Dinsdag 28/09/2021

KunstgidsZuid-Frankrijk

Zes bijzondere plekken in Zuid-Frankrijk die geen kunstliefhebber mag missen

De Cité Radieuse van Le Corbusier, in 'The South of France for Art Lovers' van Eric Rinckhout.
 Beeld Arnaud Moro
De Cité Radieuse van Le Corbusier, in 'The South of France for Art Lovers' van Eric Rinckhout.Beeld Arnaud Moro

Als een volleerd kunstspeurder trok cultuurjournalist Eric Rinckhout de laatste jaren onvermoeibaar door Zuid-Frankrijk. Liefst 380 vaak verrassende tips sprokkelde hij bij elkaar in zijn slim opgebouwde gids The South of France for Art Lovers. Van Le Corbusier tot Matisse, van Yves Klein tot discrete museumparels of filmlocaties: stippel je eigen parcours uit. Voor De Morgen onthult hij zes lievelingsplekken.

De spinnen van Eglise Louise Bourgeois en Château La Coste

“De ontdekking van de Eglise Louise Bourgeois, net buiten Bonnieux, gaf me de vonk om deze gids aan te vatten. Zo wemelt het in de Provence en aan de Côte d’Azur van verborgen kunstparels. Waarom die niet systematisch ontginnen, dacht ik? De hagelwitte kloosterkapel die de Frans-Amerikaanse kunstenares Louise Bourgeois (1911-2010) er in 1998 inrichtte, is in al zijn minimalistische puurheid een ronduit overrompelende ervaring. Ze bevat slechts vijf kunstwerken, maar die zitten boordevol persoonlijke verwijzingen, met de spin als centraal symbool van de moeder die haar prachtig maar verstikkend web weeft.

“Van daaruit moet je zeker naar het Château La Coste, een uitgestrekt openluchtmuseum voor hedendaagse kunst en architectuur, midden in een wijngaard, zo’n vijftien kilometer ten noorden van Aix-en-Provence. De Japanse architect Tadao Ando bouwde het sierlijke ontvangstpaviljoen met waterpartij. Daarboven zweeft een grote bronzen spin van Louise Bourgeois. Een heuvelachtig parcours loodst je naar sculpturen van topkunstenaars als Richard Serra, Sophie Calle, Tracey Emin en Ai WeiWei.”

Eglise Louise Bourgeois, Bonnieux, egliselouisebourgeois.com, en Château La Coste, Le Puy Ste Réparade, chateau-la-coste.com

Henri Matisse én het zinderende zonlicht

“Henri Matisse is, net als Pablo Picasso en Nicolas De Staël, een overdonderende en gezichtsbepalende figuur, op talloos veel plekken in Zuid-Frankrijk prominent aanwezig. Noorderling Matisse (1869-1954) voedde als geen ander de Rivièra-mythe, met zijn artistieke ontdekking van dat intense kleurenpalet en het zinderende zonlicht van het zuiden. In Collioure vond hij in 1905 samen met André Derain het fauvisme uit. Hun schilderijen zijn wild en woest: ze veroorzaakten een schandaal op het herfstsalon in Parijs. Je kunt de evolutie van Matisses werk perfect volgen in het Musée Matisse, op de heuvel van Cimiez in Nice, van het prille begin met zijn nog donkere palet tot de bevrijding van de kleur.

“Droom daarna weg bij het monumentale, nabijgelegen luxehotel Hôtel Régina, met 400 kamers, ooit helende pleisterplek van koningin Victoria. Daar richtte Matisse vanaf 1938 een ruim appartement en een atelier in en maakte hij onder meer zijn enorme collages, waaronder zijn ‘blauwe naakten’, geknipt uit beschilderd papier. Trek absoluut tijd uit voor Vence, waar hij de kroon op zijn werk zette: de Chapelle du Rosaire, een totaalkunstwerk. Ja, Matisse is werkelijk overal aan de Côte.”

Musée Matisse, Nice, musee-matisse-nice.org

Brave New World, ontstaan onder de zon van Sanary-sur-Mer

“Het is nog steeds een goed bewaard geheim: de Engelse auteur Aldous Huxley (1894-1963) schreef zijn wereldberoemde dystopische SF-roman Brave New World in de zomer van 1931 in het stemmige Sanary-sur-Mer. De roman, die anticipeert op in-vitrofertilisatie, eugenetica en massamanipulatie, is minstens even invloedrijk als George Orwells 1984. Huxley woonde, samen met zijn Belgische echtgenote Maria Nys, van 1930 tot 1937 in de Villa Huley. Dat moet natuurlijk Villa Huxley zijn. De gevelschilder vergat de ‘x’. Intussen heet de afgelegen Villa ‘Les Flots’. Gluur even tussen de pijnbomen naar het zicht op de fraaie baai van Bandol.

“De schrijver en zijn vrouw legden later contact met tientallen exilkunstenaars, die wegvluchtten uit Duitsland en Oostenrijk na Hitlers machtsovername, en zich tussen 1933 en 1944 in Sanary-sur-Mer vestigden. Daarbij Thomas Mann, Stefan Zweig, Joseph Roth en Alma Mahler. Ook die bewogen geschiedenis kun je daar nog gaan opsnuiven.”

Aldous Huxley, Villa Hu(x)ley - Villa Les Flots, Sanary-sur-Mer, en exilkunstenaars, Sanary-sur-Mer

Het huis van Charles Trenet in Narbonne. Beeld Arnaud Moro
Het huis van Charles Trenet in Narbonne.Beeld Arnaud Moro

Op visite bij chansonnier Charles Trenet

“Ik wou per se ook het Franse chanson een ereplek geven in mijn gids. Zoveel schitterende muziek is onlosmakelijk verbonden met de wufte zomerse esprit van Provence en Côte d’Azur. Van Charles Trenet tot Georges Brassens (zijn geboortehuis in Sète) en Claude Nougaro (Toulouse!), Serge Gainsbourg en Jane Birkin, Brigitte Bardot, France Gall en Michel Fugain…Ik was sterk onder de indruk van het geboortehuis van Charles Trenet (1913-2001), de mythische en baanbrekende Franse zanger uit Narbonne, bekend van ‘La Mer’, ‘Je Chante’, ‘’Boum’ en ‘Route Nationale 7’. Eind jaren dertig oogstte Trenet zijn eerste successen met vrolijke en optimistische liedjes met een donker randje. Hun jazzy ritme en licht surrealistische beelden waren een innovatie in het Franse chanson. Zijn geboortehuis bleef een inspiratiebron. Net als de treinen die aan de overkant van de straat voorbijdenderen. Het in 2000 geopende museum toont het huis in zijn oorspronkelijke staat, met citaten van de openlijk homoseksuele Trenet op spiegels en ramen. Dompel je onder in al die persoonlijke objecten, foto’s, platenhoezen en de piano van zijn moeder, terwijl je films en liedjes bekijkt en beluistert.”

Geboortehuis Charles Trenet, Narbonne

De ingenieuze geometrie van Le Corbusier

“De Frans-Zwitserse modernistische maar vaak verguisde architect Le Corbusier (1887-1965) was verslingerd aan de Azurenkust. Zijn sporen zijn talrijk, maar de intiemste plek vind je in Roquebrune-Cap-Martin. Daar bouwde Corbu in 1952 zijn Cabanon, naast de beroemde iconische, modernistische villa E-1027 van Eileen Gray. Hij noemde de hut zijn eigen minikasteel van 3,66 bij 3,66 meter, waar hij met zijn vrouw Yvonne veel zomers doorbracht. Primitief en ingenieus tegelijk, helemaal ontworpen volgens zijn Modulor-principes van de menselijke proporties. Corbu ging ook graag zwemmen in de Middellandse Zee, hoewel zijn dokter hem dat afried. Vermoedelijk kreeg hij in 1965, op zijn 77ste, een hartaanval in zee vlak bij zijn Cabanon. Zijn lichaam spoelde wat later aan op het strand.

“Natuurlijk moet je een halte inlassen in Marseille, om zijn Cité Radieuse te gaan bewonderen. Tussen 1946 en 1952 bouwde Corbu dit revolutionaire, imposante en kleurrijke flatgebouw op palen. Le Corbusier zag hier een uitgelezen kans om zijn theorieën over het nieuwe wonen en de verticale stad uit te proberen. Op de derde verdieping zijn er winkels: een bakkerij, restaurant Le Ventre de l’Architecte, Hôtel Le Corbusier én boekhandel-uitgeverij Imbernon, met een uitgelezen keuze architectuurboeken. Een deel van het gebouw is vrij te bezoeken, mits je de privacy van de bewoners respecteert.”

Cité Radieuse Le Corbusier, Marseille, en Villa E-1027 Eileen Gray en Cabanon Le Corbusier, Roquebrune-Cap-Martin

Picknicken in de haarspeldbochten van Grace Kelly

“Het wemelt van de filmscènes aan de Côte d’Azur, maar de meest legendarische? “Have you ever seen any place in the world more beautiful?”, zegt Grace Kelly (1928-1982) tegen Cary Grant als ze haar auto, een lichtblauwe Alpine Sports Roadster, boven Monaco heeft geparkeerd. Het begin van de beroemde picknickscène in Hitchcocks To Catch a Thief (1955). Gefilmd in de bocht van de corniche in Beausoleil, waar je nog steeds je auto even kunt parkeren. Kelly wist toen nog niet dat ze enkele jaren later prinses van Monaco zou worden, nadat ze op het filmfestival van Cannes prins Rainier had leren kennen. De lugubere ironie van het lot wil dat ze in 1982 op een gelijkaardige weg vol haarspeldbochten met haar auto, samen met dochter Stéphanie, het ravijn inreed. Na een beroerte, zo bleek. Een dag later overleed ze aan haar verwondingen, terwijl haar dochter slechts enkele breuken had. In To Catch a Thief deed ze er als een van de mooiste vrouwen ter wereld alles aan om de 26 jaar oudere Cary Grant te verleiden. De film zit vol zon, glamour en humor, en zal het toerisme naar de Côte d’Azur een boost geven. Net als de cultus rond stijlicoon Kelly.”

Grace Kelly / Alfred Hitchcock, ‘To Catch a Thief’, Beausoleil, en het graf van Grace Kelly, Cathédrale de Monaco

The South of France for Art Lovers is uitsluitend verkrijgbaar in het Engels en is pas verschenen bij uitgeverij Luster.

null Beeld Arnaud Moro
Beeld Arnaud Moro
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234