Zaterdag 24/07/2021

PostuumPaul Van Doren

Zijn Vans werden de schoen van skaters, surfers en andere subculturen

Paul Van Doren (1930-2021) was de oprichter van schoenenmerk Vans. Beeld AP
Paul Van Doren (1930-2021) was de oprichter van schoenenmerk Vans.Beeld AP

Zijn voornaam werd niet bekend, zijn achternaam evenmin, maar het tussenvoegsel, dát werd een hit. Het prijkt al 55 jaar op de schoenen van miljoenen. Vans heten ze. De oprichter van het merk, Paul Van Doren, overleed afgelopen week.

Het levensverhaal van Paul Van Doren is er eentje uit de bloemlezing ‘American Dreams’. Van Doren werd geboren in 1930 in Boston, groeide op tijdens de depressie en stopte als 14-jarige met school. Hij ging liever naar de paardenrenbaan, waar hij voor een dollar uitslagen voorspelde. Het leverde hem, behalve geld, de bijnaam ‘Dutch the Clutch’ op, naar de Nederlandse wortels van zijn vader Johnson Van Doren. Zijn moeder Rena vond dat gehang tussen paarden en gokkers maar niks. Zij stuurde haar tienerzoon naar de nabijgelegen sportschoenenfabriek Randolph Rubber Manufacturing Company om zich daar nuttig te maken, aanvankelijk met het vegen van de fabrieksvloeren. Twintig jaar later werkte Van Doren nog steeds bij Randolph, al was hij inmiddels opgeklommen tot vicepresident en had hij thuis een vrouw en vijf kinderen.

Randy’s, zoals de schoenen liefkozend werden genoemd, waren bekend en geliefd. Het bedrijf was in het begin van de jaren zestig de op twee na grootste schoenenproducent van de Verenigde Staten. Puntje van zorg: hun fabriek in Gardenvale, Californië leed verlies. Reden voor de grote baas om er orde op zaken te laten stellen. Vicepresident Van Doren, zijn negen jaar jongere broer broer Jim en hun vriend Gordon C. Lee mochten de klus klaren. Na acht maanden had het trio de fabriek weer op de rails, met betere resultaten dan de vestiging in Boston.

Zwart met wit: de klassieke Vans. Beeld
Zwart met wit: de klassieke Vans.

Het inzicht

Het doorlichten van de fabriek in Californië leverde Van Doren behalve waardering ook een groot inzicht op. Hij leerde dat in de schoenenbranche het meeste geld werd verdiend door de detailhandelaren. Voor Randy’s zelf bleven er maar enkele dollarcenten per paar over. En met dat besef was ook Pauls frank gevallen: rubber schoenen maken kon hij zelf beter en vooral lucratiever. Door ze niet via winkels maar rechtstreeks aan klanten te verkopen.

In 1965 nam Van Doren ontslag. Hij vroeg behalve broer Jim en Gordon Lee ook zakenman Serge D’Elia aan boord en betrok een eigen gebouw in het Californische Anaheim. Op 16 maart 1966 opende The Van Doren Rubber Company, maar op de gevel kwam te staan ‘House of Vans’, genoemd naar de Van uit de achternaam van de broers. Naast de fabriekshal was er nog dik 120 vierkante meter aan winkelruimte gerealiseerd.

Twaalf klanten

Op de eerste dag kwamen er twaalf klanten die ter plekke konden kiezen uit drie modellen, waarvan er een de Deck Shoe heette, en die de sneakerhistorie in zou gaan als de Vans Authentic Silhouette. In de winkel waren alleen monsters te vinden. Bestellingen die in de ochtend gedaan werden, werden ’s middags in elkaar gezet en konden ’s avonds al worden opgehaald. Een riskante strategie, maar wel een verdraaid succesvolle. In geen tijd stonden Vans bekend als de schoenen met de beste en dikste rubberzolen, ideaal om ermee te skateboarden. In een jaar tijd openden de Vans nog tien verkooppunten en – zo gaat althans het verhaal – in de jaren daarna openden ze zowat elke week een nieuwe, eigen winkel.

Wat klinkt als een eclatant succes bleek zakelijk een riskante zaak. De broers konden het financieel maar net bijbenen. In het midden van de jaren zeventig kwam er wat meer stabiliteit, toen Vans de eerste echte skaterschoen op de markt bracht. Het idee kwam van Z-Boys (leden van de Zephyr Competition Team) Tony ‘Mad Dog’ Alva en Stacy Peralta, die graag en vaak Vans droegen. Het resultaat was de skateschoen 95, thans bekend als de Era, gelanceerd op 19 maart 1976. Typerend waren het verdikte enkelstuk, de wafelzool en het ‘Off the Wall’-logo, dat daar en toen het daglicht zag en inmiddels wereldberoemd is. Waar dat ‘Off the wall’ op slaat? Het betekent onconventioneel, maar refereerde ook aan een beweging waarbij de skater van de muur (bij voorkeur de wand van een leeg zwembad) loskomt.

In de vroege jaren tachtig volgde nog zo’n klapper. Acteur Sean Penn droeg, als de stoned-als-een-garnaal-surfer Jeff Spicoli, een paar zwart-wit geblokte instap-Vans in de tienerfilm Fast Times at Ridgemont High. De film werd een hit, en geblokte slip-ons ook: ze haalden de lp-hoes van de soundtrack en Vans’ omzet groeide van 20 miljoen dollar in 1982 naar 48 miljoen in 1983.

De Vans uit de film ‘Fast Times at Ridgemont High’. Beeld
De Vans uit de film ‘Fast Times at Ridgemont High’.

74 miljoen dollar

Het succes steeg de gebroeders Van Doren helaas naar het hoofd. Ze lieten hun focus los en begonnen schoenen te maken voor alle soorten sporters en breakdancers. Met desastreuze gevolgen: in 1984 moesten ze hun faillissement aanvragen. Hun schuld van 12 miljoen dollar wisten ze evenwel binnen drie jaar terug te betalen. In 1988 lanceerden de broers hun laatste eigen ontwerp: de ‘Steve Caballero’, genoemd naar de professionele skateboarder van Bones Brigade. Later datzelfde jaar verkochten Paul en Jim hun bedrijf voor 74 miljoen dollar aan McCown, De Leeuw & Co. In 2004 ging Vans, Inc. op in het Amerikaanse V.F. Corporation, dat onder meer Lee en Wrangler bezit.

Voor de gebroeders restte niets anders dan genieten van hun nalatenschap en hun pensioen. Jim overleed in 2011 op zijn 72ste. Paul hield het, gehuld in bonte hawaïshirts, een hele poos langer uit. Hij blies afgelopen vrijdag zijn laatste adem uit, een maand voor zijn 91ste verjaardag en 9 dagen na het verschijnen van zijn autobiografie Authentic. En zo is hij bijna net zo robuust en onverwoestbaar gebleken als zijn eigen ontwerp, door NBC News omschreven als “plat, met veel houvast en gebouwd als een tank”.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234