Vrijdag 01/07/2022

AchtergrondOceanen

Weer een klap voor het Groot Barrièrerif, maar Australië wil nog altijd niet dat het officieel bedreigd erfgoed wordt

Een duiker bij het Groot Barrièrerif. Beeld Glenn Nicholls / AFP
Een duiker bij het Groot Barrièrerif.Beeld Glenn Nicholls / AFP

Door hittestress is het Groot Barrièrerif in Australië getroffen door ernstige koraalverbleking, een voorstadium van afsterven van het rif. De hoge zeewatertemperaturen worden bevorderd door de opwarming van het klimaat.

Ben van Raaij

De Great Barrier Reef Marine Authority, de verantwoordelijke Australische overheidsinstantie, maakte het nieuws over de koraalverbleking vrijdag bekend. Het rapport verschijnt drie dagen voordat een delegatie van de Verenigde Naties komt inspecteren of de toeristisch lucratieve Unesco-werelderfgoedstatus van het rif moet worden afgewaardeerd naar ‘bedreigd’ vanwege de gevolgen van de klimaatverandering.

Vorig jaar wist de Australische regering nog door intensief lobbyen (en voor de tweede keer) te voorkomen dat het Groot Barrièrerif, het grootste ecosysteem van koraalriffen ter wereld, al formeel als bedreigd werd aangemerkt. Unesco besloot de maatregel toen met één jaar uit te stellen. De kwestie staat in juni opnieuw op de agenda tijdens de jaarlijkse vergadering van het Werelderfgoedcomité van de Unesco.

Hittestress

Volgens de Great Barrier Reef Marine Park Authority is het grootste deel van het mariene park getroffen door “aanzienlijke hittestress”. De zeewatertemperaturen zouden in de afgelopen zomermaanden op sommige plaatsen 2 tot 4 graden Celsius hoger zijn geweest dan normaal.

“koraalverbleking is waargenomen in het gehele mariene park. Het is wijdverbreid maar uiteenlopend, over meerdere gebieden, en in ernst variërend van gering tot ernstig”, verklaart de parkautoriteit op haar website. Uit luchtopnames blijkt dat grote delen van het rif gebleekt zijn, en dat op enkele plekken het koraal al afsterft. De weerpatronen van komende weken zullen bepalen hoe ernstig de koraalverbleking zal worden.

Het Groot Barrièrerif werd al vaker getroffen door ‘mass bleaching events’ : voor het laatst in 2016, 2017 en 2020. Bij deze eerdere golven van koraalverbleking werd tweederde van het rif beschadigd.

Koraalverbleking treedt op als de koraalpoliepen als gevolg van hittestress de algen in hun huid uitstoten. Normaliter leven de poliepen met deze algen in symbiose: ze zijn ervan afhankelijk voor hun voortbestaan. De verzwakte poliepen sterven na het uitstoten van de algen meestal af.

Zeewaterkwaliteit

Milieugroepen reageerden vrijdag meteen bezorgd. Greenpeace wees erop dat het feit dat koraalverbleking nu zelfs optreedt tijdens een zogenaamde La Niña-periode − een weerpatroon dat doorgaans leidt tot koelere watertemperaturen in de Stille Oceaan − laat zien dat de Australische regering het rif niet tegen de opwarming van het klimaat beschermt. “Dit is een duidelijk teken dat klimaatverandering door verbranding van kolen, olie en gas het voortbestaan van ons rif bedreigt”, zegt Martin Zavan van Greenpeace Australia.

De conservatieve regering van premier Scott Morrison ligt al jaren onder vuur omdat zij te weinig zou doen voor de bescherming van het Groot Barrièrerif. Weliswaar stak de regering omgerekend zeker 670 miljoen euro in de verbetering van de zeewaterkwaliteit en monitoring, maar Australië blijft internationaal ver achter met het snel terugdringen van de CO2-uitstoot die de oorzaak is van de opwarming van de oceanen.

“‘Alleen urgente klimaatactie biedt het rif nog een kans te overleven”, zegt Kelly O’Shanassy van de Australian Conservation Foundation.

Koraalriffen zoals het Groot Barrièrerif zijn van levensbelang voor het leven in de oceaan. Zij hebben de hoogste soortenrijkdom van alle mariene ecosystemen, vergelijkbaar met tropische regenwouden op het land, en fungeren als kraamkamers voor talloze vissoorten en ander zeeleven.

VN-conferentie over wereldzeeënverdrag zonder uitkomst afgerond

De vierde onderhandelingsronde van een VN-conferentie om een verdrag over de wereldzeeën te sluiten is zonder akkoord afgesloten. Het had de laatste conferentie moeten worden over dit onderwerp. Nu volgt een nieuwe, vijfde ronde in de zomer. Teleurstellend, vindt Will McCallum, hoofd Oceanen bij Greenpeace Verenigd Koninkrijk. De coronapandemie en de oorlog in Oekraïne hebben geen positief effect op de onderhandelingen.

Een verdrag over de wereldzeeën is noodzakelijk om de oceanen te redden, vertelt McCallum. De wereldzeeën vallen buiten de nationale jurisdictie van landen, waardoor de gebieden niet beschermd kunnen worden tegen bijvoorbeeld overbevissing of diepzeemijnbouw. Minstens negentien landen en alle lidstaten van de Europese Unie hebben een verklaring ondertekend waarin staat dat in 2030 zeker 30 procent van de oceanen beschermd moeten zijn. Op dit moment is minder dan 3 procent beschermd. Het verdrag is de eerste stap naar bescherming.

“Het gaat tijdens de onderhandelingen te veel over nationale belangen”, vindt McCallum. Hij ziet hoe landen hun mogelijkheid tot het gebruiken van een veto ook inzetten om hun onvrede te uiten over andere landen die betrokken zijn bij de onderhandelingen. De invasie van Rusland in Oekraïne en de oorlog vormen daardoor een extra horde. “We hebben politici en beleidsmakers nodig die voorbij hun eigen belangen kijken, en kijken naar de mensen die ze moeten beschermen.” (ANP)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234