Donderdag 29/10/2020

MuziekSpinvis

‘Zou iemand me nog willen? Die gedachte werkte enorm bevrijdend’

Beeld rv

Onverhoeds vond Spinvis een jonge versie van zichzelf terug in splendid isolation. Los van verwachtingen of tijdsdruk knutselde Erik de Jong (59) meticuleus aan zijn magische mistkasteeltjes, net zoals twintig jaar geleden. Het resultaat noemt hij 7.6.9.6. 

In 2021 zal het twintig jaar geleden zijn dat Spinvis overweldigend debuteerde met songs als ‘Bagagedrager’, ‘Smalfilm’ en ‘Voor ik vergeet’: songs die zowat metéén in de canon van de Lage Landen opgenomen werden. Dat jubileum zal overigens niet zijn enige wapenfeit zijn. De Jong wordt ook 60 jaar. “Mijn eerste gedachte daarbij? Dat ik meer verleden heb dan toekomst,” glimlacht hij. “De tijd die me nog rest, wil ik dan ook zo geconcentreerd mogelijk doorbrengen. Het liefst alleen met Spinvis. De soundtracks, collaboraties, moderne dansgezelschappen, koormuziek... De elfendertig projecten waar ik de voorbije jaren in stapte, waren fantastisch en leerrijk. Maar ze leidden me uiteindelijk af van de essentie. Ik ben bang dat ik mijn verhaal niet zal kunnen vertellen zoals ik wil, omdat ik me zonodig weer in een ander avontuur moest storten. Eigenlijk verplicht ik me nu om trouw te blijven aan de jongen van vijftien, die voortdurend bezig was met zijn eigen muziek, in de luwte. Soms kijk ik met enige jaloezie terug op die jongen. Zonder verwachtingen hing hij rond in zijn eeuwige speeltuin. Een publiek? Dat was een volstrekt abstract gegeven voor me. Naar die tuin kan ik jammer genoeg nooit meer terug. Die onschuld is voor altijd weg.”

De lockdown van het voorbije jaar, en de opgelegde isolatie die daarmee gepaard ging, zorgden niettemin voor een hernieuwde kennismaking met die jonge versie van zichzelf. “Ik werkte in stilte aan mijn liedjes, niet wetende of iemand in deze tijd wel baat heeft bij een plaat. Zou iemand me nog willen? Dat klinkt eng, maar eigenlijk werkte die gedachte juist enorm bevrijdend. Dichter bij die jongen van weleer kon ik onmogelijk komen.”

Zoals steeds speelt Spinvis op 7.6.9.6 doelbewust met de mistige grens tussen betekenis en zinledig. Tussen fijnzinnige fantasie en associatief absurdisme flaneert hij in zijn sublieme teksten. Zelf onderschat hij het belang van die songteksten. “Ik vind dat die hooguit voor een derde de song bepalen. Een songtekst op papier staat stil in de tijd. Je móét er een stem en muziek bij denken voor die weer tot leven komt. Dat is niet erg. In popmuziek moeten de woorden ook vooral mooi klinken. De vorm is de inhoud. Dat idee lijkt vandaag helaas steeds meer onder vuur te liggen: van alles wordt betekenis geëist, zelfs van poëzie. Het voelt aan als een eenzame strijd.” (glimlacht)

Hij schrijft weliswaar nooit zomaar willekeurige woorden neer, benadrukt hij. “Ik bouw voor elke song een container, die ik vervolgens vul met woorden. Bij ‘Ze slapen’ stelde ik me bijvoorbeeld voor dat een alien boven de aarde zweeft, die als een antropoloog de mensen beneden bestudeert. Hij schrijft in een schriftje neer wat ze doen. Met die gedachte ben ik begonnen. Dat is het containertje. Wat er dan volgt, dat is… een puur mysterieuze aangelegenheid. (lacht) Niet in het minst voor mij. Geen idee bijvoorbeeld waarom ik net woorden als ‘Efteling’ en ‘ziekenhuis’ gebruikte in de tekst. Waarschijnlijk omdat het zulke sterke, beladen woorden zijn. Iedereen heeft er een herinnering aan of kan zich er een voorstelling bij maken. Dat zorgt ervoor dat je een gevoel van herkenning krijgt, terwijl je elders misschien kop noch staart krijgt aan de tekst.”

Hoewel De Jong graag jongleert met abstractie, beweert hij precies te weten waar zijn songs over gaan. “Alleen laat ik het middenstuk van een liedje vaak bewust weg. Ik speel je wat richtingaanwijzers toe, maar de luisteraar moet zijn eigen verbeelding laten werken. Of dat te veel gevraagd is? Nou, sommigen staan daarvoor open, anderen niet. En allebei vind ik eigenlijk prima. Wanneer een liedje klaar is, ben ik niet langer de eigenaar. Dan doe jij ermee wat je wil.”

Hij noemt de bevreemdende titel 7.6.9.6 een blanco woord. “Als verse sneeuw, waar nog niemand betekenis aan heeft kunnen geven. Behalve als 7 6 9 6 toevallig je pincode zou zijn, slaat die cijfercombinatie nergens op. Tot nu: ik bied er gevoel en waarde aan. Als je een paar willekeurige woorden achter elkaar zet, vormen die samen vanzelf een verhaal. Of je dat nu wil of niet. Zo werkt onze geest nu eenmaal. Vergelijk het met de titel van mijn vorige plaat: Trein vuur dageraad. Je geest legt meteen verbanden waardoor je een miniverhaaltje creëert. Dat is puur menselijk gedrag: we willen een patroon zien in de chaos.”

Er is wel een gelijknamige kleurcode, sputteren we tegen: de kleur 7696 is dicht verwant aan lichtleigrijs en turkooisblauw. En een verre verwant van gitzwart. Spinvis ziet er de poëzie wel van in. “Mijn liedjes zijn inderdaad nooit grafietzwart. Ik ben ook geen droevig persoon, al hou ik van muziek met een lichtjes trieste inslag. Het is geen toeval dat een van de liedjes op deze plaat een Deense titel meekreeg: ‘Nogensinde’ betekent zoveel als “ooit eens, in de toekomst”. Er straalt een zekere hoop uit, maar net zo goed alvast de teleurstelling dat het misschien nooit zal gebeuren. Ik voel me wel aangetrokken tot die Scandinavische manier van met emoties omgaan. Nooit uitbundig, steeds naar binnen gekeerd. (lacht) Dat calvinistische, haast autistische zit ook in mij.”

7.6.9.6 is verschenen bij Excelsior. Spinvis speelt 25/11 in de AB, als het verrekte virus dat belieft. In december speelt Spinvis ook in Kortrijk, Leuven en Antwerpen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234