Vrijdag 23/08/2019

Analyse

Zes redenen waarom ‘Green Book’ de verrassende winnaar van de Oscars kan worden

Viggo Mortensen en Mahershala Ali in ‘Green Book’. Beeld rv/Patti Perret

“And the Oscar for Best picture goes to... Green Book!” Met elk 10 nominaties zijn Roma en The Favourite dit jaar de grote favorieten voor de Oscars, maar toch is de kans reëel dat er straks een derde hond met het been gaat lopen. Zes redenen waarom een film van de regisseur van Dumb and Dumber de verrassende winnaar van de Academy Awards kan worden.

Als u de strijd om de Oscars een beetje volgt, klinken de titels Roma, The Favourite en A Star is Born u vast niet onbekend in de oren. Die films zijn respectievelijk goed voor tien, tien en acht nominaties, en worden dus terecht als de frontrunners beschouwd, de films die dit jaar de Oscars zullen kleuren. Maar wat als we u nu zeggen dat een andere film – eentje waar u tot nu toe waarschijnlijk nog nauwelijks van gehoord had – in de nacht van 24 op 25 februari wel eens de hoofdvogel zou kunnen afschieten?

Green Book is een film van Peter Farrelly, bekend van films als Dumb and Dumber en There’s Something About Mary, die hij samen met zijn broer Bobby regisseerde. Dus ja, dat leest u goed: wij beweren dat de man die Cameron Diaz met een klodder sperma in haar haar liet rondlopen, over een maand de meest prestigieuze filmprijs ter wereld kan winnen.

Meer zelfs: we staan niet alleen met die mening. Zo was de Brit Kaleem Aftab, filmjournalist voor onder meer 
The Independent en Screen, een van de eersten die aan zijn theewater voelde dat Green Book het ver kon schoppen. Meteen na de wereldpremière op het Filmfestival van Toronto, in september 2018, tweette hij: “Wie slim wil wedden voor de Oscars, zet zijn geld maar beter in op Green Book.” En daar blijft hij vandaag van overtuigd, bevestigt hij aan de telefoon. De film beschikt over een paar stevige troeven.

1. Juiste thema’s, juiste toon

Green Book is gebaseerd op een waargebeurd verhaal: in 1962 neemt de onbeschofte, racistische buitenwipper Tony Lip (rol van Viggo Mortensen) een baantje aan als chauffeur en bodyguard van de gerenommeerde zwarte pianist Dr. Don Shirley (Mahershala Ali). Twee maanden lang toeren de twee door het Zuiden van de Verenigde Staten, dat op dat moment nog door en door racistisch, en de facto gesegregeerd is – Afro-Amerikanen zijn in de meeste etablissementen niet welkom. Wanneer Shirley op het podium staat, klapt het blanke publiek uitbundig voor hem, maar om nadien een dak boven zijn hoofd te vinden, is hij aangewezen op een groen boekje waarin enkele luizige motels opgelijst staan die wel zwarten verwelkomen. De confrontatie met die pijnlijke realiteit opent Tony’s ogen: hij overwint zijn eigen vooroordelen en neemt het op voor Don Shirley.

Dit soort antiracismebetoog ligt bijzonder goed in het Hollywood van 2019, waar diversiteit eindelijk op de agenda staat. Maar belangrijker is de toon waarop Peter Farrelly de boodschap overbrengt:
Green Book is een grappige, geruststellende film. Een groot contrast met Spike Lee’s furieuze Oscar-kandidaat BlacKkKlansman, zegt Kaleem Aftab: “BlacKkKlansman is naar mijn mening een betere film, maar daar is de toon agressiever en veel meer beschuldigend. Terwijl Green Book op veilig speelt, en niemand echt tegen de haren instrijkt.”

2. Het stemsysteem zit mee

Green Book is, kortom, een film waar niemand iets op tegen kan hebben. En dat is nog belangrijker dan dat iedereen Green Book echt de beste film vindt. Dat heeft alles te maken met de manier waarop de Academy-leden stemmen in de categorie Best picture. In alle andere Oscar-categorieën vullen ze simpelweg hun favoriet in op het stemformulier. Bij Best picture verloopt het anders: daar moeten de stemgerechtigden alle genomineerde films rangschikken in volgorde van voorkeur. Het preferential ballot heet dat systeem, dat in 2009 werd ingevoerd. Via een ingewikkelde puntentelling wordt uiteindelijk de winnaar berekend. Dat is uiteraard een film die heel vaak heel hoog gerangschikt werd, maar niet noodzakelijk de film die het vaakst op nummer 1 stond. Zo wil de Academy volgens ex-voorzitter Ric Robertson “vermijden dat er een film wordt verkozen die een kwart van de stemmers verafgoodt, maar die al de rest niet kan uitstaan”, en komt er een winnaar uit de bus “waar het merendeel van de mensen mee kan leven”. Een consensusfilm dus, of zoals de L.A. Times het nogal cru stelt: “de film die het minst gehaat wordt”.

3. De Academy blijft conservatief

Met een forse verjongings- en diversifiëringsoperatie werkt de Academy volop aan haar stoffige imago, maar het blijft een feit dat het merendeel van de stemgerechtigden oude (blanke) mannen zijn. “De Academy is en blijft conservatief”, zegt Kaleem Aftab. “Dat een kleine, gevoelige film als Moonlight twee jaar geleden kon winnen, blijft heel uitzonderlijk. Meestal is de winnaar veel meer mainstream.” En inderdaad, het lijstje met de triomfators van het afgelopen decennium leest – op enkele uitzonderingen na – niet bepaald als een overzicht van de meest essentiële, radicale films van de hedendaagse filmgeschiedenis: Spotlight, Birdman, Argo, en The King’s Speech? Uitstekend gemaakte, en soms zelfs zeer meeslepende films, maar geen tijdloze meesterwerken. Films zoals Green Book, dus.

Alex Hibbert in ‘Moonlight’ won onverwacht de Oscar voor Beste film. Beeld AP

4. De concurrentie heeft handicaps

De tien Oscar-nominaties van zowel Roma als The Favourite bewijzen dat beide films op veel respect kunnen rekenen, maar toch hebben ze elk hun handicaps. Zo is The Favourite-regisseur Yorgos Lanthimos een Griek, die (ook met zijn Engelstalige films) volledig buiten het Hollywood-systeem werkt. Zijn absurde en bikkelharde humor is geen spek voor ieders bek. Het Spaanstalige Roma heeft het nadeel dat de film met ondertitels bekeken moet worden – een onwennige ervaring voor Amerikanen. En, benadrukt Aftab: “Het is een Netflix-film! Daar staan veel Oscar-stemmers nog altijd heel argwanend tegenover.” Het beste bewijs: Netflix is de Academy als gek aan het masseren, met een peperdure Oscar-campagne van meer dan 25 miljoen dollar – terwijl Roma zelf “maar” 15 miljoen kostte.

Rachel Weisz in ‘The Favourite’. Beeld AP

5. De voortekenen zijn gunstig

Een overwinning op de Oscars komt (bijna) nooit uit de lucht vallen. Er zijn altijd voortekenen in de vorm van andere awards. De Golden Globes vallen bezwaarlijk een betrouwbare barometer te noemen: ze worden uitgereikt door een handvol buitenlandse filmcorrespondenten die niet eens mee kunnen stemmen voor de Oscars. Dat Green Book de Golden Globe voor Beste komedie of Musical won, geeft de film dus nauwelijks voorsprong – of het moet de media-aandacht zijn die zo’n overwinning met zich meebrengt.

Wel betekenisvol is dat
Green Book anderhalve week geleden ook door de Producers Guild of America verkozen werd tot Beste film van het jaar. De filmproducenten die de prijzen uitreiken, hebben zowat allemaal een lidkaart van de Academy. Meer zelfs: de PGA Awards zijn opvallend sterk in het “voorspellen” van de Oscar voor de Beste film: maar liefst twintig keer van de 29 kwamen de winnaars overeen. Volgens de statistieken heeft Green Book dus meer dan twee kansen op drie om te triomferen op de Oscars.

6. De Trump-factor

Ondanks zijn onschadelijke boodschap heeft Green Book al voor de nodige controverses gezorgd. De ene keer werd het perspectief van de film onder vuur genomen – waarom het blanke personage centraal stellen in plaats van het zwarte? –, de andere keer wilde acteur Viggo Mortensen tijdens een Q&A iets vertellen over de geschiedenis van het n-word, maar namen velen het hem kwalijk dat hij het bijzonder beladen woord “nigger” durfde uit te spreken. De scenaristen kregen kritiek omdat ze te vrij met de feiten zouden omspringen. Don Shirleys familie noemde de film “een symfonie van leugens”. En toch wist Green Book vijf Oscar-nominaties binnen te halen, en die felbegeerde PGA Award in de wacht te slepen. Als de film moest vallen, dan was hij al lang gevallen. “Green Book is als Trump”, besluit Aftab. “Hij blijft gewoon overeind, hoeveel stront hij ook over zich heen krijgt.”

Of wij nu echt al ons spaargeld op Green Book gaan inzetten? Hooguit de helft. Eén ding staat vast: als de film eind februari als winnaar van de Oscars wordt aangekondigd, dan zal het niet zijn omdat de Academy alweer een envelop heeft verwisseld.

Green Book speelt nu in de bioscoop. Lees hier de recensie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden