Vrijdag 26/02/2021
De Nerviërsstraat 40. Van hieruit groeven de daders een tunnel richting riolering.

AchtergrondBankoverval

Vraagtekens blijven rond Hollywood-tunnelroof

De Nerviërsstraat 40. Van hieruit groeven de daders een tunnel richting riolering.Beeld Bob Van Mol

Ruim anderhalf jaar na de spectaculaire tunnelroof in een Antwerps filiaal van BNP Paribas Fortis, valt er een vonnis in het dossier. De buurtbewoners zijn nog steeds stomverbaasd: hoe kon een Hollywood-scenario zich ongemerkt onder hun voeten voltrekken?

“Het was eigenlijk wel knap gedaan, met de hand kun je een lijn zo strak niet trekken. Die tunnel was zo recht dat je er een waterpas op kon leggen”, vertelt Marijn Vercauteren (63), de intonatie ergens tussen bewondering en verwondering. Pas nadat de politie de kelderverdieping in zijn pand in de Nerviërsstraat 40 na lange tijd opnieuw vrijgaf, mocht hij de uitgevoerde werken met eigen ogen aanschouwen: “Een gat, 1 meter 20 op 1 meter 20, schuin naar het riool toe. En achteraan in de kamer stonden zo’n 300 zakken gevuld met los zand.”

Op 3 februari 2019 ging het vanuit die tunnel via 400 meter riolering richting het filiaal van BNP Paribas-Fortis op de Belgiëlei in Antwerpen. Daar leidde een tweede tunnel naar de kluizenzaal. Bij de kraak, de eerste succesvolle in ons land in jaren, worden uiteindelijk 27 kluisjes opgebroken. Wanneer het Snelle Respons Team van de politie om 14.43u de zaal binnen raakt, doet het een gelijkaardige ontdekking als Vercauteren: “Een gat in de grond, ongeveer 25 op 45 centimeter groot”, leest het verslag.

De verdachten zijn op dat moment gaan vliegen. Beelden van camera’s, die in de joodse buurt in overtal aanwezig zijn, tonen hoe de verdachten één na één uit de Nerviërsstraat 40 naar buiten wandelen. Van de vijf verdachten zaten er begin september drie in de rechtbank: Koba M. (29), diens vader Khakhaber M. (47) en zijn kameraad Giorgi K. (29), alledrie van Georgische afkomst. De andere twee, David T. (37) en de Yosef C. (42), zijn enkele uren na de tunnelroof voor het laatst gezien in een auto aan de Belgisch-Nederlandse grens. Vermoedelijk met de buit.

In de correctionele rechtbank van Antwerpen volgt vandaag een vonnis. Het Openbaar Ministerie eist vijf jaar cel tegen de betrokkenen. Bepalend voor de strafmaat is wellicht de volgende vraag: zijn de drie aanwezige mannen meelopers of hoofddaders? Het devies van de advocaten blijft de vrijspraak want: de echte opdrachtgevers zijn gaan lopen. “Ze wisten absoluut niet in wat voor verhaal ze werden betrokken”, aldus Vincent Andries, advocaat van Khakhaber M., en Giorgi K. Sahil Malik, advocaat van Koba M., beweert zelfs dat zijn cliënt van geen tunnel wist, enkel van een renovatie van een kelder.

Zo geraakten de daders tot in de kluizenzaal. Beeld dm
Zo geraakten de daders tot in de kluizenzaal.Beeld dm

18 alarmsignalen

Hoewel er geen aanwijzingen zijn dat de drie ooit voet in de tunnel hebben gezet, lijkt de tijdlijn toch een ander verhaal te vertellen. Dat verhaal begint in november 2018, op de drempel van het pand in de Nerviërsstraat. “Ze stonden daar met twee of drie, in kostuum, om de kelder te huren. Wat hebben die chique gasten hier te zoeken, dacht ik nog”, vertelt Vercauteren.

Het verhaal luidt dat ze de afgeleefde kelderverdieping, bestaande uit een kleine woon- en slaapkamer, willen opkalefateren voor een broer. Vercauteren krijgt een vervalste pas van Marc Buchmann, eigenlijk David T., in de hand gedrukt en neemt daar geen kopie van. De deal wordt beklonken, Vercauteren scheldt zelfs een maand huurgeld kwijt in ruil voor een lik verf en een mooie belofte: “We gaan er een pareltje van maken.” In zekere zin is dat niet gelogen.

In de weken nadien belt Koba rond om een gespecialiseerde slijpschijf te kopen, die hij uiteindelijk op kerstavond in Groningen gaat ophalen. Giorgi zou zuurstofflessen en mondmaskers hebben besteld met de Visa-kaart van zijn zus, bedoeld om niet bedwelmd te raken door de riooldampen. Allemaal ‘in opdracht van’, maar het zijn niet meteen de tools die je voor de renovatie van een kelder verwacht.

Het gerecht vermoedt dat de graafwerken aan de tunnel begonnen zijn op 26 januari, een week voor de kraak. “Dat moet toch een geweldig lawaai geweest zijn”, zegt Vercauteren, die zich nog steeds verbaast over het feit dat niemand iets opmerkte. Niet de Poolse familie op de eerste verdieping, niet de Mongoolse familie daarboven, niet de buren.

“Natuurlijk heb ik ze hier vaak met twee of drie zien binnen en buiten lopen. Ze waren schmutzig, vuil, meer was het niet”, zegt bewoner Khalzan Batbaatar in het Duits. Ook de buren, een joodse familie, hebben “echt niets gemerkt” en Bjorn Lesage, die twee huizen verder woont, beaamt dat er op zich geen redenen waren voor achterdocht: “Er zijn hier zo veel werken bezig in de buurt.”

Buurman Bjorn Lesage: 'Na de kraak leek deze straat twee dagen lang het centrum van de wereld.' Beeld Bob Van Mol
Buurman Bjorn Lesage: 'Na de kraak leek deze straat twee dagen lang het centrum van de wereld.'Beeld Bob Van Mol

Uit het onderzoek blijkt nochtans dat de tunnelwerken helemaal niet ongemerkt verliepen. In de week voor de ontdekking van de roof gingen de trillingsalarmen bij centrale NIT Technologies liefst achttien keer af, ’s nachts en in het weekend. De bewakingsfirma kon echter nooit iets verdachts vaststellen in de bank. Meer zelfs: omdat ze dacht dat de sensoren niet goed functioneerden, werden ze drie avonden gedeactiveerd. De these, ondersteund door camerabeelden, is dat Khakhaber op de uitkijk stond. Vermoedelijk waarschuwde hij de mannen in de tunnel om te stoppen met graven op het moment dat de bewaker aankwam.

Ook op zondag 3 februari zelf, wanneer het kwaad zich voltrekt, is het ingrijpen laks. Het eerste alarm komt om 13.19 uur binnen bij de centrale, maar bij het ter plaatse komen staat het responsteam voor een gesloten deur. De opgetrommelde bewakingsagent heeft bovendien geen codes of sleutels van de kluizenzaal bij. Pas anderhalf uur na het eerste alarm, wanneer een medewerker arriveert, geraken ze binnen.

“Het kan toch niet dat zoiets gebeurt in het midden van de stad?”, zegt David Bek, die niet alleen een apotheek heeft op de Belgiëlei maar ook een kluis met papierwerk in het bewuste filiaal. “Die is intact, en de inhoud is zonder veel waarde, maar voor de bank vind ik dit verhaal heel erg schadelijk. Mijn vertrouwen is helemaal weg.”

Orthodoxe jood met rolkoffer

“De put in mijn kelder is intussen gedicht”, zegt Vercauteren, die nog steeds wacht op tussenkomst van de verzekering. Er blijven sowieso veel vraagtekens in deze hallucinante zaak, bij de federale gerechtelijke politie gekend als ‘dossier graaf’. Om te beginnen is er de buit. Bronnen dicht bij het dossier maken gewag van zo’n 2 miljoen euro: gouden en diamanten juwelen tot 22 karaat, waardepapieren, diploma’s, een huwelijkscontract, een muntencollectie en zo’n 100.000 euro cash.

Maar BNP maakt het liefst zo weinig mogelijk woorden vuil aan de zaak. “De gedupeerden zijn vergoed”, klinkt het. De bank vordert alleen “de kosten voor de opkuis en herstellingswerken” terug van de verdachten.

Hét grootste enigma is echter de zesde persoon die in het dossier opduikt. Naast de vijf gekende verdachten loopt ook een “orthodoxe jood met een rolkoffer” op zondagnamiddag uit de Nerviërsstraat 40, vermoedelijk met de inhoud van de 27 kluizen in zijn trolly. De speurders kennen zijn identiteit niet en vermoeden dat de joodse kledij een vermomming was.

Die aanname vloeit voort uit een bizarre wending. Nadat de man om 14.15 uur het pand verlaten heeft, steekt hij eerst nog even zijn neus binnen in de synagoge in de Mercatorstraat. Hij draagt sneakers – niet meteen het schoeisel dat je binnen de orthodoxe gemeenschap aantreft – en nog opmerkelijker: hij wrijft bij het binnenkomen niet over de mezoeza, een glazen kokertje met daarin een stukje perkament met twee passages uit de Thora.

De synagoge in de Mercatorstraat. Beeld Bob Van Mol
De synagoge in de Mercatorstraat.Beeld Bob Van Mol

“Dat betekent dat hij geen echte jood was”, klinkt het stellig aan de synagoge, waar niemand zich een vreemde snuiter lijkt te herinneren. “Ja, sneakers zijn misschien een beetje raar, maar dat is niet genoeg om iemand buiten te zetten. Zolang iemand een keppel of een hoed draagt, gaan we die persoon niet aanklampen en vragen: ‘Wie bent u?’ Dit is een publieke plaats, waar mensen uit de hele stad over de vloer komen.”

Het blijft sowieso bij een blitzbezoek. De man stapt om 14.23 uur in een gehuurde Citroën C3, verlaat Antwerpen en de spectaculairste bankoverval in jaren is een feit. “Het lijkt echt wel een Hollywood-film. Dat moeten toch intelligente mannen geweest zijn”, zegt Vercauteren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234