Zaterdag 31/10/2020

Onderzoek De MorgenIs 5G wel oké?

Zetten we met 5G de deur wagenwijd open voor China?

Beeld Kiuw

De beste 5G-infrastructuur is vandaag van Chinese makelij. Alleen vertrouwt het Westen China niet, uit schrik voor spionage en te grote afhankelijkheid. ‘Samen met de klimaatkwestie is onze relatie met China de grootste uitdaging in de 21ste eeuw.’

“Stel: uw bakker verkoopt het beste brood in de buurt en omstreken. Maar je weet ook dat hij na zijn uren drugs verkoopt. Ga je op zondag bij die bakker om pistolets?”

Vervang in het voorgelegde dilemma van Rogier Creemers, Belgische China-kenner aan de Universiteit van Leiden, brood door 5G en drugs verkopen door het onderdrukken van bevolkingsgroepen zoals de Oeigoeren. Moet Europa dan wel samenwerken met Chinese bedrijven om zijn 5G-infrastructuur uit te bouwen?

“Europese landen zijn ertoe veroordeeld om technologie uit het buitenland te kopen”, zegt Creemers. “De nieuwste technologie kwam jarenlang uit Europa en de Verenigde Staten. China was enkel een goedkope producent. Dat was handig. Ethische vraagstukken over arbeidsomstandigheden en vervuiling moesten in het Westen niet beantwoord worden. Dat gebeurde toch allemaal ver van ons bed.”

Met de introductie van 5G, de nieuwe generatie mobiele netwerken, zien we dat die machtsverhoudingen verschuiven. Peking heeft geen zin meer om de hoofdstad van de grootste productieschuur ter wereld te zijn, het wil mee de toekomst van nieuwe technologie bepalen. Om dat te illustreren kunnen we naar de evolutie in patenten kijken. 

Amerikaanse bedrijven hebben tot nu toe 14 procent van de 5G-patentfamilies aangevraagd, minder dan China en Zuid-Korea (respectievelijk 33 en 27 procent). Europese bedrijven vroegen 16,8 procent van de 5G-uitvindingen aan. Alle experts zijn het erover eens: de Chinese 5G-technologie, en meer bepaald die van Huawei, staat op dit moment het verst van allemaal. Alleen: het Westen vertrouwt China niet.

Lijntjes code

De Verenigde Staten en Europa maken zich zorgen over de link tussen Huawei en de Chinese overheid. In december 2019 publiceerde de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal een rapport waaruit zou blijken dat het bedrijf in de afgelopen 20 jaar dankzij belastingvoordelen, goedkope leningen en andere voordelen 75 miljard dollar (63 miljard euro) aan staatssteun heeft ontvangen om uit te groeien tot de wereldspeler die het nu is. Huawei ontkent dat het bevoordeeld werd door de Chinese overheid en hamert er in elke communicatie op dat het een privébedrijf is dat geen enkele link heeft met de Chinese Communistische Partij.

“In het Westen maakt men zich ook zorgen over het veelbesproken artikel 7 van de Chinese Intelligence Law”, zegt Creemers. “Die bepaalt dat elk individu en elk bedrijf moet meewerken als de Chinese inlichtingendienst daarom vraagt.” Lees: wat als de Chinese geheime dienst naar data vraagt die over 5G-infrastructuur van Huawei loopt?

Een ding is zeker: 5G-netwerken zullen veel meer data genereren dan 4G-netwerken. En die data worden een stuk moeilijker om te beveiligen. Dat heeft alles te maken met de manier waarop die nieuwe netwerken zijn opgebouwd. “Je kan de evolutie vergelijken met de komst van de smartphone”, zegt cryptografie-expert Bart Preneel (KU Leuven). “Vroeger hadden we allemaal een apart fototoestel en een identificatiebakje van de bank, nu zitten die functies allemaal in onze smartphone verwerkt.” Met andere woorden: hardware, het fototoestel en het bakje van de bank werden vervangen door software. Lijntjes code.

“Op beveiligingsvlak zorgt dat voor een wezenlijk verschil”, zegt Preneel. “Vooraleer hardware wordt uitgerold, wordt die uitvoerig getest. Als er iets mis mee is, is het heel duur om al die apparaten terug te sturen en te herstellen.” Bij software loopt dat proces anders: roll out and patch. “Men schrijft software en zal onderweg wel zien of er bugs of veiligheidsrisico’s opduiken.” De nieuwe 5G-infrastructuur zal vooral leunen op grote servers, waar complexe software op draait. “Maar ook die software is te beveiligen”, zegt Preneel.

Versleutelen

Zij die de infrastructuur bouwen en beheren, kunnen alles lezen. Echt alles. “Op zich verschilt dat niet veel van wat mobiele operatoren vandaag al kunnen. Zij kunnen de inhoud van onze gesprekken beluisteren, weten waar we zijn, zien welke websites en apps we openen en kunnen onze berichten lezen”, benadrukt Preneel. Het enige wat echt verschilt met de komst van 5G is dat de technologie niet alleen mensen met elkaar zal verbinden, maar ook fabrieken, ziekenhuizen, spoorwegen en andere kritische diensten in onze samenleving.

Kun je erop vertrouwen dat gevoelige informatie die over die netwerken loopt niet bij de Chinese inlichtingendienst belandt?

Preneel: “Europa zou kunnen eisen dat 5G-netwerken end-to-end versleuteld worden, zoals dat vandaag bij berichtendiensten zoals Signal en WhatsApp gebeurt. Maar dat zien politie- en veiligheidsdiensten niet zitten. Voor hen is het handig dat ze met een bevel van de onderzoeksrechter alle data kunnen inkijken. Met alle veiligheidsimplicaties van dien.” Preneel zou niet liever willen dan dat het maatschappelijk debat eerder over de totale versleuteling van 5G-netwerken gaat dan over China.

“Het is nog nooit bewezen dat China data gestolen heeft of infrastructuur gehackt heeft. Dat de Verenigde Staten zich daar schuldig aan maken, weten we dankzij Edward Snowden. Maar ook binnen Europa gebeurt het. Denk maar aan hoe de Britse geheime dienst GCHQ in 2013 Proximus hackte.”

Ondertussen hebben de Britten de kant gekozen van de Amerikanen en beslist om Huawei te verbannen. Premier Boris Johnson besloot half juli dat het Chinese bedrijf zelfs geen bijrol krijgt in het installeren van 5G-infrastructuur. Na 31 december 2020 mag er geen nieuwe Huawei-technologie aangekocht worden. Tegen 2027 mag er geen chip van het bedrijf te bespeuren zijn in het 5G-netwerk van de Britse natie. De uitrol van de technologie zal door die beslissing twee jaar vertraging oplopen en tot enkele honderden miljoenen ponden extra kosten.

Verwend volk

En wat met de rest van Europa? Creemers: “Er zijn verschillende kampen. Zo zijn er heel wat landen die best vriendschappelijk opschieten met China. Kijk naar landen in het oosten van Europa, of Italië” Dat land heeft zich, als op drie na grootste economie van de EU, aangesloten op het ‘Belt and Road Initiative’. Door te investeren en geld te lenen wil China een netwerk van spoorlijnen en zeewegen aanleggen dat 65 landen in Azië, Noord-Afrika, het Midden-Oosten en Europa met elkaar verbindt. Natuurlijk met de bedoeling de Chinese export vlotter buiten de grenzen te krijgen. “De Italianen zullen niet staan trappelen om Chinese technologie te weren.”

“In een wereld waar het neoliberale Westen onder de Amerikaanse vlag over de wereld heerste, moest de EU ook niet echt aan geopolitiek doen.” De groei van China zet dat weer op de agenda. “Maar hoe doe je dat? Hoe vorm je een internationaal belang?” Dat kunnen Europeanen niet meer, stelt Creemers. De relatie met China wordt volgens hem samen met de klimaatproblematiek het belangrijkste vraagstuk van de eenentwintigste eeuw.

Ondertussen volgt België netjes de Europese richtlijnen. Eind juni besloot de Nationale Veiligheidsraad dat de 5G-infrastructuur extra beschermd moet worden. Dat wil zeggen dat België de Europese lijst, waar aanbieders die een verhoogd risico met zich meebrengen op staan, volgt. Met andere woorden: de Chinese leveranciers Huawei en ZTE mogen maar in beperkte mate hun producten verkopen aan Proximus, Telenet en Orange. De Chinezen mogen niet actief zijn in de kern van het 5G-netwerk, en ze mogen niet meer dan 35 procent van de totale infrastructuur aanbieden. Ons land sluit Huawei dus niet uit, maar beperkt de activiteiten van het bedrijf stevig.

Opvallend, gezien onze telecomoperatoren voor hun 4G-netwerk volledig afhankelijk zijn van Chinese spelers. Proximus en Orange doen een beroep op Huawei, Telenet op ZTE. Dat bleek uit een nieuw rapport van de Deense consultant Strand. Daaruit bleek ook dat in de 31 onderzochte Europese landen gemiddeld meer dan de helft van de mobiele gebruikers via Chinese infrastructuur belt en surft.

Huawei liet bij monde van zijn Belgische CEO Wentao Zhang weten dat het niet opgezet is met de Belgische beslissing en waarschuwde de Belgische regering in een interview met De Standaard. “Huawei werkt al twaalf jaar samen met Belgische telecomoperatoren. Als je dat om politieke redenen onmogelijk maakt, zal iemand daarvoor de rekening moeten betalen. De consument.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234