DM Zapt

Zijn we niet te zacht voor de kinderen van de collaboratie?

1 © Canvas

In de dagelijkse rubriek DM ZAPT zet de tv-redactie van De Morgen de blik op oneindig. Vandaag vraagt Yannick Verberckmoes zich af of in de geïnterviewden 'Kinderen van de collaboratie' niet wat kritischer bevraagd moeten worden.

"Ik heb er enorm veel respect voor", zegt Ledy Broeckx over het verhaal van haar nonkel Jef. "Ik vind dat ze het moesten doen." Ledy Broeckx is een van de Kinderen van de collaboratie in de reeks van Eén over de Tweede Wereldoorlog. Haar nonkel Jef is de man die in uniform van de Waffen-SS met zijn foto aan de muur hangt. 

Ik bleef hangen aan die uitspraak, want ik begreep hem niet. Niemand moest dienst nemen bij de Waffen-SS, zoals ook niemand verplicht was om bij de weerstand te gaan. 

Nog voor de serie uitgezonden werd, verscheen er al een opmerkelijk interview in De Standaard met Jan Tollenaere, zoon van Reimond Tollenaere, die als Untersturmführer naar het oostfront trok om tegen het bolsjewisme te strijden. Alleen al de titel van het interview is iets om even bij stil te staan: "Ik kan me niet indenken dat Hitler een crimineel was". 

Ik kan me wel indenken dat Hitler een crimineel was. Wat ik niet kan begrijpen is dat hij bijna kritiekloos nog enkele zware uitspraken mag doen. "Niet dat ik een hitleriaan wil zijn", zegt hij bijvoorbeeld. "Ik ben een democraat, of toch met mate." En daar (lacht) hij zelfs even.

Medailles

Ook in Kinderen van de collaboratie mis ik af en toe een scherpe vraag van de interviewer, al was het maar om de uitspraken van de getuigen in een historisch kader te zetten. Maar wat bezielt je toch om zulke dingen te zeggen, vraag ik me dan af. En hoe kun je dat nu, nadat je zelf de gruwel van de oorlog hebt meegemaakt, dat zo volhouden? 

Share

Ik mis af en toe een scherpe vraag van de interviewer, al was het maar om de uitspraken van de getuigen in een historisch kader te zetten

In de huidige context van terreur en radicalisme is het behoorlijk ontluisterend dat mensen decennia later met dezelfde ideeën kunnen rondlopen, waarvoor ze in hun jeugd bereid waren te sterven. Kijk daarvoor even opnieuw naar een oude Terzake, waar een cameraploeg langsgaat bij de laatste Vlaamse oostfronters. 

Wanneer je een oostfrontveteraan dan trots naar zijn medailles ziet wijzen, wil je weten of hij ook spijt heeft. En waar komt jaren later die verbetenheid nog steeds vandaan? Heeft dit met de repressie na de oorlog te maken, of kun je van ideeën simpelweg niet genezen? 

Over 70 jaar

Vergelijk je deze programma's over de collaboratie dan met het beruchte interview van Bart Schols in De afspraak met Michael 'Younes' Delefortrie, een veroordeelde Syrië-strijder, dan is het bijna raar dat daar dan wel zoveel heisa over was. Stel dat Schols hetzelfde interview over 70 jaar nog eens opnieuw doet, zullen we dan minder verontwaardigd zijn?  

Ik weet dat dit een historische vergelijking is en dat zulke vergelijkingen altijd wel spaak lopen, maar laten we hier nog eens goed over nadenken. Hoe moeten we hier – 70 jaar later – mee omgaan? Daarom is het goed dat volgende zondag in De zevende dag hierover een debat gevoerd wordt. Want we zijn nog niet klaar met de collaboratie. Zoals we ook nog niet klaar zijn met de Tweede Wereldoorlog. 

Na de eerste aflevering van Kinderen van de collaboratie keken mijn huisgenoot en ik elkaar aan. Vol onbegrip, maar ook mateloos gefascineerd door hoe de tijd van onze grootouders en overgrootouders, plots weer bij ons was. Alsof hij nog nooit echt is weggeweest.

Nieuw: krijg nu gratis tips over niet te missen series en tv-programma's met DM Zapt in Messenger.

Dossier DM Zapt
Dossier DM Zapt

De Morgen kijkt naar televisie.

Lees alle artikels

nieuws

cult