Woensdag 26/06/2019

Fotografie

Zwoele dromen uit de tropen: de (her)ontdekking van Lionel Wendt

De foto's van Lionel Wendt tonen een onwerkelijke schoonheid. Ze zijn tijdloos, intiem, sensueel, maar nooit erotisch. Jongemannen met afgewende ogen, halfgeopende lippen en in brons gegoten lichamen. Uitgekiende composities van bloemen, naakten, tempelversieringen. Tropische landschappen die zijn gedrenkt in een prikkelende zinnelijkheid. Ze hebben iets mythisch, alsof ze altijd ergens in je onderbewustzijn bewaard hebben gelegen.

Beeld Lionel Wendt. Private collection, courtesy Jahvery Contemporary

Kort na zijn vroegtijdige dood in 1944 raakte fotograaf Lionel Wendt in de vergetelheid: een assistent had de meeste van zijn foto's en negatieven verbrand, de rest van zijn oeuvre verdween in privécollecties over de hele wereld. Wendt leek gedoemd om in de vloed van de geschiedenis kopje onder te gaan en nooit meer boven te komen. 

Daar kwam recent verandering in, toen op een zolder in Colombo, de grootste stad van Sri Lanka, een grote collectie foto's werd ontdekt. De internationale interesse in zijn werk laaide op en sindsdien reizen zijn foto's de wereld rond. Deze zomer zijn ze te bezichtigen in het Huis Marseille in Amsterdam.

Over zijn privéleven is weinig bekend. Wendt groeide op in de hogere kringen van Ceylon, het huidige Sri Lanka. Zijn ouders waren Burghers, afstammelingen van kolonisten uit de 17de eeuw. Dit verleende hem een vreemde positie: Ceylon was zijn geboorteland, maar voor de lokale bevolking was hij een buitenstaander. Hij voelde zich intens aangetrokken tot de inheemse cultuur, maar was ertoe veroordeeld die met een westerse blik te observeren. 

Daarnaast was hij homoseksueel, maar moest hij zijn geaardheid verborgen houden in een intolerante maatschappij. Pijnlijke innerlijke conflicten die hem tot bloedmooie fotografie noopten.

Zijn werk laat zich makkelijk herkennen. Enerzijds zijn er de terugkerende onderwerpen: tropische landschappen, naakte mannenlichamen, bloemen en maskers. Anderzijds heb je de modernistische experimenten met collage, fotomontage en dubbeldruk, die de foto's vaak een surreële gelaagdheid geven. 

Wendt is een meester van de solarisatie. Bij die techniek wordt de foto tijdens het ontwikkelen blootgesteld aan licht, waardoor donkere lichte partijen worden en omgekeerd. Het maakt dat de lichamen en landschappen baden in een onwerkelijke, gouden gloed. Het licht krijgt een tijdloze kwaliteit.

Van verscheidene foto's maakte hij reeksen waarbij eenzelfde beeld steeds op een andere manier werd bewerkt. Een man die zijn hoofd laat rusten op een kussen, eerst als een scherp afgetekend silhouet, dan alsof het licht uit zijn huid lijkt te stromen. Door nieuwe perspectieven te creëren, opent Wendt een alternatieve werkelijkheid. Een wereld die naast de onze staat, maar daar niettemin innig mee verbonden is. 

De beelden zijn ingetogen en tegelijk genadeloos: de zwarte, geciseleerde contouren van een palmblad met daarachter de leegte van een verlaten strand. Zuivere esthetiek of prangend existentialisme? Het werk van Wendt balanceert voortdurend op de rand tussen beide.

Beeld Lionel Wendt, Courtesy Ton Peek

De foto's ademen een bijna ondraaglijke intimiteit. Het zijn de scheppingen van een kunstenaar die diep in zijn ziel laat kijken. De man die zielsveel houdt van zijn geboorteland, maar altijd de buitenstaander zal blijven. De man die gedreven wordt door homoseksuele verlangens, maar daar geen uiting aan mag geven. Iedere foto is een poging om dichter te komen bij datgene wat hem het meest dierbaar is, maar waar hij nooit vat op zal krijgen. 

En allemaal worden ze getekend door een onontkoombare eenzaamheid. De stranden zijn leeg, de tempels verlaten, de wouden onbewoond. De geportretteerden zijn altijd alleen, in hun afgewende ogen rust een melancholische blik. In zijn foto's creëert Wendt een wereld waarin zijn gemis ongedaan wordt gemaakt. Een verstild, paradijselijk oord dat nooit heeft bestaan, maar waar je als toeschouwer hevig naar gaat verlangen.

Lionel Wendt. Ceylon, tot 3/9 in Huis Marseille, Amsterdam. huismarseille.nl

Beeld Lionel Wendt. Private collection, courtesy Jhaveri Contemporary
Beeld Lionel Wendt. Private collection, courtesy Jhaveri Contemporary
Beeld Lionel Wendt. Private collection, courtesy Jhaveri Contemporary
Beeld Lionel Wendt. Private collection, courtesy Jhaveri Contemporary
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden