Zaterdag 26/09/2020

TheaterrecensieGeel hesje

Zelden leek locatietheater zo gerechtvaardigd als voor ‘Geel hesje’ ★★★☆☆

Beeld Bart Van Merode

Het gebeurt niet elke dag dat er een vrachtwagen op de scène staat, en al zeker niet in tijden waarin er verre van elke dag theater wordt gespeeld. Met de openluchtvoorstelling ‘Geel hesje’ zoomt Het nieuwstedelijk in op burgerprotest, al toont het gezelschap zich daarbij zelf misschien een tikkeltje te braaf.

Toen de cultuursector in november massaal betoogde tegen de aangekondigde besparingen op projectsubsidies, liep acteur Kris Cuppens met een geel hesje naar het Vlaams Parlement. Voor de slechte verstaander had hij er ‘gilet jaune’ op geschreven. Vandaag, nu de theatersector door de coronacrisis en alle bijkomende, soms disproportionele maatregelen opnieuw in een hoek wordt gedrongen, draagt Cuppens dat hesje opnieuw, voor het toepasselijk getitelde Geel hesje, de nieuwe voorstelling van Het nieuwstedelijk.

Het is inmiddels alweer anderhalf jaar geleden toen de protesten van de gilets jaunes in Frankrijk een kookpunt bereikten en naar België overwaaiden. Bij een blokkade in de buurt van Luik liep het toen gruwelijk mis: een betoger probeerde een vrachtwagen tegen te houden, maar kwam onder de wielen terecht. De trucker pleegde vluchtmisdrijf. Nochtans, zo betoogt schrijver-regisseur Stijn Devillé in Geel hesje, had die trucker evengoed zélf een hesje kunnen omdoen.

Op de Ecowerf-kade in een buitenwijk van Leuven, waar Geel hesje in openlucht wordt gespeeld, is die trucker een vrouw, Kelly (Sara Vertongen). Ze wordt met haar daad geconfronteerd door Ripper (Cuppens), de beste vriend van het slachtoffer dat ze met haar tientonner maakte. Priscilla (Aicha Cissé), een ander geel hesje, probeert de twee tot bedaren te brengen. Terwijl de protesten van de gele hesjes ondertussen offstage uit de hand lopen, zoekt Rippers zoon Kevin (Pieter-Jan De Wyngaert), een agent, zowel zijn vader als de pleger van het vluchtmisdrijf.

Beeld Bart Van Merode

Extra lading

Geel hesje, dat eigenlijk in juli in première moest gaan, werd sowieso geconcipieerd als openluchtvoorstelling, wat goed uitkomt in tijden van corona. Door de verplichte afstand tussen de stoelen, is de met kiezels bezaaide scène bovendien immens geworden. Er rijden politiemotors en brommers tussen het publiek, dat aan de twee weerszijden plaatsneemt, en Vertongen komt aangereden in een heuse vrachtwagen. Als de avond valt, verlichten natriumlampen de werf, en op de achtergrond sporen treinen richting Aarschot.

Die specifieke locatie alleen al tilt Geel hesje naar een hoger niveau. De working class-achtergrond van de personages wordt benadrukt, en hun ietwat mistroostige bestaan krijgt een extra lading. Het maatschappelijke en economische karakter van de onvrede die de betogers uiten, wordt benadrukt door de setting waarin het publiek zich bevindt. Zelden leek locatietheater zo gerechtvaardigd als voor dit stuk.

Tegelijk brengt die specifieke context ook moeilijkheden met zich mee. Zichtlijnen, bijvoorbeeld: als de actie zich ruim vijftig meter verderop afspeelt, blijken die fluovesten niet altijd even zichtbaar. Devillé lost dat gedeeltelijk op door het publiek van koptelefoons te voorzien, waarin je de stemmen van de acteurs kraakhelder hoort en nu en dan de voice-overs van nieuwslezers weerklinken, die de bredere context van de betogingen beschrijven. 

Karikaturaal

Maar het is moeilijk om intiem te acteren op zo’n immense bühne. Is het door die speelstijl dat de personages een tikkeltje te karikaturaal blijven? Cuppens en Cissé tonen nu en dan nochtans dat ze prima acteurs zijn, maar blijven te vaak steken in een rol die uit al gekende motivaties bestaat: de vrouw die met drie jobs niet kan rondkomen en de 57-jarige ex-vakbondsafgevaardigde die niet meer aan de bak komt lijken net iets te vaak archetypes. Pas in de slotscène wordt Ripper ook persoonlijk uitgediept, en kan Cuppens echt schitteren.

Het indrukwekkendst is Vertongen, omdat haar rol meer onvoorspelbaar is en omdat ze met een acute crisis moet omgaan: haar kinderen staan haar op te wachten op een parking. In een telefoongesprek met haar moeder voel je de emotie die Vertongen in haar personage legt. Waar Priscilla en Ripper de verpersoonlijking zijn van een socialistisch ideaal – “Wij zijn de grondwet!” – is Kelly het slachtoffer van pure wanhoop, en dat snijdt dieper.

Beeld Bart Van Merode

Want in tijden van burgerprotesten en steeds grotere frustraties die extreemlinks en extreemrechts naar een hoogtepunt stuwen, blijft het onduidelijk waar Geel hesje nu precies voor staat. Dit is geen zuiver politieke voorstelling, maar meer een portret van burgerwoede. Devillé en zijn acteurs voelen onmiskenbaar sympathie voor de betogers, maar proberen blinde adoratie – terecht – te vermijden door te berichten over rellen, vechtpartijen en slachtoffers. Een zedenles komt er gelukkig niet aan te pas, maar Devillé laat Cuppens wel een vurige speech over burgerschap afsteken – “Wij zullen de revolutie winnen omdat we met velen zijn!” Dat is een moeilijke evenwichtsoefening, en de oplossingen zijn niet altijd even elegant.

Geel hesje weet zijn publiek te raken, maar omdat Devillé en zijn acteurs een tikkeltje te nadrukkelijk willen vermijden dat ze even radicaal worden als hun personages, blijft de voorstelling ook een beetje aan de brave kant. En dat terwijl zowel Devillé als Cuppens bij de cultuurbetogingen toonden dat ze zelf zo verdomd vurig uit de hoek konden komen.

Tot 30 augustus op de Anderhalvemetersessies, Leuven. Daarna op tournee.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234