Zaterdag 24/08/2019

Dans

‘Zeitigung’ van Anne Teresa De Keersmaeker: diepte in overvloed

Beeld rv / Anne Van Aerschot

In 2008 was Anne Teresa De Keersmaeker huischoreograaf af bij de Munt. Ieder ander zou in zak en as zitten, maar zij ging met Zeitung onvervaard back to basics. Het resultaat was een van haar verrassendste en sterkste stukken ooit. De ingrijpende herwerking Zeitigung bewijst nu dat het potentieel ervan in 2008 lang niet uitgeput was.

Het geheime wapen van Zeitung heette (en heet ook in Zeitigung) pianist Alain Franco. Hij stelde een ‘score’ samen uit composities van de 18de-eeuwse J.S. Bach en de 20ste-eeuwse vernieuwers Arnold Schoenberg en Anton Webern. Deze keer completeert hij de tijdslijn 1740-1940 met een pianobewerking van de vierde symfonie van Johannes Brahms.

De pianomuziek voert hij live uit aan zijn vleugel rechts achteraan het podium. Als een ghost in the machine of een DJ hangt hij de muziek aan elkaar tot een omzwerving door tweehonderd jaar geschiedenis.

Zo’n diverse score was in 2008 al best een uitdaging voor een choreograaf wiens handelsmerk het was om secuur op één partituur te reageren. Dat kan hier dus niet. Maar dat sloot aan bij De Keersmaekers verlangen om haar methodes grondig te bevragen: hoe verhouden dans en muziek zich, wat is de relatie tussen improvisatie en compositie, en waar begint beweging in het lichaam?

Beeld rv / Anne Van Aerschot

Het klinkt heftig, maar het resultaat was dat in 2008 allerminst. Cynthia Loemij blies het publiek meteen van zijn sokken met haar messcherpe uithalen, Mark Lorimer verbaasde met virtuoos wankele stappen, Moya Michael en Elizaveta Penkova pakten het publiek in met een fascinerend duet. Dat was nog maar het begin. Twee uur lang kruisten de avontuurlijke, compositorische verkenningen van De Keersmaeker en Franco de degens met de improvisaties van de dansers.

Alles anders

Zeitigung zit op hetzelfde spoor. Het devies: om de essentie te tonen moet alles anders. Zo bestaat de cast nu enkel uit mannen. De meesten studeerden - soms maar net - af bij PARTS, de school van De Keersmaeker. Ze openen de voorstelling. Een na één presenteren ze een korte of lange eigen improvisatiesolo.

Het werklicht is dan nog aan, alsof we nog in de werkstudio zitten. Toch verspreidt één van de negen vierkante lichtbakken die de scenografie bepalen al zijn licht. Frank Gyzicki breekt het ijs, in stilte. Een heftig wiebelend hoofd, een vervaarlijke zwaai met zijn been en een romp die als een knipmes plooit, tonen hoe hij exploreert wat er gebeurt als beweging vanuit het hoofd, het bekken of de romp vertrekt.

Beeld rv / Anne Van Aerschot

Elke danser toont zijn persoonlijkheid in die opgave, maar onderweg sluipen fragmenten uit 2008 binnen. En net als in 2008 doorbreekt een koorzang van Anton Webern dan de stilte. Als Franco de Fuga Ricercata a 6 voci uit Das musikalische Opfer van Bach aanheft schiet je helemaal terug in de tijd, naar het duet van Michael en Penkova. Thomas Van Tuycom en Gyzicki hernemen het tot in het kleinste detail.

Die overlapping tussen herinnering en heden, tussen nieuw en oud materiaal zou de voorstelling al rijk genoeg maken, al was het maar omwille van nieuwe, halsbrekende solo’s als die van Luka Svajda. Maar De Keersmaeker ging een stap verder. Ze nodigde één van de dansers (Louis Nam Le Van Ho, slechts 22 jaar oud) uit om een bijdrage te leveren.

Beeld rv / Anne Van Aerschot

Dat boeit dubbel. Louis Nam kent de dansers, als ex-medestudenten, op een andere manier dan De Keersmaeker. Je proeft hun verstandhouding. Maar hij ‘schrijft’ ook anders, en zet de dansers anders in. Hij focust meer op de ruimte tussen hen en de kleine mechaniek. In een briljant moment zie je bewegingen in een stop-start estafette overspringen tussen dansers. Dan kom je ogen te kort.

Je hoeft dus de oerversie van Zeitung niet gezien te hebben om hiervan te genieten. Het voegt diepte toe, maar die biedt dit kleinood zo al in overvloed.

Tot 18/11 in het Kaaitheater, Brussel. Van 19/12 tot 21/12 eveneens te zien in het STUK, Leuven. rosas.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden