Tv

De 10 favoriete televisiemomenten van journalist Rik Van Puymbroeck

Een 'tv-trip down memory lane' in het archief van de VRT

Sinds maandag duikt het Canvas-programma Een onvergetelijke dag in het televisie-archief. Daarin zitten pareltjes die een ware ‘trip down memory lane’ worden. Maar herinnering is voor iedereen anders. Rik Van Puymbroeck dook in z’n eigen hoofd en in bijna 50 jaar tv.

10 Raymond van het Groenewoud in de jaren 70. © Fotograaf onbekend/Hollandse Hoogte

‘Meisjes’, Raymond van het Groenewoud in Tienerklanken (1978)

“We kopen een tv als de kabel in de straat komt”, zei vader en die kwam pas in 1980. Daarvoor hadden we enkel twee – tijdelijke – afdankertjes van oma met een antenne op de kast. Die ving de BRT. En bij goed weer ‘Rijsel’, dat was TF1. Zo kwam Kunta Kinte (Roots, fantastisch vertaald als Wij, zwarten) even binnen, net als De kat en Circus Rondau.

En om kwart voor acht zetten we het geluid éven wat stiller zodat mama (die aan tafel puzzelde) niet zou horen dat het nieuws begon, voor haar de begintune van onze nacht. Vandaag is het bed een zegen, als kind stel je de nacht liever nog wat uit.

En toch gebeurde op een avond iets wonderbaarlijks. We lagen er al in, de puzzel was gelegd en plots riep ze ons alle drie weer uit bed. “Jongens, kom eens kijken.”

Share

Hoe Raymond met zijn handen het denkbeeldige meisjeslichaam streelde, zorgde voor grote hilariteit in onze woonkamer

We zagen Raymond van het Groenewoud die ‘Meisjes’ zong en dat is nooit vergeten. Hoe Raymond met zijn handen het denkbeeldige meisjeslichaam voor hem streelde, terwijl hij zijn klassieker (later enkel overtroffen door twéé meisjes) zong, zorgde voor grote hilariteit in onze woonkamer. Al weet ik niet of ik zelf, een jongen van nog geen 10, begreep waarover hij zong.

Hij had een zwart-wit gestreepte trui aan, maar alles was toen zwart-wit. In het archief van cobra.be vind ik dat niet terug. Wel een versie in Tienerklanken, uit 1978. Jongens die dansen en dit alternatieve zinnetje: ‘Ze zijn toch zo bizar, mijnheer / slechts ene keer per jaar, mijnheer.’

Bekijk het fragment.

Argentinië-België, 0-1.  Erwin Vandenbergh scoort op de ­openingsmatch van het WK 1982

10 Erwin Vandenbergh maakt de 0-1 tegen Argentinië. © Photo News

Alles wat sport met je kan doen (en hoe je ook als je bijna vijftig bent van spanning rond de tafel loopt en ‘Ja! Ja! Ja!’ gilt als Greg Van Avermaet olympisch goud wint) zit hierin. Wikipedia vertelt dat het 13 juni 1982 was, en dat dit in de 62ste minuut gebeurde. Het moet dus zeventien minuten na negen zijn geweest. Er was al kleur op tv en een dag later moesten we in de Franse les nieuws ‘spelen’. De afspraak was dat ik na de match vlug een verslagje schreef, dan telefoneerde naar een jongen uit de klas en hij op cassette opnam wat ik insprak. Dan al journalistje spelen.

Share

Ik sprong uit de zetel om te melden dat het 0-1 stond, en ik struikelde. Over en op het glazen salontafeltje dat in duizend stukken uiteenspatte

Dat lukte, maar het grote accident in de rand van de match kwam niet in het verslag. Erwin Vandenbergh scoorde en de vreugde die dat veroorzaakte, zorgde voor brokken. Mama (zotter van Raymond dan van voetbal) zat in een achterkamer te breien, ik sprong uit de zetel om te melden dat het 0-1 stond (er was nog geen sms en @mamavanpuymbroeck tweette niet) en ik struikelde. Over en op het glazen salontafeltje dat in duizend stukken uiteenspatte.

Eerder al geschreven: geluk bracht die avond scherven, niet omgekeerd. Een wonder is dat ik er zelf slechts één schrammetje aan overhield en papa werkte bij een glasfabriek. De volgende avond stond eenzelfde tafeltje in onze living. Geen enkele goal bleef later zo bij. Of het moet die van David Platt zijn in 1990 en op de voorpagina van De Morgen een dag later. Helemaal zwart, met onderaan slechts één zinnetje: ‘Er zijn belangrijker dingen in het leven.’

‘Live Aid’, op alle tv-zenders, 13 juli 1985

10 Freddie Mercury met zijn halve microstatief, op Live Aid, 1985. © BELGAIMAGE

De cassette ligt nog in een doos, en dan bedoel ik niet de videocassette. Een bandje, met muziek, de héle dag door stond een recorder dichtbij het tv-toestel om de muziek op te nemen die we goed vonden. Daar naar luisteren kan al lang niet meer, maar wellicht staat Sting daarop en U2 en Sade. We waren 17 jaar.

Share

In 'de hectaren van het geheugen’ zitten nog de snor, het gebit, het marcelleke en het halve micro­statief van de Queen-zanger

Of Queen erop staat, weet ik niet meer. Maar in wat Herman De Coninck zo mooi ‘de hectaren van het geheugen’ noemde, zitten de snor, het gebit, het marcelleke en het halve micro­statief van Freddie Mercury wel nog. Live Aid, voor onze generatie toch wel een en ander, zat op alle tv-zenders en de beelden van hoe Queen dat Wembley­stadion inpakte zijn erin gebrand. Vooral bij ‘Radio Gaga’. Er staat geen cd van Queen in mijn platenkast en hooguit één nummer haalde de iPhone, maar terugkijkend zou het te gemakkelijk zijn om de impact te minimaliseren.

Neen hoor, wat die dag in Wembley gebeurde, was geschiedenis en het antwoord op de verslaggeving van BBC-journalist Michael Buerk over de hongersnood in Ethiopië. Daar schamper over doen, zou pas echt beschamend zijn.

De wereld van Boudewijn Büch, jaren 90.

Share

Dankzij Büch reisde je Columbus achterna, leerde je wat de dodo was en kreeg je Patagonië te zien

“Een goor matje”, zei Boudewijn Büch en hij wreef met een stukje mammoethuid over zijn eigen wang. Met zo’n stukje begon ook In Patagonië van Bruce Chatwin en de reis in het spoor van Chatwin bracht Büch in de jaren 90 in dat zuidelijke stuk van Argentinië en Chili. Voor hoe hij dat nadien op tv bracht, werd de term ‘aanstekelijk enthousiasme’ bedacht.

10 Boudewijn Büch op weg naar de Zuidpool. © rv

Dankzij Büch reisde je Columbus achterna, je leerde wat de dodo was (pas na Büchs dood werd bekend dat de botjes dodo die hij kreeg, eigenlijk van een landschildpad kwamen), hij nam je mee naar Turkije, Zuid-Afrika en Weimar. Patagonië is de plek in de wereld waar ik écht het allerliefst ooit nog eens heen wil. Pinguïns zijn mijn lievelingsdieren. En als toevallig ‘Is This the Way to Amarillo’ op de radio draait, zie ik Büchs beteuterde smoel die plekken uit liedjes achterna reisde en moest vaststellen: “Er is geen fuck te zien in Amarillo." Daar moeten we dus niét naartoe. Laten we dat budget maar gebruiken voor een Ronde van Patagonië.

‘Jehaan en Petrik’, in Het Peulen­galeis, tussen 1999 en 2005

Share

Er is niets mooier dan af en toe een illusie. Dat kan van schoonheid zijn en van onnozelheid. Dat was 'Het Peulengaleis'.

Waar zouden Ghislaine Nuytten, Betty Mellaerts en Fabienne Vande Meerssche vandaag zijn? Soms kleuren mensen je jeugd (zouden ze dat zelf weten?) en dan verdwijnen ze. Zomaar. Ineens. Alsof ze fictief waren en nooit echt bestonden. Mensjes op een scherm die je nooit écht zag. Waar is Kristiane Backer, engel van MTV?

10 Jehaan en Petrick, goddelijk duo uit Tessenderlo. © rv

Zo zie je ook de Hermannen niet meer en Xavier De Baere, de professionele afscheidnemer. De mannen van de Gamma. Waar zijn Jehaan en Petrick gebleven? ‘Hie ergens in Dutsland?’ Goddelijk duo, uit Tessenderlo, dat dus ergens ­contactlenzen was kwijtgespeeld en die moesten zoeken. Omdat Petrik ­zonder bril dacht dat zijn vrouw naast hem in de bus zat, maar zich vergiste: het was Emile Mpenza. 

Er is niets mooier dan af en toe een illusie. Dat kan van schoonheid zijn en van onnozelheid. Dat was Het Peulengaleis.

En Kristiane Backer? Die bekeerde zich tot de islam en schreef er een boek over: Van MTV naar Mekka.

Week van liefde, Wim Opbrouck bij Jeanne Brabants in 2005

10 Jeanne Brabants, danseres. © rv

“Klopt je herinnering wel?”, vroeg Tom Lanoye zich vorig jaar af toen hij te gast was in Alleen Elvis. De schrijver begon die aflevering met het onvergetelijke interview dat Wim Kayzer in Van de schoonheid en de troost met schrijver J.M. Coetzee had. U moet dat eens op YouTube zoeken. En voorts is de intro van die aflevering een mooi bruggetje. We zien een koppel dansen in een vertraagde pas de deux en zo zit je vanzelf bij Jeanne Brabants. Toen zij drie jaar geleden overleed, was op deze jonge redactie haar naam niet meer bij iedereen een post-it in het geheugen.

Share

Halverwege de documentaire gebeurt het. Opbrouck gaat aan de vleugel en mevrouw Brabants gaat vliegen. Op haar omaschoentjes wórdt ze de muziek

Zelf dacht ik terug aan Week van liefde, een Canvas-programma dat Stijn Meuris in 2005 regisseerde en waarin Wim Opbrouck met vijf mensen over liefde praatte. Aflevering 4: Jeanne Brabants. Dan 85. Ze had het Ballet van Vlaanderen gesticht.

Klopt je herinnering wel? Ergens zat een scène waarin de acteur aan de piano ging zitten en zij, deze kleine grote vrouw, opnieuw begon te dansen. Woensdagavond keek ik terug en ­halverwege gebeurt het. Opbrouck gaat aan de vleugel en mevrouw Brabants gaat vliegen. Op haar omaschoentjes wórdt ze de muziek.

“Niet spelen, maar zijn”, zegt ze later nog, en dat ze op al haar dansers eigenlijk verliefd was. Maar haar echte liefde, haar man Bert Van Kerkhoven, was al twintig jaar gestorven. Nooit was er iemand anders geweest en nooit zou er iemand anders komen. Haar dochter Marianne overleed in 2013. Nu is Jeanne Brabants zelf dood, maar dit stukje tv zou Canvas elke Valentijnsdag opnieuw moeten ­uitzenden. En huilen mag. Jeanne geeft u wel haar zakdoekje.

VRT heeft speciaal voor De Morgen-lezers de documentaire over Jeanne Brabants nog eens online gezet. Bekijk het programma op VRT NU

War Photographer, James Nachtwey, ooit op Canvas

Share

Hoe de Amerikaanse fotograaf vertelde over zijn werk, in alle rust maar zeer gedreven, was een voorbeeld van hoe journalistiek kon zijn

“Dank u”, mailde iemand van Canvas me terug. “Helaas keek amper iemand.’ Het moet rond 2006 zijn geweest, maar het jaar is niet zo belangrijk. De avond voordien was War Photographer te zien en die documentaire van de Zwitser Christian Frei had me verpletterd. Daarom had ik een dankmailtje gestuurd. Hoe de Amerikaanse fotograaf vertelde over zijn werk, in alle rust maar zeer gedreven, was een voorbeeld van hoe journalistiek kon. Niet onder de kerktoren, ook al was dat in zijn geval wel grappig: toevallig was hij op 9/11 thuis in New York en maakte hij dus iconische beelden van wat overbleef van de WTC-torens. Zijn kerktoren stond in het centrum van de wereld. Maar voorts? Palestina, India, Kosovo.

10 Topfotograaf James Nachtwey in actie. © Films Transit International inc.

Een minicameraatje op zijn fototoestel zorgde voor de magie. Je zag hoe Nachtwey keek en je hoorde wanneer hij afdrukte. En je zag door de camera van Frei hoe hij zich onzichtbaar maakte, aanvaard en gewaardeerd door moeders die net te horen kregen dat hun zoon was gesneuveld in de uitzichtloze Balkanoorlog.

Dat traag nodig is, bewees onlangs Karine Claassen in Dwars door Amerika nog. Dat mag voor een miljoen kijkers op Eén, of voor 100.000 op Canvas: dat zijn toch vier Belgische voetbalstadions vol.

‘One zero zero year achteruut’. Man bijt hond, 2008

Share

Smelt als de jonge West-Vlaamse landbouwer uitlegt waarom die 'obusiossen' hier bleven liggen na de oorlog

Ooit keek Vlaanderen naar ‘Holland’ voor De film van Ome Willem, Studio Sport en Jan Lenferink. Oma en opa keken naar Antenne 2 (“ma, Chiffres et lettres begint!”) en heel Limburg keek naar het Duitse voetbal. De buren waren dichtbij, maar nu wordt in België genoeg straffe tv gemaakt. De Chinezen, Panenka, Belga sport, De Mensen, Extra Time met Frank Raes en Filip Joos, Goed volk, alles van Jan Eelen, Marc Didden, De mol, Pedro Elias, België scherpgesteld: dankuwel allemaal. En dan past toch hulde aan Woestijnvis, dat met genieën als Mark Uytterhoeven, Bart De Pauw en Tom Lenaerts voor een revolutie zorgde. Daaruit iets kiezen, is ­onmogelijk. Waar begin je? Met een tango in de Galaxie in Tienen? Met de man van Melle? Sjamayee!

10 De onbegrijpende Poolse boeren in 'Man bijt hond'. © rv vrt

Misschien zit alles wel hierin. Man bijt hond was de plotse vreemde eend op tv, maar werd stilaan net zo vertrouwd als het rode washandje (“voor de poep!”) op de lavabo. Dit is een van die onvergetelijke fragmenten. Op YouTube te vinden met de eenvoudige zoekopdracht ‘Poolse boeren’. Ga zitten voor dit uitgeknipte stukje uit de werkelijkheid. Ongetwijfeld een combinatie van goede research en reporter’s luck. In een script is niet te vatten hoe de jonge landbouwer zijn West-Vlaams verpoolst naar obusios, kiekios en benauwdios. Dit is geen uitlachtelevisie, al zullen die boeren er anders over denken.

Maar smelt als hij uitlegt waarom die obusiossen hier bleven liggen na de oorlog die ‘one zero zero year achteruut’ de Westhoek teisterde.

‘Witboek. Groenboek’, overal in het nieuws in 2010.

Share

Michel Daerdens brede grijns overleeft de minister eeuwig

Eigenlijk was kwart voor acht een vreemd uur. Waarom eigenlijk begon Het journaal van de BRT dan? Later werd dat half acht. En dan zeven, toen ook VTM er was, maar elke dag de afspraak: het gesproken dagblad. Zoals op de radio Actueel dat was of het ‘bulletin’ (prachtig woord) van één uur en om kwart voor zes Wat is er van de sport? met Jan Wauters. De ­radioman zakte in 2010 ineen in de tv-studio van Phara. De net opgenomen uitzending kwam nooit op het scherm. Er is niets mis met respect.

10 Michel Daerden enigszins aangeschoten in de Senaat, 7 januari 2010. © rv

Met nostalgie evenmin, en het tv-journaal bracht ons veel ­historische gebeurtenissen. Toen The Herald of Free Enterprise ­kapseisde in 1987, toen koning Boudewijn stierf in 1993 en op de avond van 11 september 2001. Eeuwig met Martine Tanghe, sinds 1989 ook met Dany Verstraeten en Birgit Van Mol, bijna dagelijkse huisgenoten. We zagen de items korter worden en de tijd dat alle politieke partijen gechronometreerd over alles even lang aan bod moesten komen, is voorbij.

Wat niet voorbij is, is de soms ongewilde kolder. Elke zondag zie je nu Ben Weyts (zelfs putje winter zonder warme jas buiten, pas toch op) een verkeersbord opruimen of cake uitdelen.

In 2010 zag je dit. In de Senaat moest de nu betreurde Michel Daerden als minister uitleg komen geven. Waarover is iedereen vergeten, maar zijn ‘Witboek, groenboek’ en zijn brede grijns overleeft hem eeuwig. Vandaag drinken  parlementsleden “gemiddeld twee glazen wijn per maand”. Andere ­tijden, moet je maar denken.

Een kwestie van geluk, Kat Steppe, 2016.

Share

Er zijn stemmen die je nooit vergeet, en die van Charles Van der Vinck is er zo een

Er zijn stemmen die je nooit vergeet, en die van Charles Van der Vinck is er zo een. Op 22 januari riep hij “’t Is op ’t vijfde, pak de lift maar” en dat deed hij met die stem waarmee hij de verteller was in Een kwestie van geluk. Kat Steppe draaide die reeks in Borgerhout. Daar woonde Charles, samen met Georgette.

Je kunt de trailer nog makkelijk terugvinden en hij opende die zo: “Schijn bedriegt, zeggen ze. Maar eigenlijk is dat niet waar. ’t Is de ­werkelijkheid die bedriegt.” Al die weken nam hij je mee. Toen ik hem voor Zeno ging interviewen, zei hij zonder geluid (en zonder dat Georgette het zag): “Alzheimer." Daar leed zij aan.

Hij wilde haar ­sparen.

10 Charles van der Vinck in het rusthuis.. © Karoly Effenberger

Een kwestie van geluk kreeg onlangs de Ha! van Humo en dat was helemaal terecht. Hoe Kat Steppe (binnenkort weer met Jeroen Meus op stap in Goed volk) in rust en met respect mensen toont en laat praten, is bijna onhedendaags en net daarom een verademing.

Een jaar later zijn Charles en Georgette er niet meer. Hij ging nog voor haar. Dat had ik een jaar geleden geen seconde verwacht, maar Charles had dus gelijk: ’t Is de werkelijkheid die bedriegt.

Nieuw: krijg nu gratis tips over niet te missen series en tv-programma's met DM Zapt in Messenger.

nieuws

cult

zine