Vrijdag 06/08/2021

NieuwsEuropa

Wat wil Europa bereiken met juridische stappen tegen AstraZeneca? En kan dat nadelig zijn?

EU-commissaris Stella Kyriakides (Volksgezondheid). Beeld Alexandros Michailidis / Pool
EU-commissaris Stella Kyriakides (Volksgezondheid).Beeld Alexandros Michailidis / Pool

Europa heeft er schoon genoeg van dat AstraZeneca maar geen oplossing vindt voor de problemen bij de levering van zijn coronavaccin. ‘Elke dosis telt. Elk vaccin redt levens’. De Europese Commissie daagt het Brits-Zweedse farmabedrijf voor de Brusselse ondernemingsrechtbank. Wat hoopt de Commissie hiermee te bereiken en wat zijn de gevolgen voor de verdere levering van vaccins?

AstraZeneca levert al maanden veel minder coronavaccins dan is afgesproken. “Daarom hebben we gezamenlijk met alle lidstaten besloten om een ​​gerechtelijke procedure aan te spannen tegen AstraZeneca. Elke dosis telt. Elk vaccin redt levens”, zegt EU-commissaris Stella Kyriakides (Volksgezondheid). De commissie heeft namens de lidstaten 300 miljoen doses bij AstraZeneca aangekocht, met een optie op nog eens 100 miljoen. Voor die optie heeft de EU inmiddels bedankt. Zowel in het eerste als in het tweede kwartaal voldoet de Brits-Zweedse fabrikant bij lange na niet aan zijn leveringsverplichtingen. In de eerste drie maanden van het jaar ontving de EU nog geen 30 miljoen doses, waar minstens 100 miljoen doses waren beloofd.

“Er is een tijdje geaarzeld om de juridische stappen te zetten”, zegt Hendrik Vos, hoogleraar Europese politiek (UGent) “Dit is de normale gang van zaken, want Europa zal altijd eerst proberen te praten en onderhandelen in de hoop het conflict zo op te lossen. Bij AstraZeneca was er geen beterschap en tegelijk was er ook het besef dat er voldoende andere leveranciers zijn die wel hun beloftes nakomen waardoor de zaak nu juridisch zal worden beslecht.”

“Normaal is een gerechtelijke procedure de allerlaatste stap die wordt gezet, want in het contract zijn bij dispuut prioritair andere clausules voorzien zo om tot een minnelijke oplossing te komen”, zegt Sébastien De Rey van het Instituut voor Verbintenissenrecht (KU Leuven). “De juridische demarche draagt uiteraard niet bij tot de relatie tussen beide partijen. Bij veel lidstaten bestaat de vrees dat de producent andere contractanten buiten de EU voorrang zal geven.”

Wat hoopt de Commissie precies te bereiken? “Ik kan natuurlijk niet in de hoofden kijken van de Commissie kijken, maar er zal in de eerste plaats toch worden gevraagd dat het contact alsnog wordt nageleefd”, zegt De Rey. “De discussie in de rechtbank zal dan gaan of AstraZeneca zich nu aan het contract heeft gehouden en men zal eventueel vragen om bepaalde sancties af te dwingen die ook in het contract zijn opgenomen. Hamvraag is of AstraZeneca de best mogelijke redelijke inspanningen heeft geleverd om het leveringsschema te respecteren. De rechter zal moeten uitmaken of de producent heeft gedraald en dus niet heeft gehandeld zoals van een gelijkaardige producent mag verwacht worden. Mogelijk zal dan een vergelijking worden gemaakt met een concurrent zoals bijvoorbeeld Pfizer.”

Engagementsverbintenis

AstraZeneca heeft altijd volgehouden dat het contract een engagementsverbintenis behelst, geen resultaatsverbintenis. De producent reageert “teleurgesteld” op de juridische actie. “Na een ongekend jaar van wetenschappelijke ontdekkingen, zeer complexe onderhandelingen en productie-uitdagingen staat ons bedrijf op het punt bijna 50 miljoen doses aan Europese landen te leveren voor eind april, in lijn met onze verwachtingen”, verklaart de farmaceut. “Wij hebben de aankoopovereenkomst met de Europese Commissie volledig nageleefd en zullen onszelf krachtig verdedigen in de rechtszaal.”

Over hoelang de rechtszaak gaat duren, bestaat voorlopig geen duidelijkheid. “Op dit ogenblik is niet duidelijk of de procedure al is ingeleid en dus weten we ook niet welke specifieke procedure de Commissie wil aanspannen”, zegt De Rey. “Dat kan een procedure ten gronde zijn en die kan veel tijd in beslag nemen, maar het kan ook in kortgeding worden gevraagd. Om dat te weten is het wachten op de dagvaarding.”

Of Europa ook mikt op een schadevergoeding zal nog moeten blijken. In 2018 verplichtte de Deense eurocommissaris Margerethe Vestager Google bijvoorbeeld tot het betalen van een recordboete van 4,3 miljard dollar (3,55 miljard euro), maar dat was een dispuut over mededinging, terwijl deze zaak puur over het naleven van een contract gaat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234