Woensdag 16/10/2019

Europa

Wat doen de Europese Raad, het Europees Parlement en de Europese Commissie precies?

Premier Charles Michel wordt vanaf december de nieuwe permanente voorzitter van de Europese Raad. Beeld Photo News

Nu de Europese instellingen nieuwe voorzitters krijgen, staan ze weer in het middelpunt van de belangstelling. Maar waar zijn de Commissie, de Raad en het Parlement precies voor bevoegd? En wat doet de Hoge vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid?

Het Europees Parlement

Het Europees Parlement is de enige Europese instelling die rechtstreeks wordt verkozen. Het Parlement telt 751 leden uit 28 landen. De zetels worden proportioneel verdeeld over de lidstaten. Hoe groter het land, hoe meer parlementsleden dus. België heeft 21 Europarlementsleden. Duitsland heeft er als grootste lidstaat 96. Voorlopig maken ook de 73 Britse parlementsleden nog deel uit van het Europees Parlement, maar de vraag is hoelang nog.

Het parlement is opgedeeld in acht politieke fracties. De grootste fractie is de conservatieve Europese Volkspartij (EVP), gevolgd door de Socialisten en Democraten (S&D), en de liberalen (Renew Europe). Voorzitter van het parlement is sinds vandaag de Italiaanse socialist David Sassoli.

David Sassoli is de nieuwe voorzitter van het Europees Parlement. Beeld EPA

Het Europees Parlement deelt samen met de Raad van de Europese Unie de wetgevende macht van de EU. Het kan Europese wetten (richtlijnen, verordeningen en besluiten) aannemen, wijzigen of verwerpen. In tegenstelling tot de meeste andere gekozen parlementen heeft het Europees Parlement echter geen initiatiefrecht bij het opstellen van wetten. Binnen de EU is dit de exclusieve bevoegdheid van de Europese Commissie.

Een van de belangrijkste taken van het parlement is de controlefunctie. Zo moeten het parlement alle leden van de Europese Commissie goedkeuren. Kandidaat-commissarissen worden vaak stevig op de rooster gelegd, en het parlement deinst er niet voor terug hen af te keuren.

De Europese Commissie

De Europese Commissie is de uitvoerende macht van de EU, en zou je dus als de ‘Europese regering’ kunnen omschrijven. De Commissie is als enige verantwoordelijk voor het opstellen van nieuwe Europese wetgeving, en stelt ook de jaarlijkse begroting op. Zowel de wetgeving als de begroting moeten daarna wel nog goedgekeurd worden door het Parlement en de Raad.

De Commissie geldt als de spreekbuis van de EU, en spreekt namens alle EU-landen in internationale organen, met name op het gebied van handel en humanitaire hulp.

De Commissie telt 28 commissarissen, één voor elke lidstaat, en wordt voorgezeten door de voorzitter. Op dit moment is dat nog de Luxemburger Jean-Claude Juncker. De komende vijf jaar zou dat de Duitse christendemocrate Ursula von der Leyen kunnen zijn, maar zij moet eerst nog groen licht krijgen van het parlement.

Huidig voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker met zijn mogelijke opvolgster Ursula von der Leyen. Beeld EPA

De Europese Raad

De Europese Raad bestaat uit de regeringsleiders en staatshoofden van de 28 lidstaten van de Europese Unie, een voorzitter en de voorzitter van de Europese Commissie. Vanaf december is ontslagnemend premier Charles Michel voorzitter van de Europese Raad, ook wel ‘Europees president’ genoemd. Zijn mandaat loopt 2,5 jaar, en kan eenmalig verlengd worden.

De Raad bepaalt het algemene politieke beleid en de prioriteiten van de EU, en keurt de Europese wetgeving en de Europese begroting goed die de Commissie opstelt. De Raad beslist gewoonlijk bij consensus, maar soms ook bij unanimiteit of gekwalificeerde meerderheid.

De Europese Raad komt minstens vier keer per jaar bijeen in Brussel voor een zogenaamde Europese Top. In de praktijk is dat vaak heel wat meer, omdat crisissituaties als de brexit dringende beslissingen vereisen.

Josep Borrell is voorgedragen als nieuwe Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid. Beeld EPA

De Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid

De Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid wordt ook wel de “minister van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie” genoemd. De hoge vertegenwoordiger kan de EU alleen vertegenwoordigen op vlakken waarbij er consensus onder de lidstaten is. Daarnaast mag de Hoge Vertegenwoordiger ook voorstellen doen aan de lidstaten voor nieuw beleid.

De Hoge Vertegenwoordiger is een van de vicevoorzitters van de Europese Commissie, en is binnen de Commissie verantwoordelijk voor het onderling afstemmen van alle beleid dat met externe betrekkingen te maken heeft.

Op dit moment is de Italiaanse sociaaldemocrate Federica Mogherini de Hoge Vertegenwoordiger. De Spanjaard Josep Borrell is voorgedragen als haar opvolger, maar moet nog goedgekeurd worden door het Europees Parlement.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234