Vrijdag 24/09/2021

Voor u uitgelegdCoronavirus

Hoe gevaarlijk is Kerstmis nu echt voor deze epidemie?

Kerstmis in tijden van corona. Beeld Elise Vandeplancke
Kerstmis in tijden van corona.Beeld Elise Vandeplancke

Voor wie zich aan de regels houdt, wordt het een kerstfeest in besloten kring. Maar veel mensen zullen wellicht creatief omspringen met de maatregelen tegen het coronavirus, en toch in uitgebreid gezelschap vieren. Vanzelfsprekend vergroot dat de kans dat het virus verder verspreid raakt. Maar hoe groot is het probleem eigenlijk?

Een kerstfeest biedt in ieder geval de ideale omstandigheden voor het virus om zich te verspreiden: veel mensen, dicht op elkaar, in een slecht verluchte ruimte. Tenzij u de hele avond onder een warmtestraler in de tuin zit of binnen viert met alle ramen en deuren open, is er slechts een beperkte aanvoer van verse lucht. Heeft er iemand in het gezelschap het coronavirus, dan stapelen de virusdeeltjes zich urenlang op in de kamer.

Het is aan de feesttafel simpelweg moeilijk om de veiligheidsvoorschriften goed op te volgen. Allemaal in hetzelfde potje chips grabbelen is geen goed idee. Een masker dragen tijdens het aperitief of de maaltijd is niet handig. En het lijkt onbegonnen werk om anderhalve meter afstand te houden als het hele gezelschap verzameld zit rond de fondue of een gourmetstel. Misschien staat er intussen een slechte playlist te draaien, met melige kerstsongs die luid meegebruld worden – waardoor mogelijk nog meer viruspartikels verspreid worden. En eens de drank in de man of vrouw is, is de kans reëel dat er net iets minder rigoureus met de afstandsregels wordt omgesprongen.

Of er daadwerkelijk iemand besmet raakt, hangt natuurlijk af van één onbekende: zit er iemand rond de tafel die drager is van het virus en besmettelijk is? Biostatisticus Geert Molenberghs (KU Leuven/UHasselt) denkt dat er op dit moment grosso modo 20.000 tot 30.000 Belgen rondlopen die het virus kunnen doorgeven – Molenberghs nuanceert wel dat het om niet meer dan een grove schatting gaat.

Coronabroeihaard

Dat is een heel stuk minder dan de volgens Molenberghs 250.000 besmettelijke mensen op de piek van de epidemie, maar daar eindigt het goede nieuws. Het virus is nog steeds erg wijdverspreid onder de bevolking. De kans dat uw kerstfeest uitdraait op een coronabroeihaard, is niet gering. “Het risico is ook veel groter dan bij een gemiddeld lockdownfeestje, omdat zowat iedereen kerst viert”, zegt Molenberghs. Als iedereen in grote gezelschappen viert, schuift het virus dus onvermijdelijk ergens mee aan de feestdis.

Net omdat het virus overal in het land rondwaart, is de kans aanzienlijk dat grote kerstfeestjes de epidemie de lucht in stuwen. Dat valt bijvoorbeeld op te maken uit de cijfers in Canada en de VS enkele weken na Thanksgiving. In Canada werd dat gevierd op 12 oktober. De curves, die toen al in de hoogte gingen, namen enkele weken later een nog hogere vlucht – terwijl door heel wat beperkende maatregelen het virus in theorie net een tik had moeten krijgen.

Hetzelfde gebeurde in heel wat dichtbevolkte gebieden in de VS. Een curve die al hoog zat of net de daling had ingezet, knikt nu – twee weken na Thanksgiving – in verscheidene staten weer omhoog of klimt nog sneller. Al zijn er ook staten waar dat effect voorlopig uitblijft.

Wat de situatie nog lastiger maakt: de eindejaarsperiode is een double bill. Een week na kerst is er immers oudjaar. Een week die als het ware de perfecte incubatieperiode vormt. Wie besmet raakt op kerstavond, is op 31 december net op tijd om het virus zelf weer door te geven aan vrienden en familie. Qua lanceerplatform voor een epidemie kan dat tellen.

Een groot cadeau

Dat de eindejaarsperiode een feest kan zijn voor een virus, valt ook af te leiden uit wat we weten over de griep. “Voor de griep zijn de feestdagen een groot cadeau”, zegt viroloog Steven Van Gucht van wetenschappelijk instituut Sciensano. “De samenkomsten, de kussen en knuffels die uitgedeeld worden: die vormen de fond voor wat daarna de jaarlijkse griepepidemie wordt. De kiemen worden daar gezaaid. Telkens weer zien we vanaf begin januari de eerste positieve stalen opduiken in onze labo’s.”

Wint de epidemie aan kracht, dan is dat onder meer slecht nieuws voor de scholen. In oktober adviseerde een groep experts minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) om schoolvakanties van één week te verlengen tot twee weken. Op die manier ontstaat een ‘time-out’ van bijna drie opeenvolgende incubatieperiodes, waarmee de verspreiding van het virus onder de schoolgaande jeugd teruggedrongen wordt. Dat moet ruimte bieden om daarna weer in de klas les te geven. Maar dat kan enkel als scholieren en hun ouders ook tijdens de vakantie hun contacten beperken.

Van Gucht wijst erop dat familieclusters veruit de belangrijkste besmettingshaard vormen in het brononderzoek. “Als we elkaar gaan opzoeken tijdens de feestdagen, vormen zich plots vele nieuwe clusters van mensen die elkaar al lang niet meer gezien hebben.”

Cijfers stabiliseren

En dat is geen goed idee op een moment dat de epidemie lijkt te stabiliseren op een hoog plateau. Na een scherpe daling van enkele weken stagneren de cijfers al enkele dagen, met gemiddeld meer dan 2.100 besmettingen per dag. Voor het eerst sinds de piek op 28 oktober steeg het daggemiddelde woensdag weer licht. Ook de ziekenhuisopnames dalen voorlopig niet verder, met gemiddeld 192 hospitalisaties per dag.

Pas bij 75 dagelijkse ziekenhuisopnames en 800 nieuwe besmettingen kan volgens minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) gedacht worden aan versoepelingen. Die drempels zijn nog een eind weg, zeker als kerst het virus een duw in de rug geeft.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234