Zaterdag 10/04/2021

AnalyseVerkeersveiligheid

Druk neemt toe om snelheidslimiet te verlagen naar 30 kilometer per uur. Volgen we Brussel, Nederland en Spanje?

Waar in de bebouwde kom geen afgescheiden fietspad ligt, is er ook veel te zelden een zone 30.   Beeld CREDIT: ID/ Andreas Van Esbroeck
Waar in de bebouwde kom geen afgescheiden fietspad ligt, is er ook veel te zelden een zone 30.Beeld CREDIT: ID/ Andreas Van Esbroeck

Meer dan 600 kilometer Vlaamse wegen binnen de bebouwde kom hebben nog altijd geen afgescheiden fietspad. De onveiligheid verhoogt de druk om de snelheidslimiet te verlagen naar 30 kilometer per uur.

Ruim twee jaar nadat het ‘moordstrookje’ tot woord van het jaar werd verkozen, ligt Vlaanderen nog altijd vol gevaarlijke fietspaden. Op dit moment heeft zeker 637 kilometer van de gewestwegen binnen de bebouwde kom nog altijd geen vrijliggend fietspad. Op amper 3 procent van deze plekken werd de snelheidlimiet voor de automobilisten teruggeschroefd naar 30 kilometer per uur. Dat blijkt uit cijfers van Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open Vld) die parlementslid Stijn Bex (Groen) opvroeg.

De cijfers tonen aan dat Vlaanderen nog altijd niet voldoet aan de ‘Stockholm Declaration’, een internationale verklaring die ons land in maart 2020 ondertekende. Deze verklaring, die door meer dan 80 landen werd aangenomen, heeft als doelstelling om tegen 2030 het aantal verkeersdoden te halveren. De belangrijkste aanbeveling: een snelheidsbeperking van 30 kilometer per uur voor auto’s op plaatsen waar auto’s, fietsers en voetgangers elkaar kunnen aanrijden.

Net als andere regio’s sleept Vlaanderen een zware geschiedenis met zich mee. Toen de gewestwegen in de jaren ’60 en ’70 werden aangelegd, waren dat eenvoudige betonbanen die één doel hadden: de auto zo snel mogelijk van A naar B brengen. In 2017 zette Vlaanderen een eerste stap door de snelheid op deze wegen te verlagen naar 70 kilometer per uur, tenzij anders aangegeven. In de bebouwde kom is 50 per uur sinds 1992 de standaard.

Maar meer en meer landen gaan verder. Drie maanden geleden nam de Tweede Kamer in Nederland een motie aan die de maximumsnelheid verlaagt naar 30 kilometer per uur. Vijftig zal enkel nog uitzonderlijk toegelaten zijn. Ook in Spanje heeft de regering de lokale besturen de opdracht gegeven om tegen de zomer een snelheidsregime van 30 per uur uit te rollen. Op wegen die niet duidelijk gescheiden zijn van het trottoir, wordt dat zelfs 20.

Vlaanderen vaart blind

Ook België beweegt volop. Het Brussels Gewest werd op 1 januari één grote zone 30, in navolging van steden als Helsinki en Grenoble. 85 procent van het grondgebied is nu een zone 30. Om te zorgen dat mensen deze limiet naleven, worden banen versmald en voorzien van obstakels die bestuurders afremmen. Al is het voorlopig nog wachten op een eerste evaluatie om te zien of het beoogde doel – minder slachtoffers – ook echt wordt bereikt.

Ook in Vlaanderen volgen steeds meer gemeenten het voorbeeld van steden als Antwerpen, Gent of Leuven door op eigen houtje een zone 30 in te voeren. Deze gebieden worden steeds groter en beperken zich allang niet meer tot de straat voor de schoolpoort. “De interesse is fors gestegen”, zegt Wouter Florizoone van Transport & Mobility Leuven, een studiebureau dat lokale besturen adviseert bij de uitrol van hun plannen.

Eén probleem: niemand weet hoeveel zones 30 Vlaanderen telt. We varen compleet blind. De minister, haar administratie noch de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten beschikt over een overzicht. Het blijft bij losse initiatieven. De ene al wat succesvoller dan de andere. “Een verkeersbord met het cijfer ‘30' plaatsen is één ding. Zorgen dat mensen zich eraan houden, is iets anders”, zegt Florizoone.

Wie het goed wil doen, moet er centen tegenaan gooien. Dat betekent: nieuwe parkeerregels, een nieuw circulatieplan en een herinrichting van de publieke ruimte. Daarnaast is er de handhaving. Vanaf 1 februari zullen steden en gemeenten zelf GAS-boetes kunnen uitschrijven voor lichte snelheidsovertredingen. “Maar dan moeten ze nog steeds voldoende personeel hebben om de snelheidsovertredingen vast te stellen en te verwerken”, zegt Florizoone.

Tijd voor structurele aanpak

Intussen blijven mensen sterven in de bebouwde kom. Uit cijfers van de federale politie blijkt dat er in de eerste drie kwartalen vorig jaar 55 slachtoffers vielen, van wie 9 in een zone 30. In 2018 en 2019 waren dat 86 en 95 doden, onder wie ‘slechts’ 6 in een zone 30.

De druk stijgt om iets structureels te doen. “Vandaag is 30 de uitzondering op de regel. Waarom draaien we de logica niet om? Lokale besturen kunnen daar dan nog altijd op afwijken met een verkeersbord”, zegt Bex. Het voordeel is dat burgemeesters dan geen politieke strijd meer moeten voeren om van 50 naar 30 te gaan. En als ze toch voor 50 gaan, dan hebben ze er op zijn minst over nagedacht.

De Vlaamse Stichting Verkeerskunde (VSV), het verkeersveiligheidsinstituut Vias, de Voetgangersbeweging en de Fietsersbond scharen zich achter deze oproep. “De Stockholm-verklaring is duidelijk: als je geen apart fietspad hebt, maak er dan 30 kilometer per uur van”, zegt mobiliteitsexpert Dirk Lauwers (UAntwerpen, UGent). “We kunnen moeilijk eerst wachten tot alle fietspaden heraangelegd zijn. Dan wordt de fietser nog jaren gegijzeld.”

Of dat lukt, is niet zeker. Minister Peeters wil voorlopig niet weten van een algemene zone 30. Antwerps gouverneur Cathy Berx van meerderheidspartij CD&V wel. Bovendien gingen de meerderheidspartijen gisteren akkoord met het voorstel van Bex en sp.a-collega Annick Lambrecht om in het parlement een hoorzitting te houden over de zone 30 en andere veiligheidsingrepen in de bebouwde kom.

Zo lijkt de vraag stilaan niet of, maar wel wanneer Vlaanderen de stap zet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234