Woensdag 16/10/2019

Economie

Politiek explosief: houdt verbod op abortus écht verband met stijging criminaliteit?

New Yorkse agenten aan een crime scene. Beeld AFP

Terwijl het anti-abortusbeleid in de Verenigde Staten toeneemt, claimen de economen John Donahue en Steven Levitt andermaal het bewijs dat de dalende criminaliteit verband houdt met het legaliseren van abortus. Politiek explosief, zoals dat twee decennia geleden ook al was.

Steeds meer conservatieve staten in de Verenigde Staten beperken het recht op abortus. Louisiana en Missouri zijn de voorlopig laatste in een rijtje van acht staten die abortus beperken tot ronduit verbieden. Eerder gingen onder meer Georgia, Ohio en Alabama hen al voor. Daarbij wordt vaak geen uitzondering gemaakt voor slachtoffers van incest en verkrachting. Intussen vechten organisaties die voor abortus strijden die wetten aan. Ze hebben alvast het Hooggerechtshof aan hun zijde dat in 1973 het recht op abortus heeft vastgelegd in de (beroemde) Roe vs Wade-uitspraak. De anti-abortusbeweging is er zich terdege van bewust dat federale rechters de wetten kunnen tegenhouden. Maar zij hopen dat het juridische gevecht tot een nieuwe uitspraak van het Hooggerechtshof leidt, die het recht op abortus volledig terugdraait.

Dat president Donald Trump intussen twee ultraconservatieve rechters heeft benoemd in het Hooggerechtshof, sterkt hen in die overtuiging. De meerderheid van de negen rechters van het hof heet nu conservatief te zijn. Ook president Trump is voorstander van een totaalverbod, al wil hij wel een uitzondering maken voor de slachtoffers van verkrachting en incest.

‘Tegendraads’

Beperking van de toegang tot abortus betekent dat meer ouders die geen kinderen willen opvoeden, daar wel toe gedwongen worden. In 2001 beweerden de economen John Donahue en Steven Levitt dat de legalisatie van abortus in heel Amerika gecorreleerd was met de daaropvolgende vermindering van de criminaliteit in het land. Hun studie ‘The impact of legalized abortion on crime’ verscheen in mei 2001 in het gezaghebbende The Quarterly Journal of Economics. Het was van meet af aan politiek explosief, en veel sceptische wetenschappers probeerden fouten te ontdekken. De studie werd wereldwijd bekend bij een ruimer publiek toen het in 2005 opgenomen werd in hun schitterende boek Freakonomics: A Rogue Economist Explores the Hidden Side of Everything. (Een tegendraadse econoom ontdekt de verborgen kant van bijna alles, LID). Wereldwijd zijn meer dan vier miljoen exemplaren van het boek verkocht.

Bijna twee decennia later zijn Donahue en Levitt teruggekeerd naar hun onderwerp, en presenteren ze nieuw bewijs dat hun oorspronkelijke claim versterkt. In hun werkdocument, verspreid door het Nationaal Bureau voor Economisch Onderzoek, schrijven zij maar liefst 45 procentpunten van de totale 50 procent daling van de criminaliteit sinds 1990 toe aan legale abortus. Hun belangrijkste bewijs is dat de misdaad veel sneller daalde in staten waar meer abortussen werden uitgevoerd dan in landen waar de procedure zeldzamer was.

Evolutie criminaliteitscijfers Beeld NBER/The Economist

In een statistische associatie, en gewapend met jaarlijkse gegevens op staatsniveau over abortussen, criminaliteitscijfers, economische omstandigheden, sociale uitkeringen, toegang tot vuurwapens en alcoholgebruik, claimen ze hun gelijk: Een toename van het abortuscijfer van 100 per 100.000 geboorten leidt tot een vermindering van de criminaliteit met 10-20 procent. Hun nieuwe document werd al meteen op de korrel genomen door onder meer Harvard-socioloog Robert Sampson. 

Het was in 2001 niet anders. Ook toen stond meteen een heir aan wetenschappers klaar om de controversiële uitkomst van hun academisch werk te bespotten. Het duo Christopher Foote and Christopher Goetz publiceerde zelfs een eigen academisch werk alleen al om de gaten aan te tonen in de initiële studie van Donahue en Levitt. Iets waar ze maar zijdelings in slaagden, door een computerprogrammeringsfout aan te tonen in een kleine test die onderdeel uitmaakte van de ganse studie.

‘Rockeconoom’

Steven ‘Steve’ Levitt liet het niet aan zijn hart komen, en werd een graag geziene gast op vele TED-lezingen en wierp zich op als een heuse ‘rock-econoom’ die aan de hand van vele statistische gegevens talloze evidenties in vraag durfde te stellen. In 2009 verscheen met SuperFreakonomics overigens een vervolg op het eerste boek.

Ted Joyce, een professor aan het Baruch College (onderdeel van de City University of New York), die nochtans een aantal meningsverschillen had met Donohue en Levitt, stelde dat hun claim misschien wat sterk uitgedrukt was, “maar de onderliggende stelling, hoe onaangenaam voor sommigen, krijg je niet weerlegd”. De controverse stamt uit het onderwerp, zegt Joyce: “Zelfs als abortus de misdaad vermindert, is het nog steeds immoreel, voor de tegenstanders. Maar dit doet niet ter zake: het onderzoek neemt geen standpunt in over de sociale deugden van abortus, maar is slechts gericht op het blootleggen van de maatschappelijke effecten ervan.”

Steven D. Levitt (r), econoom en auteur van ‘Freakonomics’. Beeld Theresa Danna-Douglas

The Economist verwees intussen naar een versterkend element voor de claim van Donohue en Levitt. Die vonden ze in … Roemenië. In 1966 verbood de Roemeense dictator Nicolae Ceausescu abortus. Het geboortecijfer steeg van 1,9 naar 3,7 kinderen per vrouw in de loop van een jaar. Een studie door Cristian Pop-Eleches, van Columbia University in New York, biedt “enig suggestief bewijs” dat kinderen van een bepaalde achtergrond die na het verbod zijn geboren meer misdaden pleegden dan degenen die net daarvoor zijn geboren. Controverse verzekerd. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234