Vrijdag 13/12/2019

Filmrecensie

'You Were Never Really Here': Joaquin Phoenix doet een Rundskopje

► Joaquin Phoenix spreekt nauwelijks, maar zijn opgepompte lichaam voert het woord. Beeld why not productions

Het meesterlijke You Were Never Really Here dompelt je onder in de wereld van een afgestompte huurmoordenaar. Tegelijk grimmig en poëtisch, teder en hondsbrutaal, met een griezelig intense Joaquin Phoenix in de hoofdrol.

Het is er weer gezellig, in het hoofd van de Schotse regisseuse Lynne Ramsay. In 2011 maakte ze al het ijzingwekkende We Need to Talk About Kevin, over een moeder die zich schuldig voelt om haar psychopathische zoon, die een bloedbad heeft aangericht op zijn middelbare school. Nu is Ramsay eindelijk terug met You Were Never Really Here. Alweer een lange titel, alweer een stomp in de maag.

Deze keer dompelt Ramsay ons onder in het miezerige bestaan van de bebaarde Joe (Joaquin Phoenix), een afgestompte ex-militair die tegenwoordig zijn boterham verdient als huurling: hij spoort de vermiste zoons en dochters van rijke New Yorkers op, en brengt ze weer naar huis. Voor elke opdracht brengt Joe een bezoekje aan de lokale doe-het-zelfzaak om een nieuwe hamer te kopen. Hoeft het gezegd dat er bloed zal vloeien?

Ramsay houdt het bikkelharde geweld grotendeels buiten beeld, waardoor het in feite nog harder aankomt. Er worden kelen overgesneden, schedels ingeslagen en handen vermorzeld, maar meestal komt de camera net te laat, of eerder: net op tijd om de schade op te meten.

Die spaarzame aanpak kenmerkt heel de film: met een speelduur van nog geen anderhalf uur is dit tot op het naakte vel uitgeklede cinema. De gewelddadige jeugd van Joe wordt ons niet met uitleggerige dialogen ingelepeld, maar dringt het verhaal nu en dan onaangekondigd binnen, in flitsen die recht uit een horrorfilm lijken te komen. Want dat moet het voor Joe ook geweest zijn.

Joaquin Phoenix is terug na twee jaar schermafwezigheid, en doet meteen een Rundskopje: spreken doet hij nauwelijks, zijn opgepompte lichaam voert het woord. Zijn kolossale torso vol littekens, is als een oorlogslandschap. Niet toevallig vertoont het gelijkenissen met de oneffen bepleisterde muren van zijn ouderlijke huis, waar Joe in een constante staat van terreur opgroeide. Het is alsof die plek, en dus ook het trauma, zich permanent op (en in) zijn lijf hebben vastgezet.

Uit zijn vel springen

Dat Phoenix intens kon acteren, wist u al (zie onder andere The Master, Two Lovers en, euh,I'm Still Here), maar in deze rol gaat hij nog wat dieper. Zelfs wanneer hij gewoon maar van een kraantje staat de drinken, lijkt het alsof hij elk moment uit zijn vel kan springen. Als hij voor deze gekwelde vertolking niet minstens een Oscarnominatie krijgt, dan zullen wij toch eens langs de doe-het-zelfzaak moeten, om de dames en heren van de Academy wat gezond verstand bij te timmeren.

Aan de oppervlakte lijkt You Were Never Really Here in de eerste plaats een gewelddadige genrefilm. De parallel met Taxi Driver is snel getrokken, en de hamer doet onvermijdelijk denken aan Oldboy. Maar Ramsay gebruikt de codes van het genre om iets heel anders te vertellen: meer nog dan een tocht door de onderbuik van New York is dit een mentale trip doorheen het chaotische hoofd van Joe. De score van Radiohead-gitarist Jonny Greenwood, die verontrustende strijkers mengt met gortdroge beats, maakt het helemaal beklemmend.

Door die rauwe emotionele nabijheid wordt de film uiteindelijk gruwelijk ontroerend. Wanneer Joe het laatste restje tederheid verliest, breekt je hart voor hem. Ramsay is erin geslaagd om een gewelddadig monster menselijk te maken.

Vanaf morgen in de bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234