Dinsdag 18/01/2022

AnalyseCoronabarometer

Van Nieuw-Zeeland tot Singapore: zo kan een coronabarometer er in de praktijk uitzien (met wisselend succes)

Agenten in Nieuw-Zeeland. Beeld EPA
Agenten in Nieuw-Zeeland.Beeld EPA

Om een einde te maken aan de chaos in het coronabeleid wordt er in ons land opnieuw gewerkt aan een coronabarometer. Een idee dat al leeft sinds het begin van de pandemie, en waar landen als Singapore, Ierland en Nieuw-Zeeland al eerder mee aan de slag gingen. Wat kunnen we daaruit leren?

Jorn Lelong

Singapore: barometer van de zuiverste soort

In Singapore werken ze al met een barometer lang voordat er al sprake was van Covid-19. Al in 2003, na de uitbraak van het SARS-virus, werkte de regering er het DORSCON-systeem uit, een soort coronabarometer, die aan de hand van vier kleuren (groen, geel, oranje en rood) de ernst en verspreiding van een besmettelijke ziekte aangeeft. Het systeem bewees voor het eerst zijn dienst in 2009, toen Singapore naar code oranje ging om de uitbraak van de Mexicaanse griep tegen te houden. De tweede keer dat het land naar oranje schakelde, was toen begin februari 2020 vier inwoners besmet bleken met het toen nog mysterieuze SARS-CoV-2-virus. Bijna twee jaar later bevindt het land zich nog steeds in code oranje.

Het Singaporese systeem is een barometer van de zuiverste soort. De kleurencode dient voornamelijk om de bevolking te informeren over hoe hard een epidemie door het land woekert en biedt een algemene leidraad voor welke persoonlijke hygiënemaatregelen genomen moeten worden. Voor specifieke maatregelen over werk, onderwijs en uitgaansleven zijn de Singaporezen, net als wij, op de regering aangewezen.

Ierland: geen lang leven beschoren

Toen er in België voor het eerst gesproken werd over een coronabarometer, aan het eind van de regering-Wilmès in het najaar van 2020, keken we vooral naar Ierland. De Ieren werkten niet met kleuren, maar met vijf niveaus. Niveau 1 bood daarmee het meeste vrijheid, niveau 5 stond gelijk aan een lockdown. Het was de Ierse expertengroep die dagelijks die indicatoren bekeek en de regering adviseerde wanneer in een bepaalde regio naar een ander niveau geschakeld moest worden.

Toch lag de uiteindelijke beslissing bij de overheid. “Zo was er een moment dat de adviesraad vond dat het hele land naar het strengste niveau moest. Maar de regering besloot om daar niet in mee te gaan”, zegt Peter Vandermeersch, de ex-hoofdredacteur van De Standaard, die vandaag in Ierland woont. “Wat ben je met dat systeem, als de regering nog steeds ad-hocmaatregelen neemt?”

De coronabarometer was in Ierland dan ook geen lang leven beschoren en er is ook niet meteen animo om hem opnieuw in te voeren.

Nieuw-Zeeland: verkeerslichtsysteem

Toch zijn er nog steeds landen die een toekomst zien in een coronabarometer. Voor Nieuw-Zeeland, dat al de hele coronapandemie zijn eigen koers vaart, is het zelfs een essentieel instrument om samenleven met het virus op lange termijn mogelijk te maken. Tot nu toe stond de regering van premier Jacinda Ardern bekend om haar erg strikte coronabeleid. Nu de vaccinatiegraad hoog genoeg is, werkt Nieuw-Zeeland met een verkeerslichtsysteem. Surft u vandaag naar de overheidswebsite, dan kunt u makkelijk terugvinden in welke kleur (groen, oranje of rood) uw regio zich bevindt, en welke specifieke maatregelen daarbij horen.

Toch is het weinig waarschijnlijk dat we ons volledig gaan spiegelen naar het voorbeeld van Nieuw-Zeeland. Daar kunnen namelijk alleen gevaccineerden profiteren van de toegenomen vrijheid. Ongevaccineerden mogen er niet binnen in bars of restaurants, op de universitaire campus, noch naar de fitness of de kapper.

“Het lijkt me geen goed idee om zo’n pasjesmaatschappij te creëren”, zegt gezondheidspsycholoog Olivier Luminet (UC Louvain). “De vaccinatiegraad kan een van de parameters zijn, maar zeker niet de enige. We hebben hier zelf gezien dat een hoge vaccinatiegraad in Vlaanderen niet volstond om alle maatregelen te kunnen lossen.”

Toch is Luminet overtuigd dat een werkzaam model in ons land mogelijk is. “We hebben dringend nood aan perspectief en voorspelbaarheid, en daar kan zo’n barometer echt bij helpen”, zegt Luminet. “Als we dan een bepaalde drempel naderen, weet de bevolking dat er maatregelen kunnen volgen, zonder dat daar drie overlegcomités voor nodig zijn."

Net omdat er in zo’n barometer bepaalde drempels zijn ingebouwd, loop je ook minder risico dat er te snel versoepeld wordt. “Maar dan moet de politiek wel vasthouden aan het systeem. Ze moet dus voor een stuk de controle uit handen durven geven.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234