Dinsdag 24/05/2022

Voor u uitgelegdWinterdip

‘Sinds het coronavirus is ons bioritme verschoven’: met deze vier tips wapent u zich tegen de winterdip

null Beeld Timon Vader
Beeld Timon Vader

’s Ochtends door de kou, regen en duisternis naar je werk pendelen. Om vervolgens weer huiswaarts te keren, door de kou, regen en duisternis. Een winterdip is dezer dagen nooit ver weg in onze hoofden. Maar wat is die winterblues? En hoe blijven we ervan weg?

Kevin Lau

Wat is een winterdip?

“Van oorsprong is het een soort voorbereiding op een winterslaap”, vertelt Kirsten Catthoor, psychiater in het ZNA Psychiatrisch Ziekenhuis Stuyvenberg in Antwerpen. Ons lichaam maakt zich klaar voor een periode met minder licht en voedsel. “De symptomen zijn milder en korter dan die van een effectieve depressie, en verdwijnen in principe na een tweetal weken. Vaak moet je daar niets bijzonders voor doen.” Die twee weken hebben we nodig om ons aan te passen aan de overstap naar de winter.

Ongeveer een op de vijf mensen heeft er weleens last van, volgens de psychiater. “Sommigen zijn er ook gevoeliger voor dan anderen en zien het jaarlijks terugkomen. Dat kan bijvoorbeeld te maken hebben met je melatonineproductie, gevoeligheid van de hormonen, enzovoort.”

Mogelijke symptomen zijn: moeheid, lusteloosheid, concentratieproblemen, een slecht humeur. Je hebt nergens zin in en een lager libido, maar wel meer eetlust - vooral in ongezonde voeding.

Wat veroorzaakt de dip?

We zeuren graag over de koude of het natte weer vanaf het najaar, maar de voornaamste oorzaak voor die beruchte winterblues blijft toch een gebrek aan licht. “We hebben als mens veel licht nodig”, weet slaappsycholoog Annelies Smolders van trainingscentrum Start to Sleep. Licht fungeert als een tijdsaanduiding, en ons lichaam heeft dat nodig om ons bioritme te bepalen. “Denk maar aan blinde personen. Een meerderheid van hen heeft slaapproblemen, omdat zij niet dezelfde blootstelling hebben aan licht, waardoor hun biologische klok makkelijker ontregeld is.”

Bovendien leidt een gebrek aan licht tot een daling van serotonine (gelukhormoon) en cortisol (energiehormoon), aldus Smolders.

null Beeld Getty Images/Maskot
Beeld Getty Images/Maskot

Heeft de coronapandemie hier een impact op gehad?

Beide experts zijn het er volmondig mee eens dat de coronapandemie ons extra diep in de winterdip heeft geduwd de voorbije twee jaar. “Sinds het coronavirus heb ik de bioritmes van heel wat mensen zien verschuiven”, zegt de slaappsycholoog. “In de plaats van vroeg op te staan om je kinderen naar school te brengen, bleven we nu thuis in onze pyjama.”

Psychiater Catthoor bevestigt. “Lichaamsbeweging, structuur, sociaal contact, naar buiten gaan: het werd allemaal wat moeilijker tijdens de pandemie, en net die dingen zijn belangrijk om de winterdip te beperken.”

Hoe kunnen we ons beter wapenen tegen de winterdip?

1. Licht, licht en licht. Om te compenseren voor het tekort aan daglicht zweert Smolders al acht jaar bij een lichttherapiebril. “Het licht van de bril vermindert de afscheiding van melatonine, waardoor ook de slaperigheid en de vermoeidheid verminderen”, legde neurowetenschapper Marie Vandekerckhove eerder uit aan De Morgen.

Wie liever geen lichtbril aankoopt, kan het ook simpeler aanpakken. “Stel je bloot aan licht zodra je wakker bent”, tipt Smolders. “Dat kan al door in de badkamer te kijken naar het licht in het plafond. Maak je ruimtes ook zo licht mogelijk.” Ze voegt er wel aan toe dat het gewone licht in je badkamer of keuken geen blauw spectrum heeft en dus niet zo effectief is als de daglichtbril.

Zelfs smartphone- en computerschermen kunnen helpen, zeggen beide deskundigen. ’s Avonds zullen die je beroven van je nachtrust, maar bij wie net ontwaakt kunnen de extra prikkels helpen om goed wakker te worden.

2. Blijf weg van die zware pasta’s. Snelle koolhydraten zijn nefast, want na je maaltijd krijg je een klop van de slaaphamer. “Snelle koolhydraten gaan meteen je bloedbaan in, waardoor het lichaam denkt dat het tijd is om te rusten, te verteren en te slapen”, legt Catthoor uit. “Probeer dus vooral veel groenten, fruit en traag verterende suikers te eten.”

De psychiater uit Antwerpen benadrukt dat twee dagen gezonder eten je niet plotseling uit de winterdip trekt. “Maar het zal je algemene gemoedstoestand wel optimaliseren zodat die milder wordt.”

3. Beweeg jezelf de dag in. Beweging is essentieel om je bioritme op te starten nadat je bent opgestaan. “Je hoeft zelfs niet echt te sporten”, zegt Smolders. “Als je maar beweegt.”

Samen met licht vormt beweging een van die zogenaamde tijdsduidingen die ons lichaam nodig heeft om onze biologische klok te doen tikken. “Vooral beweging in de buitenlucht is cruciaal”, voegt Catthoor er nog aan toe. “Enerzijds brengt het een reset van neurotransmitters in het brein teweeg, waardoor je je beter voelt. Anderzijds maak je zo maximaal gebruik van het weinige licht dat er is.”

4. Kijk vooruit. Maak dat je iets hebt om naar uit te kijken. “Boek een uitstap, plan een museumbezoek in, bereid een uitgebreide maaltijd voor of beloof jezelf iets cadeau te doen over een paar dagen”, zegt Catthoor. Door een positieve en dankbare stemming vast te houden geef je die winterdip minder kans.

Blijft je winterdip hardnekkig aanhouden? Schakel dan professionele hulp in.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234