder lang leefden. Nicole en Hugo zijn dus echt niet de enigen die al zo lang samenzijn." Dat er binnen vijftig jaar nog steeds - of opnieuw - zo veel jubilea zijn, gelooft de relatietherapeut toch niet.

Zijn relaties dan toch een beetje wegwerpartikelen geworden? Moeten we na het overstappen op duurzame beleggingen en groene energie ook dringender duurzamer omgaan met onze partners? Niet per se. Van een relatie die na enkele tot tientallen jaren stukloopt, kun je bijvoorbeeld maar moeilijk zeggen dat ze niet duurzaam was. "Het is niet zo dat we allemaal relatieshoppers zijn geworden", bevestigt Rika Ponnet van relatiebureau Duet. "Bovendien mogen we blij zijn dat we nu de vrijheid hebben om een relatie te beëindigen als ze niet goed zit. Dat was lange tijd anders. Bijna niemand stapt trouwens zomaar uit een relatie; voor velen gaat er lang wikken en wegen aan vooraf."

Concluderen dat we oppervlakkiger in een relatie staan, is volgens Ponnet overdreven. Een grote groep mensen kiest na een breuk namelijk opnieuw voor een langdurige relatie. Al blijken tweede huwelijken wel sneller te stranden dan eerste. "Bij een eerste scheiding moeten mensen een grote drempel over", zegt Ponnet. "De tweede keer weten ze wat hen te wachten staat, en dat ze het aankunnen. Wat niet wegneemt dat de schaamte groot blijft. De meesten voelen het nog altijd aan als een enorm falen."

Share

'Het zijn niet alleen blanken die niet op zoek zijn naar iemand van een ander ras; dat geldt voor zowat alle groepen op de datingmarkt'

Alexander Witpas, seksuoloog

2. Houden van... een vluchteling

4 © Karin Sunvisson

Kondigen Belgen zich binnen enkele decennia aan als een zoveelste Syrisch, een zoveelste Belg, een zoveelste... als iemand hen vraagt naar hun achtergrond? "De Amerikanen doen het ons al voor", merkt relatietherapeut Lieven Migerode op. In de Verenigde Staten is het inderdaad bon ton om te becijferen hoeveel procent je nog Italiaans, Iers, Mexicaans of Afrikaans bent. Tegelijkertijd voelen veel van die cijferaars zich wel op en top Amerikaans. Migerode: "Bij ons is de multiculturele verandering en de instroom van vluchtelingen ook een feit. Relaties kunnen in de toekomst dus meer verbinden dan alleen gezinnen uit Oost- en West-Vlaanderen."

Migerode hoopt dan ook dat de liefde de verschillende culturen in ons land dichter bij elkaar brengt. Het is naar zijn mening niet ondenkbaar dat homoseksualiteit in bepaalde gezinnen - wie weet zelfs culturen - beter wordt aanvaard na de vlucht richting Europa. "Homoseksuelen die er in hun land van herkomst niet voor konden uitkomen, kunnen dat hier wel. Hun families moeten zich daaraan aanpassen. Onze voorouders hadden het ook moeilijk met homoseksualiteit, maar in de loop der jaren moesten ze zich ervoor openstellen. Ook bij de vluchtelingen kan er generatie na generatie meer openheid over homoseksualiteit komen."

Hoewel Migerode denkt dat liefde de verschillen tussen vluchtelingen en de lokale bevolking kan oplossen, beseft hij dat er ook politieke en maatschappelijke veranderingen nodig zijn. Die zijn ook volgens seksuoloog Alexander Witpas een voorwaarde om bijvoorbeeld homoseksualiteit bespreekbaar te maken. "We moeten niet denken dat vluchtelingen onze waarden over relaties zullen overnemen als we hen op andere vlakken weinig kansen geven."

En Witpas ziet nog een valkuil. Uit onderzoek blijkt namelijk dat de groep mensen die openstaat voor een interetnische relatie helemaal niet zo groot is. "Dat is trouwens ook zo in de VS. En het zijn heus niet alleen blanke mannen en vrouwen die niet op zoek zijn naar iemand van een ander ras; dat geldt voor zowat alle groepen op de datingmarkt." Wie wel kiest voor een interetnische relatie houdt volgens Witpas bovendien nog altijd rekening met de sociaal-economische status van de partner. Die is meestal ongeveer gelijk binnen koppels.

Al is de vraag of dat in de toekomst zo blijft. Er dreigt namelijk stilaan een overschot aan hoogopgeleide vrouwen. Zij kiezen daarom vaker voor een partner met een lager opleidingsniveau. Downdaten heet dat dan. Een van de gevolgen daarvan is dat dames in die gevallen meestal de belangrijkste kostwinner in het gezin zijn. Iets waarover heren niet altijd opgetogen zijn. "Maar dat verbetert", verzekert Rika Ponnet. "De mannen die nu relaties aangaan, kregen les in gemengde klassen en zijn het dus gewend dat vrouwen evenwaardig zijn. Mannen vinden het trouwens ook belangrijk dat vrouwen financieel onafhankelijk zijn. Als ze op zoek gaan naar een partner, houden ze daar zeker rekening mee. Dat mannen leven op de vrouw haar portemonnee is geen uitzondering meer."

4 Op Temptation Island doen verleidsters er alles aan om overspel in de hand te werken. "Overspel was nooit eerder zo ontwrichtend." © VIJF

3. YOLO, maar wel lang

4 © Karin Sunvisson

YOLO, You Only Live Once. Of je het nu in die bewoordingen uitspreekt of niet, het idee dat we maar één keer leven en dat we er dan ook van moeten profiteren, sijpelt in alle onderdelen van ons leven binnen. We proberen graag alles uit, dus waarom ook niet in de liefde? Tel daar nog bij dat we alsmaar langer leven en je krijgt misschien een heel nieuwe visie op een misstap zoals overspel. Want als we door de verlengde levensverwachting langer samenleven, is de kans op een uitschuiver procentueel groter en dus misschien ook makkelijker te vergeven?

Lieven Migerode, auteur van Ik zie u graag, vermoedt van niet. "Zo heb ik het koppels die ervoor kiezen om na overspel van een van de partners samen te blijven toch nog niet horen verklaren. Als ze zich over de misstap zetten, is dat omdat er nog te veel liefde in het spel is of omdat ze elkaar missen." Ook Rika Ponnet moet even lachen met de mogelijke evolutie. "Als mijn man vertelt dat hij me heeft bedrogen, dan zal ik niet reageren met: 'Geen probleem, schatje, we moeten toch nog een hele tijd samen verder.'"

En met haar de meesten niet, denkt Ponnet. Meer nog: overspel werd nooit op applaus onthaald, maar is tegenwoordig extra ontwrichtend, voor een relatie en voor het zelfvertrouwen van de bedrogen partner. "Alsmaar meer mensen zijn opgevoed met het idee dat ze uniek zijn. Daardoor verwachten we misschien nog meer dan vroeger dat een partner helemaal voor ons kiest en staat ons leven op zijn kop als blijkt dat er een ander in het spel is."

Het is meteen ook een van de redenen waarom Ponnet en andere relatiespecialisten niet geloven in polyamorie of polygamie. Om het met Alfons - Liefde is een werkwoord - Vansteenwegen te zeggen: "Weinig mensen zijn gemaakt om om te gaan met partners die ook anderen liefhebben. In relaties waarin meer dan twee personen betrokken zijn, dreigen er bovendien altijd mensen een minderwaardige positie te krijgen."

Toch maar niet overspelig zijn dus, zelfs niet als uw partner ook een levensgenieter is. De kans is namelijk groot dat het netwerk van die partner te klein is om veel steun te krijgen bij het verwerken van een relatieprobleem. "In het verleden hadden mensen een grote familie, een goede band met de buren en noem maar op. Vandaag steunen ze vooral op hun partner. Daarom wordt het nog belangrijker dat het goed gaat in hun relatie", stelt Ponnet.

"Een koppel was sowieso al de kleinste gemeenschap ter wereld", vult Migerode aan. "Nu dreigt het een eenzame gemeenschap te worden. En eenzaamheid doodt, nog meer dan roken. Zelfs als je met twee bent." Tegelijkertijd mag de maatschappij zich volgens Migerode wel eens aanpassen aan het feit dat een koppel nood heeft aan elkaar. "In kraamkamers staan de babybedjes nu bij de moeder. Als je wordt opgenomen voor een langdurige ziekte, is er in de ziekenhuiskamer meestal geen slaapplaats voor de partner. Terwijl is bewezen dat nabijheid van de partner de kans op genezen zoveel verhoogt."

4. Ready made family

Share

'Ik hoor van alleenstaande moeders dat nogal wat jongere mannen geïnteresseerd zijn. Dat heeft met bindingsangst te maken'

Rika Ponnet, relatietherapeut

Adoptie, ivf, draagmoeders... Ze hielpen de voorbije jaren de kinderwens van vrouwen én mannen in te vullen. Wie nu die wens heeft, maar geen relatie, zoekt het misschien niet zo ver. Op de datingmarkt is er tenslotte een grote groep mensen die instant kan helpen bij het vormen van een gezin: alleenstaande ouders. Sla je een van hen aan de haak, dan krijg je de kinderen er gratis bij. Het zijn singles met een kinderwens die niet zozeer de nood voelen om zich voort te planten of die de leeftijd om zelf zwanger te worden voorbij zijn, die hier mogelijk gretig gebruik van maken.

Al is dat voorlopig niet zo gretig, zegt Ponnet. "De ervaring leert dat het nog altijd eenvoudiger is om zelf een gezin te starten, zeker voor mannen." Al merkt Ponnet wel dat steeds meer singles openstaan voor een relatie met iemand die al kinderen heeft. Wie zich vandaag op de datingmarkt begeeft, moet zich aanpassen aan de realiteit. Een partner komt nu eenmaal vaker met kroost, ook al op jongere leeftijd.

"Ik hoor van alleenstaande moeders, dertigers en jonge veertigers met een goede baan, dat nogal wat jongere mannen geïnteresseerd zijn. Dat heeft niets met gemakzucht te maken, wel met bindingsangst", stelt Ponnet. "Een vrouw met kinderen kan op haar eigen benen staan, is niet altijd beschikbaar en zal geen druk zetten om kinderen te krijgen. Daardoor denken mannen dat hun engagement minder groot moet zijn."

Ook de samenleving heeft zich al aangepast aan de nieuwe gezinsvormen. Denk maar aan het woord plusouder, dat stiefouder langzaam maar zeker uit het woordenboek duwt. "Een collega van mij kiest toch voor het woord niet-ouder", vertelt Lieven Migerode. "Dat komt hard over, maar ze doet het wel opzettelijk. Zo onthouden de partners van de vaders en moeders dat ze de taak van een ouder nooit helemaal kunnen overnemen. Ze moeten beseffen dat er soms nood is aan tijd voor het subgezin, en daar horen zij niet bij."

Wie wel en wie niet bij het kerngezin hoort, wordt in de toekomst allicht toch minder duidelijk. Voorbeelden: een lesbisch koppel dat samen met een homokoppel een kind krijgt en het in co-ouderschap opvoedt, of een bewust alleenstaande moeder die samenwoont met een vriend waarmee ze geen liefdesrelatie heeft. Het kan, maar het is soms een rompslomp. Zo goed is onze maatschappij namelijk nog niet aangepast aan nieuwe gezinsvormen, vindt Migerode.

"Terwijl de mensen die voor nieuwe gezinsvormen kiezen echte pioniers zijn." Het ouderschapsverlof kan bijvoorbeeld aan hen worden aangepast, maar ook kleinere wijzigingen zijn volgens Migerode nodig. "Denk bijvoorbeeld aan stambomen die kinderen op school maken. Daarop is vaak geen ruimte om te tekenen hoe de nieuwe gezinnen er echt uitzien."

5. Weg met de liefde

Share

'Belgen zijn eerder passionele mensen; ze kiezen niet zo rationeel voor of tegen de liefde of een relatie'

Nele Eyckermans, The School of Life Antwerpen

Wat Japanners te maken hebben met ons liefdesleven? Voorlopig weinig, of is dat maar schijn? Want hoe vreemd we de Japanse gewoonten soms ook vinden, importeren doen we ze toch. Denk maar aan de kattencafés. "Ook op demografisch vlak is Japan vaak voor op ons en voorspelt het land mogelijke tendensen voor Europa", vertelt Alexander Witpas.

Dat belooft. Meer en meer jonge Japanners laten een liefdesrelatie namelijk helemaal links liggen. "Een duurzame relatie in stand houden, vraagt heel wat werk en geld. Het is geven en nemen. Bovendien loop je het risico om gekwetst te worden en brengt een liefdesbreuk soms een hele rompslomp en een financiële kater met zich mee", vat Witpas het samen. "Dat heeft bijna 40 procent van de twintig- tot dertigjarige Japanners er niet voor over. Zij beslissen dus heel bewust om single te blijven."

Zo'n vaart zal het volgens Witpas niet lopen, maar het zou de seksuoloog niet verbazen als we dat fenomeen binnen enkele tientallen jaren ook bij ons zien. "Het lijkt misschien vreemd, maar het is maar hoe je het bekijkt. We kiezen nu bijvoorbeeld al heel bewust om wel of geen kinderen te nemen. Dat was in het verleden ook bijna ondenkbaar."

De manier waarop Belgen omgaan met liefdesrelaties is trouwens al geëvolueerd. "Ik vergelijk het graag met koken", zegt Nele Eyckermans, die bij The School of Life Antwerpen gesprekken over liefde begeleidt. "Kookboeken zijn een enorme hype, maar we koken minder dan ooit. Ook de literatuur over liefde en relaties gaat enorm vlot over de toonbank. Mensen zijn er enorm in geïnteresseerd, alleen handelen ze daar lang niet altijd naar."

Toch zijn we nog niet klaar om de liefde overboord te gooien. "Belgen zijn eerder passionele mensen; ze kiezen niet zo rationeel voor of tegen de liefde of een relatie", merkt Eyckermans. "Verliefdheid kun je bovendien niet controleren. Als ze opduikt, geef je je eraan over, ook al omdat verliefdheid verslavend werkt." Al is iedereen die professioneel rond liefde en relaties werkt het erover eens dat we best wat rationeler mogen worden. Romantiek, zo leren ook de hoge scheidingscijfers, is namelijk niet altijd het beste begin van een duurzame liefdesrelatie.

"In plaats van nog eens een extra uur aardrijkskunde zouden kinderen dat beter op school leren", vindt Eyckermans. Meteen helemaal overstappen op gearrangeerde relaties zal hier toch niet eenvoudig zijn. "Gearrangeerde relaties en huwelijken komen vooral voor in samenlevingen waarin iedereen een duidelijke rol heeft. Dat is bij ons al lang niet meer zo; er zijn heel veel individuele verschillen. Daardoor wordt het moeilijker om iemand aan de juiste partner te koppelen", legt Witpas uit.

Als we in de toekomst rationeler gaan kiezen in de liefde, zal het daarom eerder op basis van big data zijn. Die verzamelen aanbieders van onlinedaten nu al. "Er dreigen dan wel mensen uit de boot te vallen", vreest Witpas. "We zien nu al dat slanke jonge vrouwen en grote succesvolle mannen goed in de markt liggen. Je zult dan maar een man van minder dan een 1,70 meter zijn en geen diploma hebben."

Dossier De staat van de liefde
Dossier De staat van de liefde

"En hoe gaat het in de liefde?" De Morgen beantwoordt vijf dagen lang die vraag.

Lees alle artikels

cult

zine