Dinsdag 19/10/2021

Klussen is cool

"Zelf dingen maken, dat zie je bijna niet meer"

null Beeld Stefaan Temmerman
Beeld Stefaan Temmerman

Van Henk Rijckaert mogen we dit jaar met z'n allen beginnen te klussen. Want volgens de comedian zijn we vergeten hoe cool het is om dingen met je blote handen te maken. Hij geeft alvast het goede voorbeeld, in zijn nieuwe show 'De fun, de hits!' en het tv-programma 'De schuur van Scheire'.

Boven het podium hangen grote bakken, die in alle mogelijke kleuren kunnen oplichten. Een installatie die Henk Rijckaert voor de gelegenheid zelf heeft bedacht en in elkaar gestoken. Net als een heleboel zelfgeknutselde verrassingen tijdens zijn nieuwe zaalshow De fun, de hits!

Die titel is een felgekleurde knipoog naar Radio Donna natuurlijk. "Het klinkt zo lullig", vindt hij zelf. "Er gaat een gigantische banaliteit van uit. Onnozelheid ook, al was het maar omwille van de schrijfwijze. Er staat niet 'the fun', maar 'de fun'. Zoals sommige mensen ook 'de kids' schrijven als het over hun kinderen gaat. Tenenkrullend, vind ik dat. Tegelijk dekt dit de lading volledig. Bepaalde dingen die ik doe, zíjn ook lullig. Daarom vond ik het wel grappig mijn naam boven die titel te zien staan."

Bovendien staat De fun, de hits! ook voor muziek. Zo wordt de show een verrassende variatie op stand-up. En dat vond de comedian nodig. "Ik heb een manier gezocht om mezelf wat te onderscheiden van de anderen die met comedy bezig zijn. Want het begint druk te worden bij de toplaag van de comedians, er zijn er veel goede bijgekomen. Met mijn gitaar kan ik een duidelijker profiel neerzetten. In België zijn er weinigen die deze combinatie doen. Behalve Urbanus dan, maar die is zo goed als gestopt. Muziek is de rode draad door de avond, zonder dat het cabaret wordt. Het blijft in de eerste plaats comedy, met een cabaret-sausje."

Henk Rijckaert (40)

• groeide op in Zomergem, woont nu in Gent

• studeerde landbouwingenieur, met een post-graduaat milieu-sanering

• gaf ooit les biologie en fysica, voor hij in de comedywereld terechtkwam

• presenteerde het Canvasprogramma 'Zonde van de zendtijd'

• 'De fun, de hits!' is zijn vierde voorstelling

• is getrouwd en heeft een dochter van vijf

Emoties die kloppen

Tijdens de opstart van zijn nieuwe show begon Rijckaert na te denken over wat muziek met ons doet. Wat zorgt ervoor dat iets een hit wordt? "Dat is een abstract gegeven, soms komt het juiste nummer gewoon op het juiste moment. Maar er zijn ook factoren die in elke hit terugkeren, zoals herkenbaarheid. Iedereen heeft wel zo'n groep uit zijn puberjaren die liedjes maakten die hen toen raakten. Voor mijn generatie was dat Nirvana en de hele grungescene; die muziek maakte gevoelens los. Volgens mij is dat de essentie van een hit, de emoties die op dat moment kloppen. Of je er nu van moet lachen of huilen."

Voor 'De fun, de hits!' tast Rijckaert de grenzen van die emotionele hit af door er zelf enkele te schrijven binnen verschillende genres. Al gaat elk nummer vroeg of laat op zoek naar de lach. "Elk liedje ontspoort, want het blijft comedy. Daarom zijn het ook geen echte hits. Ik geloof niet dat dit repertoire buiten de context van de zaalshow zal werken. De lach van het publiek zou je erbij moeten kunnen horen. Maar misschien dat ik er ooit mp3's van laat maken, die dan na de tournee online kunnen komen."

Tussendoor probeert Rijckaert zijn publiek in de spiegel te laten kijken, te laten stilstaan bij de tweestrijd die we maar al te vaak opzoeken. We hebben begrip voor vegetariërs of net helemaal niet. We zijn fan van schlagermuziek of we haten het. Er is geen grijs. "Dat constante polariseren, dat kan me wel eens storen. Als de ene houdt van Christoff, wie is de andere dan om daar tegen te zijn? Laat elkaar toch doen, dat vertel ik in mijn show. Maar ga nu ook geen grote boodschappen verwachten. Die zitten er wel in, maar liggen er niet vingerdik op. Wie er niet voor wíl openstaan, heeft misschien zelfs een leukere avond. Het blijft entertainment."

null Beeld Stefaan Temmerman
Beeld Stefaan Temmerman

Van prutser naar klusser

Daarnaast is 'De fun, de hits!' een voorstelling van zelfgeknutselde verrassingen geworden. "Met die props kan ik een soort humor brengen die ik nog niet erg geëxploreerd heb", zegt Rijckaert. "Ik ben altijd een prutser geweest, maar het is een echte hobby geworden dankzij een clichéverhaal. We hebben een huis gekocht en zijn daar om budgettaire redenen zelf in beginnen klussen. Gaandeweg vond ik dat steeds plezanter. Ik was ook hardnekkig genoeg om er zelfs een handigheid in te ontwikkelen."

En zo blijft hij ook vandaag, nu het huis min of meer in orde is, doe-het-zelven. Een zelfbedacht, kartonnen zitmeubel bijvoorbeeld. "Een open structuur waarmee ik de grenzen van het materiaal heb verkend", zo omschrijft hij het zelf. "Zo lopen er constant knutselprojectjes door elkaar. Overal in huis slingeren dingen rond, tot grote irritatie van mijn huisgenoten. Maar dat is de aard van het beestje. Het helpt me mezelf te verlossen van mijn hoofd, want soms kan het hierboven wreed knetteren. Die afwisseling heb ik dan nodig. Zet mij de hele dag achter een computer en ik word zot. Maar wanneer ik aan mijn voorstelling schrijf, kan ik niet anders. Soms zit ik dan vast, blijf ik kauwen op de structuur, maar komt het niet. Dan heeft het weinig nut om in de leegte achter de cursor te blijven staren. Dan moet ik iets met mijn handen doen."

En dat is iets waar hij steeds vaker mee bezig is, ook professioneel. Voor het nieuwe Eén-programma 'De schuur van Scheire' met Lieven Scheire is hij een van de vaste nerdvrienden die van alles bouwen, vertrekkend vanuit de wetenschap. "Of we maken gewoon dingen die we wijs vinden. Maar toch is het geen knutselprogramma op zich, het is geen nieuwe 'Kameleon' van Danny Verbiest. Of misschien wel, maar dan voor volwassenen."

Voor het programma vinden de nerds huishoudelijke toestellen opnieuw uit en/of verbeteren ze. "We hebben bijvoorbeeld een kookplaat gemaakt op gloeilampen. De 'Top Gear' van de wetenschap, als het ware. Het moment dat zoiets wat je zelf hebt bedacht ook klaar en gelukt is, is het meest magische dat je je kunt inbeelden. Behalve dan de geboorte van je eigen kind, natuurlijk. Laten we die discussie proberen te vermijden." (lacht)

"Eigenlijk is het programma geïnspireerd op de opensourcebeweging in programmeren (gebaseerd op software waarvan de broncode voor iedereen beschikbaar is en door iedereen kan veranderd worden, red), die nu ook de fysieke wereld intreedt. Mensen die aan auto's of meubelen sleutelen, ze herstellen of er andere dingen mee doen. Het 'hacken' van spullen, zoals men dat noemt. Online plaatsen ze dan beschrijvingen of filmpjes hoe ze dat allemaal gedaan hebben, zodat iedereen ermee aan de slag kan. Dingen die ik altijd zelf heb willen doen, maar waar ik amper de tijd voor vond. Door dit programma heb ik nu een excuus om die gekke ideeën uit te voeren. Nu is het mijn job. Ik speel zelfs met het idee om na mijn tournee zelf tutorial-filmpjes op YouTube te zetten van de dingen die ik voor De fun, de hits! heb gemaakt."

'De schuur van Scheire' zou dus het alternatief kunnen zijn voor alle naai- en breiboeken waarmee we de laatste jaren om de oren zijn geslagen.

"Ik vond die hele do-it-yourself hype geweldig, maar heb het gevoel dat het wat is blijven steken. Er bestaan geen boeken over hoe ik mijn eigen radio kan maken, terwijl dat ook perfect zou kunnen. Op tv proberen we dat gegeven wat verder uit te diepen. Maar beschouw dit nu niet als een mannelijke tegenhanger van het naai- en breiverhaal. Vrouwen kunnen dit even goed."

Nieuwe beweging

Voor Rijckaert mag dit programma de start zijn van een nieuwe beweging. Eentje waardoor we met z'n allen aan het bricoleren slaan. "Ik ben opgegroeid met een vader die van alles deed thuis. Hij heeft ooit van een busje een mobilhome gemaakt. Heelder vakanties hebben we daarmee rondgereden. Er waren bedden, een fornuis, een wc. Allemaal zelf gemaakt. Dat kom je vandaag toch veel minder tegen? We zijn vergeten hoe cool het is om dingen met je blote handen te maken. Heel spijtig. Maar ook simpele herstellingen lijken we nog amper zelf te doen. Als onze tv kapot was, gooide mijn vader die gewoon open. In dit tijdperk lijkt dat niet meer te mogen. Als de tv stuk is, kopen we een nieuwe. We lijken bang te moeten zijn voor elektronica."

Er ontstaat een gespecialiseerd, haast filosofisch gesprek. Over 3D-printers die ons leven zullen veranderen. Dat we de volgende iPhone gewoon zullen downloaden en uitprinten, maar dat er dan misschien nog een peperduur en onmisbaar vijsje moet nagestuurd worden. Over de ontwikkelaars van 3D-printers, die niet staan te zwaaien met patenten, maar al hun geheimen gewoon publiek maken. Hier is het, doe er iets leuk mee, maak het vooral beter. Alles open-source.

"Ik vind die toekomst erg prikkelend. Financieel en ecologisch is het interessant, maar het zet ook aan om zélf creatief te zijn. Mensen schermen vaak met: 'Da's toch meer iets voor u, ik ben zo creatief niet'. Maar als kind hebben zij ook met een ton, vijf kussens en een deken een ruimteschip gebouwd. Toen ging het wél om dingen die op het eerste gezicht niet bij elkaar pasten, toch samen te brengen. Waarom kunnen ze dat dan nu niet meer? Het moet daarom niet altijd fantastisch gemaakt zijn. Maar zolang het werkt en het niet gevaarlijk is, is dat toch top?"

Eigenlijk is 'De schuur van Scheire' ook een ode aan de jeugd. Zijn jeugd. Het is dan wel een studioprogramma, de making-of van de zelfgemaakte spullen is gefilmd op locatie. In de respectievelijke schuren van de vrienden van Scheire. "Voor mij is dat het kot van mijn ouders. Fantastisch, want ik heb altijd koffie of soep in de buurt. En al het materiaal van mijn vader. Het is de plek waar het voor mij allemaal begonnen is. Het kot waar ik voor het eerst op mijn duim heb geslagen, waar ik voor het eerst mijn kleren in de fik heb gestoken. Voor de helft dan toch."

'De fun, de hits'
Henk Rijckaert toert sinds gisteren door Vlaanderen met zijn nieuwe show, www.henkrijckaert.be

'De schuur van Scheire' is vanaf 11 februari elke woensdag op Eén te zien.

undefined

null Beeld Stefaan Temmerman
Beeld Stefaan Temmerman
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234