Woensdag 21/04/2021

AnalyseCoronacijfers

Kondigt de derde golf zich aan? ‘Er zijn belangrijke alarmsignalen’

Veel volk in winkelstraat de Meir in Antwerpen, bij de eerste lenteprik. Maar Steven Van Gucht waarschuwt: ‘We moeten dus nog even op de rem staan, zodat we vanaf april voorzichtig kunnen versoepelen.’ Beeld Klaas De Scheirder
Veel volk in winkelstraat de Meir in Antwerpen, bij de eerste lenteprik. Maar Steven Van Gucht waarschuwt: ‘We moeten dus nog even op de rem staan, zodat we vanaf april voorzichtig kunnen versoepelen.’Beeld Klaas De Scheirder

Zowel het aantal besmettingen, de positiviteitsgraad en het aantal ziekenhuisopnames in ons land gaan met een snelheid de hoogte in die weinig goeds doen vermoeden. ‘Dit is zo’n déjà-vugevoel’, zegt Marc Noppen van UZ Brussel.

Voor de vierde dag op rij zit het aantal besmettingen in de lift. Tussen 15 en 21 februari werden er dagelijks gemiddeld 2.201 nieuwe besmettingen vastgesteld, een stijging met 20 procent in vergelijking met de week voordien. “We zien dus onverwachts dat de krokusvakantie niet voor een daling gezorgd heeft. Het aantal besmettingen is gestegen terwijl er toch 25 procent minder getest werd. Er is dus duidelijk meer circulatie van het virus”, zegt viroloog Steven Van Gucht (Sciensano). De stijging in het aantal besmettingen valt bovendien niet te verklaren door grote uitbraken in enkele steden. In alle provincies valt bij de meeste gemeenten een stijging te noteren, blijkt uit data-analyse van statisticus Bart Mesuere.

De stijgende cijfers zijn voor een deel te verklaren door de opmars van de Britse variant, die inmiddels voor de helft van de besmettingen zorgt. Maar ook coronamoeheid speelt ongetwijfeld mee. “Bij contactonderzoek gaven besmette mensen tot enkele weken terug 2,5 dichte contacten op. Nu is dat gemiddeld 3,2. Op individueel niveau stelt dat weinig voor, maar over de hele populatie betekent dat 30 procent meer kans om mensen te besmetten”, aldus Van Gucht.

Vooral in Namen (+40%), Waals-Brabant (+29%), Vlaams-Brabant (+40%) en Oost-Vlaanderen (+27%) gaat het snel. “Waarom dat meer is in die provincies dan in andere, daarvoor hebben we op dit moment geen duidelijke aanwijzingen. Dat schommelt bovendien van week tot week”, zegt Van Gucht.

Opvallend is dat hoewel de middelbare scholen gesloten zijn, de positiviteitsgraad (het aandeel positieve tests op het totaal aantal tests) met gemiddeld 10,2 procent veruit het hoogst is bij de leeftijd 10 tot 19. “Natuurlijk is er in die twee weken minder getest bij die leeftijdsgroep, maar dat wijst er toch op dat het virus daar sterk circuleert. Dat zou kunnen te maken hebben met buitenschoolse activiteiten”, zegt Van Gucht. Nu de middelbare scholen opnieuw opengaan, zou het aantal besmettingen bij tieners bovendien verder kunnen stijgen.

Het reproductiegetal bedraagt nu 1,04, wat betekent dat de epidemie aan kracht wint. Kunnen we nu spreken van het begin van de derde golf? “Dat is te vroeg om te zeggen”, zegt zowel van Gucht als biostatisticus Geert Molenberghs (UHasselt/UAntwerpen). “Al twee dagen na elkaar is de stijging in het aantal besmettingen 20 procent. De stijging is dus op dit moment niet exponentieel, maar als dat morgen plots 25 procent is, heb je een ander verhaal”, aldus Molenberghs.

Ook eind januari zagen we een sterke stijging in het aantal besmettingen, vooral gedreven door enkele grote uitbraken in scholen. Maar anders dan toen gaat de stijging nu gepaard met een snelle stijging in de positiviteitsgraad. “Een stijging van 5 naar 6,6 procent op zo’n korte tijd hebben we sinds oktober niet meer gezien”, zegt Molenberghs.

Daarnaast is er een duidelijke stijging van het aantal ziekenhuisopnames (+5%): de meest betrouwbare graadmeter om de evolutie van de epidemie aan af te toetsen. In een week tijd worden nu zelfs 9 procent meer ziekenhuisbedden en 15 procent meer bedden op intensieve zorg ingenomen door covidpatiënten. “Ook dat hebben we bij eerdere stijgingen sinds de tweede golf niet meer gezien. Dat zijn toch belangrijke alarmsignalen”, zegt Van Gucht.

Druk in ziekenhuizen

In verschillende ziekenhuizen voelen ze de druk alweer toenemen. Nadat er al sinds 15 februari een bezoekverbod heerst, besloot het ASZ Aalst wegens meerdere uitbraken dinsdag ook een tijdelijke opnamestop in te lassen. Er liggen nu 38 covidpatiënten in het ziekenhuis, ook 35 personeelsleden raakten besmet. “Door personeel dat uitviel of in quarantaine moest, konden we niet langer alle reguliere zorg in het ziekenhuis laten doorgaan. Daarom vinden de komende tien dagen enkel dringende ingrepen plaats. De consultaties, onderzoeken en oncologische behandelingen gaan wel gewoon door. We transfereren ook zoveel mogelijk ingrepen naar de campus in Geraardsbergen”, zegt communicatieverantwoordelijke Elisabeth Rassschaert.

Ook Marc Noppen, CEO van het UZ Brussel, zit opnieuw met de handen in het haar. Voor het eerst sinds half oktober lagen er vorige week woensdag minder dan 20 covidpatiënten in het UZ. Maar in een week tijd is dat aantal opnieuw verdubbeld. “Aangezien het aantal besmettingen stijgt, verwachten we dat die druk nog zal toenemen. En je kunt nu eenmaal geen covidpatiënten opnemen en voltijds niet-covidzorg leveren, want voor elke covidpatiënt hebben we twee artsen of twee verpleegkundigen nodig. Ik heb vooral schrik om dus weer niet-covidzorg te moeten uitstellen. Dit is zo’n déjà-vugevoel”, zegt Noppen.

De statistische modellen tonen aan dat de stijging in het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames zich nog even zullen doorzetten. “Maar ik denk wel dat we dat kunnen absorberen. We moeten gewoon zien dat we niet in een exponentiële fase terechtkomen. We moeten dus nog even op de rem staan, zodat we vanaf april voorzichtig kunnen versoepelen”, zegt Van Gucht. Ook Marc Noppen zou liefst geen te grote veranderingen zien op het Overlegcomité. “Als mens zou ik ook meer vrijheid willen, maar vanuit mijn job kan ik moeilijk anders dan zeggen: wees alstublieft voorzichtig met versoepelingen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234