Vrijdag 03/12/2021

AchtergrondTikTok

Hoe de Wetstraat de weg naar TikTok heeft gevonden

TikTok-toppers in de politiek: v.l.n.r. Elio Di Rupo (PS), Jos D’Haese (PVDA) en Dries Van Langenhove.  Beeld TikTok
TikTok-toppers in de politiek: v.l.n.r. Elio Di Rupo (PS), Jos D’Haese (PVDA) en Dries Van Langenhove.Beeld TikTok

Niet in het nieuws, niet via een persbericht en zelfs niet met een tweet. Dat Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken linkse leerkrachten binnenkort ‘de rekening wil presenteren’, deelde hij mee op TikTok. De video-app maakt opmars bij politici die mikken op een jong publiek, al mankeert het de app volgens experts aan transparantie.

Dat Van Grieken uitgerekend op TikTok zijn uithaal lanceerde, is geen toeval. De Chinese video-app is razend populair: volgens TikTok zelf heeft het maandelijks 700 miljoen gebruikers. De korte filmpjes die elkaar automatisch in sneltempo opvolgen, vinden hun weg naar een steeds diverser en ook minder jong publiek. De pandemie wakkerde die interesse op (nog) grotere schaal aan, en intussen is het platform veel meer dan het clichébeeld van een app waarop jong grut zich vergaapt aan influencers die een leutige choreografie uitvoeren. Het is een bron van onder andere nieuws, entertainment én politieke communicatie. Die boodschap is intussen ook in de Wetstraat aangekomen.

Meer en meer Belgische politici maken namelijk gebruik van TikTok om de aandacht van scrollende jongeren een fractie lang vast te kunnen houden. De ene doet dat met meer succes dan de andere. Voert de ranglijst aan: Elio Di Rupo (PS). De Waalse minister-president steekt er met kop en schouders bovenuit, en heeft met bijna anderhalf miljoen likes en een kleine 133.000 volgers dubbel zoveel online-aanhang als zijn eerste achtervolger. In de meest bekeken video waarschuwt Di Rupo voor fake news over vaccins, maar de teneur in eerdere posts is minder serieus.

Zijn meeste korte video’s zitten eenvoudig in elkaar: onder een smerige elektronische beat, een opgewekt popnummer of Franstalige gangsterrap biedt hij – niet zelden in dramatische slow motion – een inkijk in zijn dag. Een persconferentie, een tv-optreden of een bezoek aan de fitness: keer op keer kijken er tienduizenden mensen naar. Volgens zijn sociale-mediamedewerker zijn er drie redenen voor de populariteit: ze posten de video’s op regelmatige basis, passen de muziek en stijl aan aan wat goed scoort en ze gaan regelmatig in dialoog met hun gebruikers. “Behalve als minister-president wordt hij nu ook gezien als influencer”, klinkt het met enige trots.

Infantiel

In Vlaanderen is Jos D’Haese de onverwachte nummer één. Het Vlaams Parlementslid van de PVDA schuurt tegen de 62.000 volgers aan met video’s die weliswaar iets minder blits zijn dan die van de Waalse minister-president: zo goed als altijd gaat het om een passage uit zijn tussenkomst in het parlement. Die zijn duidelijk populair, want hij laat er partijvoorzitters Tom Van Grieken (Vlaams Belang), Conner Rousseau (Vooruit) en Georges-Louis Bouchez (MR) ver mee achter zich. De meesten onder hen kiezen voor hun video’s voor een afwisseling van politieke statements en lichtere, geestig bedoelde fragmenten.

“Ik vind het een toffe manier om aan jongeren die bezig zijn met wat er gaande is op een vluchtige manier dingen uit te leggen”, zegt Vlaams Parlementslid en fervent TikTok-gebruiker Maurits Vande Reyde (Open Vld). “Voor sommigen kan dat als infantiel overkomen, maar daar ben ik het niet mee eens. Jongeren die misschien niet elke avond naar het nieuws of De afspraak kijken worden zo ook op de hoogte gehouden. Bovendien is TikTok nog een heel onbevangen platform, waar het nog niet te zurig is en iedereen overtuigd is van zijn eigen gelijk.”

Betekent het toenemend gebruik onder politici dat TikTok binnenkort de nieuwe online-arena wordt om kiezers voor zich te winnen? Reinout Van Zandycke, specialist digitale politieke communicatie, houdt een slag om de arm. “Alleszins niet voor de volgende verkiezingen. In delen van Amerika en Azië groeit TikTok onwaarschijnlijk snel, maar demografisch gezien is Facebook in België nog altijd de absolute mastodont. Het laaghangend fruit is nog altijd daar te vinden. Voor de meeste politici is TikTok nog niet de beste manier om een groot publiek te bereiken.”

Een bijkomende reden is het verbod om op TikTok politieke advertenties te kopen. Althans: dat is het officiële standpunt. Een rapport van de Mozilla Foundation, een stichting die als doel heeft om een vrij internet in dienst van het publiek te garanderen, stelde eerder al aan de kaak dat de nodige controle daarop in de Verenigde Staten ontbrak, wat het slechtste doet vermoeden voor de situatie in België. Dat concludeert ook Jan Steurs, die met AdLens samen met datawetenschappers en onderzoeksjournalisten politieke advertenties op Facebook onder de loep neemt. “TikTok zet geen middelen in om haar verbod effectief te kunnen handhaven. Voor politici die met weinig transparantie een groot publiek willen bereiken, staat de deur om daar misbruik van te maken wagenwijd open.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234