Maandag 17/06/2019

Europese begrotingsregels

Europa blaft, maar durft niet bijten

De Italiaanse vicepremier en minister van binnenlandse zaken Matteo Salvini, neemt een loopje met de Europese begrotingsregels. Beeld EPA

Woensdag krijgen de balorige Europese leerlingen hun ezelsoren opgezet van meester Europa. Niet alleen ons land krijgt een onvoldoende op zijn begrotingsrapport. Onder meer ook Frankrijk en Spanje krijgen een opmerking. Italië is faliekant gebuisd, maar Europa durft niet op te treden.

Waarover gaat het?

De Europese Commissie stelt op woensdag 5 juni haar landenspecifieke beleidsaanbevelingen voor. Daarin gaat ze per lidstaat na hoe het land er voor staat, en welke maatregelen er eventueel genomen dienen te worden opdat de lidstaten binnen de afgesproken Europese krijtlijnen van de monetaire unie zouden kleuren. Daartoe dienden alle Europese lidstaten hun begrotingen ter controle voor te leggen aan de Europese Commissie. Het is de bedoeling dat het (eventuele) tekort op de begroting niet meer dan 3 procent van het bbp bedraagt, en dat de staatsschuld niet boven de 60 procent uitkomt. Landen die niet binnen die begrotingsregels zitten, moeten hun tekort of hun schuld gradueel afbouwen. Doen ze dat niet, of niet snel genoeg, dan kunnen die landen op voorstel van de Commissie in een zogeheten ‘buitensporigtekortprocedure’ worden geplaatst. In dat geval houdt de Commissie nauw toezicht op de sanering van de overheidsfinanciën. In de Europese volksmond wordt dat het ‘strafbankje’ genoemd. De begrotingsteugels worden dan strakker aangespannen.

Ons land voldoet niet. Wat nu?

De Europese Commissie heeft inderdaad vastgesteld dat onze schuldgraad niet snel genoeg wordt afgebouwd. Die bedroeg vorig jaar 102 procent van het bbp. Ook in de prognose voor de komende jaren van de Commissie zakt deze nog niet onder de 100 procent. Dat is te traag.

De regering-Michel I verschoof het beloofde begrotingsevenwicht ook nog eens naar 2021. Structureel is er sinds 2017 geen enkele vooruitgang geboekt, oordeelt de Commissie. Het begrotingstekort bleef steken op 1,4 procent van het bbp, ruim 6 miljard euro in het rood dus. De Commissie heeft ons land daarom een brief gestuurd, waarin ze meer informatie vraagt. België moet dus uitleggen waarom de cijfers niet zijn wat ze horen te zijn, en wat ze denkt daaraan te zullen doen. Zodat de Commissie een finaal antwoord kan geven.

Maar ‘we’ zijn niet de enige slechte leerling uit de Europese klas?

Dat klopt. Verschillende landen hebben een brief gekregen van de Europese Commissie. Onder hen onder meer Frankrijk, Portugal, Spanje en Italië.

Bij enkele lidstaten, zoals Cyprus, is de schuldgraad op korte termijn fors toegenomen, maar de prognoses zijn positief. Dat is bijvoorbeeld niet het geval voor Frankrijk, die net als ons land een hoge staatsschuld meezeult die bovendien te traag afgebouwd wordt. Bovendien dreigt de Franse begroting dit jaar boven de Europese alarmdrempel van 3 procent uit te komen. President Emmanuel Macron zal zich dus ook moeten verantwoorden.

Maar de aandacht van de Commissie zal zich voornamelijk toespitsen op de balorigste leerling: Italië. Dat land zit al enige tijd op ramkoers met ‘Brussel’. Dat vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini bij de Europese verkiezingen van vorig weekend een monsterscore met zijn rechts-nationalistische partij Lega boekte, sterkt hem in zijn strijd. Hij behaalde ruim 34 procent van de stemmen, liefst vijf keer zoveel als bij de Europese stembusgang in 2014 en een verdubbeling ten opzichte van de landelijke verkiezingsuitslag vorig jaar. Brussel kan, wat hem betreft, ‘de boom in’.

Hoe wordt hierop gereageerd?

Dat is nu net de inzet van woensdag. Salvini zegt dat de Europese begrotingsregels ‘oud en achterhaald’ zijn. Italië is niet van plan ze te respecteren. De Lega-leider wil een aanpassing van het begrotingspact. Italië worstelt al jaren met een staatsschuld van 130 procent van het bbp. Het begrotingstekort zou 2,5 procent van het bbp bedragen. In december had Italië nog aan de Commissie beloofd dat het tekort niet hoger zou uitvallen dan 2,04 procent, wat op zich al een moeizaam bedongen compromis was.

Als het land zijn afspraken blijft schenden – en Salvini zelf lijkt niet geneigd om haast te maken met enig beterschap – dan kan de Commissie dreigen met een boete van 0,2 procent van het bbp, wat neerkomt op zo’n 3,5 miljard euro.

Toch gaat het zover niet komen. Europees commissaris voor Financiën Pierre Moscovici zei eerder al dat hij ‘geen voorstander is van sancties’. Italië is de derde economie van Europa, en een boete door de Commissie zou niet alleen een primeur zijn, het zou ook voor de nodige onrust zorgen op de financiële markten. De rente op de Italiaanse obligaties steeg de afgelopen dagen al. Ook het dreigement van de Italiaanse premier Giuseppe Conte stuurde al een schokgolfje door de markten. Hij wil dat zijn regering nauwer samenwerkt, anders wil hij nieuwe verkiezingen uitschrijven. Conte wil ook de banden met Brussel herstellen. Dat zou de Commissie kunnen interpreteren als een onderhandelingsmarge, waardoor de druk voor een sanctie wegebt.  

Bovendien moet voor een dergelijke sanctie het fiat worden gevraagd van de Europese ministers van Financiën. Gezien een aantal lidstaten ook hun huiswerk niet op orde hebben, is de kans onbestaande dat de Commissie tot een dergelijke sanctie zou beslissen. En als de slechtste leerling van de klas wel een tik op de vingers krijgt, maar verder geen straf, dan ontsnappen de andere stouteriken natuurlijk ook aan strafwerk. En zo blaft Europa wel, maar bijten zit er vooralsnog niet in. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden