Vrijdag 30/07/2021

AchtergrondAnticonceptie

‘Wil ik de pil wel?’: ook de anticonceptiepil heeft bijwerkingen, zo beseffen steeds meer vrouwen

Sandra De Witte (53) met een foto van haar dochter Nina, die overleed na een stolling gelinkt aan haar anticonceptiepleister. 'De pil is een geneesmiddel, met reële risico’s en bijwerkingen.’ Beeld Wouter Maeckelberghe
Sandra De Witte (53) met een foto van haar dochter Nina, die overleed na een stolling gelinkt aan haar anticonceptiepleister. 'De pil is een geneesmiddel, met reële risico’s en bijwerkingen.’Beeld Wouter Maeckelberghe

Bloedklonters bij de pil zijn vele malen frequenter dan na het AstraZeneca-vaccin, was het sussende credo. Het heeft de zorgen niet weggespoeld. Integendeel: vooral de vraagtekens rond anticonceptie zijn de voorbije maanden aangescherpt.

Risicoperceptie is een moeilijk beestje, en dus kwamen experts met behapbare vergelijkingen om aan te tonen hoe ontzettend klein het tromboserisico is na inenting met de vaccins van AstraZeneca of Johnson & Johnson. De Nederlandse virologe Marion Koopman kwam op Twitter met de mooiste: het zit ergens “tussen de kans op overlijden door een aanval van een hond en de kans op overlijden door bliksem”. De meest gebruikte vergelijking was echter die met de pil. Daar ligt de kans op een bloedklonter vele malen hoger en daar ligt bijna niemand van wakker.

De combinatiepil die het minst trombogeen is, zorgt voor 500 gevallen van bloedklonters per miljoen vrouwen per jaar, zonder hormonale anticonceptie zijn het er 200 à 300. Bij nieuwere generaties van de pil kan dat cijfer zelfs oplopen tot 1.200 gevallen. “Aangezien vrouwen de pil vaak 25 jaar nemen, stapelt dat risico toch behoorlijk op”, zegt gynaecoloog Hendrik Cammu (VUB). De uiterst zeldzame bijwerking bij AstraZeneca, een combinatie van bloedklonters en een te laag aantal bloedplaatjes, treft 4 op 1 miljoen gevaccineerden. Verwaarloosbaar dus.

null Beeld rv
Beeld rv

En toch: ga het op donderdagochtend gerust na op de markt van Molenbeek, waar sinds kort bezoekers van tussen de kraampjes worden geplukt voor een inenting. “Het is toch geen AstraZeneca?”, hoor je er de hele tijd. De vergelijkende studie lijkt eerder het omgekeerde effect te hebben: veel vrouwen zijn zich plots bewust van de risico’s van de pil.

Anticoncept!

Nadat de actiegroep Anticoncept! vorig najaar een petitie lanceerde voor meer sensibilisering, bleef het aantal handtekeningen lange tijd op 11.000 hangen. De extra 4.000 die nodig waren om naar het Vlaams Parlement te kunnen trekken, kwamen er “in de weken na het AstraZeneca-nieuws in sneltempo bij”, zegt Ans Van Gasse (23), een van de initiatiefneemsters. “Ineens stelden veel vrouwen zich de vraag: wil ik die pil wel?”

Van Gasse werd begin 2020 erg hard geconfronteerd met de risico’s van hormonale anticonceptie. Haar 20-jarige vriendin Nina overleed op Erasmus in Italië, nadat ze al twee weken met een opgezwollen been rondliep. De wetsdokter linkte de stolling aan haar anticonceptiepleister, en nadien werd in de familie een erfelijke aanleg gedetecteerd. “Alleen heb ik dat zelf ook nooit geweten”, zegt haar moeder Sandra De Witte (53), zelf 20 jaar gebruiker van de pil. “Die vraag is voordien nooit gesteld.”

Een erfelijke aanleg voor trombosen is nochtans een duidelijke contra-indicatie bij hormonale anticonceptie, net zoals ook roken of overgewicht risicoverhogend werken. “Anticonceptie is zoals een kostuum. Je moet het als arts aanpassen aan de cliënt”, zegt Cammu. Binnen het brede plaatje blijft de pil volgens hem een erg veilig, makkelijk en – niet onbelangrijk – goedkoop middel.

Ans Van Gasse (23) van Anticoncept!: 'We zijn niet tegen de pil, wel voor een geïnformeerde keuze.' Beeld Wouter Maeckelberghe
Ans Van Gasse (23) van Anticoncept!: 'We zijn niet tegen de pil, wel voor een geïnformeerde keuze.'Beeld Wouter Maeckelberghe

Alleen is het niet voor iedereen de beste oplossing. Zo werkt de pil bijvoorbeeld bij een op de tien vrouwen depressieve gevoelens in de hand, of daalt het libido.

Van Gasse stelt ook duidelijk: “We zijn niet tegen de pil, wel voor een geïnformeerde keuze.” Want hoewel de keuze voor hormonale anticonceptie op papier vrij is, voelt dat volgens haar voor veel vrouwen niet zo aan. “Op mijn zestiende kreeg ik de pil door de dokter aangesmeerd, nadat ik op vakantie twee weken na elkaar mijn regels had. ‘Pak dat maar.’ Verdere vragen die ik had, werden onder tafel geveegd. Zo kregen we tonnen verhalen binnen van vrouwen: er ging nooit een gesprek aan vooraf.”

Pilmoeheid

Volgens Sandra De Witte wordt de pil nog steeds te veel als een evident wondermiddeltje in de markt gezet bij jonge vrouwen, waarmee ook menstruatiepijnen of acne verdwijnen. “Het is een geneesmiddel, met reële risico’s en bijwerkingen. Daar mogen we niet licht overgaan.”

Met de petitie willen de vrouwen onder meer richtlijnen voor artsen en apothekers afdwingen. Vooral bij de oudere generatie lijkt een deel van de artsen nog te vlug naar een voorschrift te grijpen. Bij huisartsen die vandaag afstuderen, zit het ‘anticonceptieconsult’ wel standaard in de opleiding. “Na die afweging zien we dat veel vrouwen nog steeds bereid zijn om het risico te aanvaarden”, zegt de Gentse huisarts Heleen Luyckx, die in de praktijk merkt dat het bewustzijn de voorbije maanden is gegroeid, maar niet de schrik rond pilgebruik.

De laatste vijf jaar ziet Cammu wel een trend van “pilmoeheid bij jonge, hoogopgeleide vrouwen”. In 2013 koos 54 procent van de vrouwen voor de pil, in 2018 daalde dat naar 48 procent. Het hormoonspiraal is dan weer aan een opmars bezig. “Zeer terecht trouwens”, zegt Cammu. “Ik zie die vorm van anticonceptie de komende jaren alleen maar groeien.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234