wetenschap

"Gletsjerman Ötzi had slechte tanden"

2 © AFP

Gletsjerman 'Ötzi' werd al geconfronteerd met tandpijn. Net zoals de mensen vandaag werd hij meer dan 5.000 jaar geleden geplaagd door tandbederf (caries) en ontstoken tandweefsel (parodontitis). Bovendien waren zijn voortanden -vermoedelijk door een ongeval- afgestorven. Dat konden wetenschappers van het Centrum voor Evolutionaire Geneeskunde (ZEM) van de Universiteit van Zürich achterhalen.

"De gletsjermummie vertoonde merkwaardig genoeg vele ziektes aan de tanden en het steunweefsel die ook vandaag nog wijdverbreid zijn", verklaarde professor Frank Rühli, de leider van het onderzoek. Daardoor kan het voedingsgedrag van de neolithische ijsman en de evolutie van medisch belangrijke tandziektes in kaart gebracht worden.

Niettegenstaande al meer dan 20 jaar onderzoek wordt uitgevoerd op de beroemde ijsmummie hadden zijn tanden nauwelijks aandacht gekregen. Tandarts Roger Seiler en zijn wetenschappelijke collega's in de Verenigde Staten en Italië hebben de CT-scans van het gebit van Ötzi nu wel onderzocht. "Het verlies van steunweefsel was altijd al een van de vaakst voorkomende ziektes, zoals de schedelvondsten uit het Stenen Tijdperk of het onderzoek van Egyptische mummies aantoonden. Ötzi geeft ons een bijzonder goede kijk op een vroeg stadium van deze ziekte", aldus Seiler.

Driedimensionale reconstructies
Driedimensionale reconstructies van gebit en mondholte tonen hoe erg de ijsman onder een gevorderde parodontitis leed. Vooral aan de achterste kiezen vond Seiler een verlies van parodontaal steunweefsel dat bijna de wortelpunten had bereikt. Maar Ötzi zal wellicht nauwelijks zijn tanden hebben gepoetst. Het afslijtende voedsel had volgens de experten echter veel tot zelfreiniging bijgedragen.

Parodontitis wordt ook in verband gebracht met ziektes aan het hart- en vaatstelsel. Vroegere onderzoeken van Ötzi hadden al aangetoond dat hij aan aderverkalking leed. Het tandbederf dat bij de ijsman werd vastgesteld, wijten de wetenschappers daarentegen aan een erg zetmeelachtige voeding zoals brood en pap. Dat werd door de opkomende landbouw in het neolithicum of nieuwe steentijd steeds meer geconsumeerd.

"Voortand afgestorven"
De schade aan de tanden van Ötzi is net zoals zijn andere verwondingen een bewijs van het ruwe leven in zijn tijd, aldus de vorsers. "Een voortand is door een slag afgestorven -de verkleuring is nog duidelijk zichtbaar- en een kies is afgebroken, wellicht door te bijten op een steentje in zijn voedsel."

Ötzi wordt wereldwijd beschouwd als de oudste ijsmummie. Sinds zijn ontdekking in 1991 in de Ötztaler Alpen hebben ontelbare wetenschappelijke onderzoeken plaatsgevonden.

De resultaten van het onderzoek zijn in het 'European Journal of Oral Sciences' gepubliceerd. Het Centrum voor Evolutionaire Geneeskunde van de Universiteit van Zürich bestudeert op interdisciplinaire wijze de evolutie van belangrijke menselijke ziektes.

2 © REUTERS

nieuws