tvmedia
PE Author

Wij zijn Duts

Jan Goossens over de grote en aparte geestigheid van Canvasserie 'Duts'. Goossens is artistiek directeur van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS) in Brussel. Hij schrijft regelmatig bijdragen voor De Gedachte.

 Eerder dan bij welk politiek discours ook zou je bij het kijken naar 'Duts' nog in zoiets als onze volksaard gaan geloven, zij het gelukkig een enigszins scabreuze  

Duts is de komische serie op Canvas over Walter Duts, een zonderlinge man die sinds de dood van zijn moeder alleen woont in het ouderlijk huis. 'Van het beste wat ik recentelijk zag', schrijft Jan Goossens.

Juister dan de onvolprezen (rv) het vorige week deed in Humo valt de Canvasserie Duts amper te omschrijven: "Lachen om Duts is ingetogener en maakt dus minder gerucht: 't is veeleer een binnenpretje van mensen die weet hebben van de wanhoop van alledag, en daar ook mee kunnen leven, omdat eraan doodgaan geen gedroomd alternatief is als het zonlicht welgevallig over de lintbebouwing strijkt." Het is de nagel op de kop. Duts is geen serie die het moet hebben van de bulderlach of de billenkletsers, ook al is ze bij momenten van een grote en aparte geestigheid. Maar onder andere dankzij alle kak-, pis- en neukhumor toont ze een enigszins bevreemdende en toch herkenbare wereld van hilarische, soms groteske, maar ook ongelofelijk kwetsbare mensen.

Misschien schuilt daarin wel de grootste kracht van Duts: het ziet er op het eerste gezicht overdreven en absurd uit. En toch. Wie eerlijk is, moet toegeven dat niks uit Duts werkelijk bij de haren getrokken is. 'Been there, done that', moet je meer dan eens toegeven. Of zoals actrice Greta Van Langendonck het formuleerde: "De serie toont wat wij allemaal proberen weg te stoppen: in onze neus peuteren, aan ons gat krabben, winden laten... Mensen die daarom kunnen lachen, geven toe dat ze die gevoelens hebben. De anderen, de hypocrieten, verstoppen dat voor zichzelf. Zij zijn eigenlijk pas écht pervers."

Kortom, meer dan alle oppervlakkige reality-tv en edities van Het leven zoals het is leidt Duts ons naar de krochten van ons eigen wonderlijk en ook wel meelijwekkend bestaan. Wie we daar tegenkomen verdient zelden een schoonheidsprijs, maar toch slagen bijna alle personages erin ons doorheen hun sulligheid en afstotelijkheid te charmeren en zelfs te ontroeren. Menselijk o zo menselijk. En Vlaams o zo Vlaams. Eerder dan bij welk politiek discours ook zou je bij het kijken naar Duts nog in zoiets als onze volksaard gaan geloven, zij het dan een enigszins scabreuze.

Daar heb je echte artiesten voor nodig en daar heeft Duts geen gebrek aan, integendeel. Bijna allemaal zijn het door de wol geverfde theatermensen. Makers Herwig Ilegems en Bart Meuleman waren met hun gezelschap De Zweep in de jaren negentig twee van de gangmakers achter De smerige trilogie, een van de felst onderschatte hoogtepunten van dat hele theaterdecennium. Maar ook de formidabele hoofdrolspelers Greta Van Langendonck, Steve Geerts, Tania Kloek, David Dermez en Mourade Zeguendi, of gastacteurs zoals Jos Verbist en Peter Van den Eede: ze maken verre van hun tv-debuut, maar verdienden allereerst hun strepen in het theater.

Minder behaagziek

Dat fenomeen is al een tijdje bezig, maar mag eens in de verf gezet worden. Het is vandaag geenszins zo dat het gros van de spelers die we op het tv-scherm zien passeren de afdankertjes zijn van de theatersector. Dat was allicht altijd al een oninteressante karikatuur die vooral moest dienen om theaterhuizen met een schuldgevoel op te zadelen als ze geen ensemble van twintig acteurs in dienst namen. Hoe tragisch dat al die toneelmensen voor het minderwaardige medium tv moeten werken, was de boodschap. Vandaag bijten theaterhuizen meer dan eens in het zand wanneer ze achter populaire tv-spelers aanlopen. En de realiteit is dat het format van de langlopende tv-serie recentelijk meer dan eens op briljante wijze werd heruitgevonden door ons meest getalenteerde theatervolk. Duts is een volgende stap in die jonge traditie: beyond Woestijnvis, want minder behaagziek. En net daarom snijdt de serie dieper in je vel.

In de Verenigde Staten is het al een decennium lang zo: het medium televisie heeft de podiumkunsten en de cinema ver achter zich gelaten. De strafste talenten werken met grote budgetten voor tv en hebben met series als 24, West Wing, The Wire, Mad Men en True Blood de bakens verzet en nieuwe kwaliteitsstandaarden geïntroduceerd. Zover staan we in Vlaanderen nog niet en zo groot zullen de budgetten en de afzetmarkt hier natuurlijk nooit zijn. Toch is het fantastisch en belangrijk dat Canvas gemeenschapsgeld investeert in hedendaagse kwaliteits-tv die met relatief beperkte middelen aan theatertalent de kans biedt om zich te bedienen van de instrumenten die enkel tv te bieden heeft. Ook dat stipte (rv) terecht aan: "Duts is in veel opzichten het opmerkelijkste tv-programma van 2010, omdat het door middel van een uitgekiende kadrering en een beheerste cameravoering schoonheid puurt uit het onooglijke dat we bij gebrek aan beter 'typisch Vlaams' noemen."

Dankzij die precieze inzet en beheersing van de spaarzame middelen doet deze 'typisch Vlaamse' serie bijvoorbeeld af en toe ook denken aan David Lynch. Desalniettemin is Duts niet aan iedereen besteed. "Van het slechtste wat ik ooit zag", noemde Noël Slangen het vorige week. Duts staat inderdaad in schril contrast met vlotte reclamepraat of glad politiek gespin. Onder andere daarom vind ik het van het beste wat ik recentelijk zag.

Duts, vanavond om 20.40 uur, op Canvas

Nieuw: krijg nu gratis tips over niet te missen series en tv-programma's met DM Zapt in Messenger.

cult

zine