Vrijdag 07/05/2021

AnalyseAbortus Argentinië

Argentinië legaliseert abortus: enorme overwinning voor feministen in Latijns-Amerika

Grote vreugde onder de ‘verdes’, de Argentijnse feministen, bij het parlementsgebouw in Buenos Aires als bekend wordt dat abortus niet langer verboden is.  Beeld AP
Grote vreugde onder de ‘verdes’, de Argentijnse feministen, bij het parlementsgebouw in Buenos Aires als bekend wordt dat abortus niet langer verboden is.Beeld AP

De Argentijnse Senaat heeft gisterochtend na een nacht lang debatteren abortus gelegaliseerd. Vrouwen mogen voortaan tot de veertiende week na de bevruchting hun zwangerschap afbreken, en de staat betaalt de behandeling. Het is een grote overwinning voor de feministische beweging in Latijns-Amerika.

Aan één kant van het plein voor het parlementsgebouw barstte de euforie los toen het woord ‘aangenomen’ verscheen op het grote scherm. Vrouwen vielen elkaar in de armen, huilden stille tranen en hieven jubelende liederen aan. Aan de overkant vloeiden tranen van verdriet en woede. Gescheiden door dranghekken demonstreerden voor- en tegenstanders – de feministische ‘verdes’ met hun groene zakdoeken tegenover de conservatieve ‘celestes’ met blauwe doeken – de hele nacht op luidruchtige wijze in een ultieme poging de twijfelaars in de Senaat in hun kamp te krijgen.

Moeder Karina (46) en dochter Augustina (22) vierden de overwinning met een innige omhelzing. “Dit moest”, zei Augustina tegen de Argentijnse nieuwssite Infobae. “Dit is iets basaals voor ons, zoals het recht om te stemmen.” Toch durfde ze het na eerdere tegenslagen amper te geloven. “Hier heb ik vele jaren op gehoopt”, zei moeder Karina. “In mijn familie zijn veel vrouwen overleden. Want abortussen werden evengoed uitgevoerd, alleen buiten het ziekenhuis.”

Abortuswet uit 1921

Argentinië had bijna honderd jaar nodig om af te rekenen met de abortuswet uit 1921, die slechts een uitzondering maakte bij levensgevaar voor de moeder en bij zwangerschap door verkrachting. Met 38 stemmen voor en 29 tegen, een verrassend ruime meerderheid, stemden de senatoren in het staartje van 2020 voor legalisering, een doorbraak in een katholiek land in een katholieke regio.

Terwijl Argentijnse feministen in de afgelopen eeuw het ene na het andere taboe slechtten en met hun niet-aflatende activisme rechten afdwongen voor vrouwen en lhbti’ers, bleef legale abortus een bastion dat maar niet kon worden veroverd op het conservatief-christelijke deel van het land. Dit jaar, ondanks een pandemie die ook Argentinië het grootste deel van 2020 verlamde, bleken alle ingrediënten aanwezig voor een historische overwinning.

Twee jaar geleden waren ze er dichtbij, de honderdduizenden vrouwen die vochten voor het recht op abortus. Hoewel de rechtse president Mauricio Macri tegen legalisering was, stemde het Lagerhuis in nipte meerderheid voor. Maar de wet strandde in de Senaat, waar destijds de tegenstemmers – zoals nu de voorstemmers – met 38 waren. In 2020 kreeg ‘de groene golf’ een extra duwtje van de centrumlinkse peronist Alberto Fernández, sinds najaar 2019 president en al in zijn campagne een uitgesproken voorstander.

Fernández kwam zijn belofte na en diende begin dit jaar opnieuw een wetsvoorstel in bij het parlement. Na maandenlang uitstel door de coronacrisis beleefde het abortusdebat in de nacht van dinsdag op woensdag alsnog zijn zenuwslopende ontknoping. In een marathonsessie die van zonsondergang tot -opkomst duurde, herhaalden de parlementariërs in felle betogen hun grotendeels bekende standpunten. Een handvol beslissende senatoren hield de kaarten tot op het laatste moment tegen de borst.

Buiten het Congresgebouw vond datzelfde debat op luidruchtige wijze plaats tussen de diep verdeelde Argentijnse bevolking. Aan de ene kant de zee van groen: voor legalisering, voor het recht van de vrouw om zelf te beslissen, voor de vrijheid om een ongewenste, door omstandigheden onmogelijke zwangerschap af te breken zonder een misdrijf te hoeven plegen, voor de zekerheid dat abortus niet langer een levensgevaarlijke onderneming is die jaarlijks naar schatting honderd Argentijnse vrouwen de dood in jaagt.

Daartegenover de mannen en vrouwen met de lichtblauwe doeken: voor het recht op twee levens, dat van moeder en kind, voor de overtuiging dat leven begint bij de conceptie en dat het afbreken van dat vroege leven moord is, voor het woord van God en tegen de zonde van menselijk ingrijpen in de schepping. Via Twitter begaf de Argentijnse paus Franciscus zich in het blauwe kamp. Jezus, schreef hij, was bij geboorte ook ‘descartado’, afgewezen, geweigerd. De katholieke kerk trok in de strijd tegen het wetsvoorstel samen op met de groeiende Argentijnse evangelische kerk.

Voortschrijdend inzicht

Maar dit keer won in de Senaat het voortschrijdend inzicht van het conservatisme. “Als politicus heb ik de verplichting me te verdiepen in de wensen van de nieuwe generaties”, zei senator Silvina García Larraburu, die in 2018 tegen was. “Wij stemmen over hún toekomst. Ik heb in twee jaar tijd veel geleerd.” Ook senator Sergio Leavy stelde zijn mening bij. “Ik zie nu in dat dit niet over mij gaat. Als mijn stem ertoe bijdraagt dat een vrouw niet overlijdt, stem ik voor.”

Terwijl Japan al in 1948 abortus legaliseerde en veel Europese landen volgden in de jaren zestig en zeventig, blijft abortus in het overwegend katholieke Latijns-Amerika in veruit de meeste landen verboden. Argentinië voegt zich nu bij het selecte gezelschap van Uruguay, Cuba en Guyana. In het Brazilië van Jair Bolsonaro werd dit jaar de wet zelfs aangescherpt na een felle maatschappelijke discussie over het afbreken van de zwangerschap van een verkracht 10-jarig meisje.

Maar zoals Argentinië eerder een progressief voorbeeld was op het gebied van vrouwenrechten en gelijkheid voor seksuele minderheden, zo zal ook deze wet effect hebben in de hele regio. Overal in Latijns-Amerika groeit de feministische beweging en gaan er elk jaar meer mensen de straat op tegen machismo en tegen religieus en politiek conservatisme. “Een knuffel voor alle Latijns-Amerikaanse vrouwen”, twitterde Ofelia Fernández, met haar 20 jaar de jongste parlementariër van Argentinië. “Hopelijk geeft dit hun de kracht om de rechten te veroveren die ze verdienen. Ik wil de hele kaart GROEN zien!”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234