Donderdag 17/10/2019

Televisie

Wordt de Slimste Mens een vrouw of toch weer een man?

Zij willen straks Slimste Mens ter Wereld worden: Julie Colpaert, Peter Van De Veire en Michèle Cuvelier. Beeld vier

Vijftien finales, amper twee vrouwelijke winnaars. De Slimste Mens bewijst jaar na jaar dat quizzen een voornamelijk mannelijke bezigheid is. Breken Julie en Michèle vanavond de ban?

Michèle Cuvelier mag zich topscorer aller tijden noemen. Julie Colpaert hield het dan weer elf opeenvolgende afleveringen uit en prijkt ook daarmee helemaal bovenaan de ranglijst. Toch is, als we ons op de naakte cijfers concentreren, de kans groot dat beide dames vanavond de duimen moet leggen voor Peter Van De Veire. Die cijfers zijn immers duidelijk. Na vijftien seizoenen van Vlaanderens favoriete quiz mochten amper twee vrouwen de oorkonde mee naar huis nemen. 

De eerste verklaring daarvoor is meteen ook de simpelste. Er doen gewoon minder vrouwen mee. Dit jaar waren het er 11 op een totaal van 32 kandidaten. “Een zeer sterk elftal”, liet presentator Erik Van Looy optekenen bij de voorstelling van de kandidaten. “Maar ik had toch graag nog wat meer vrouwelijke deelnemers kunnen overtuigen.” Een probleem dat ze ook in het traditionele quizmilieu kennen. Op een doorsnee quizavond zijn de vrouwen meestal zwaar in de minderheid. “Tien à vijftien procent”, schat Steven De Ceuster van de Belgische QuizBond. “Meer zullen het er niet zijn.” De Ceuster heeft zo zijn eigen theorie om die scheeftrekking te verklaring. “Wie wil quizzen op niveau moet, net zoals bij elke andere sport, tijd nemen om te trainen. Veel studeren dus en constant notities nemen. Dat vraagt tijd. Veel tijd. Ik vermoed dat vrouwen wel wat beters te doen hebben.” Alain Van Hiel, professor sociale psychologie aan UGent, ziet nog een andere verklaring waarom Van Looy zo moeilijk aan vrouwelijke deelnemers raakt. “Een programma als De slimste mens appelleert meer aan mannen dan aan vrouwen. Jezelf op de borst kloppen door aan een groot publiek te laten zien dat jij de beste bent, is nu eenmaal een typische mannelijke bezigheid.” 

Badpak

Wat niet automatisch hoeft te betekenen dat vrouwen ook minder goed zijn in dat soort quizzen. Van Hiel: “Op cognitief vlak is er bijna geen verschil tussen mannen en vrouwen. Zelfs bij onderdelen als ruimtelijk inzicht, die als eerder mannelijke kwaliteiten worden gezien, is het verschil veel kleiner dan tussen mannen en vrouwen onderling.” Van Hiel haalt ook de inschrijvingscijfers van het universitair onderwijs aan waar de laatste jaren meer vrouwelijke dan mannelijke studenten worden geregistreerd. “Ook de opleiding kan dus het verschil niet maken.” 

Om toch te verklaren hoe het komt dat tot nu enkel Linda De Win en Annelies Rutten zich ‘slimste mens’ mochten noemen verwijst Van Hiel naar het fenomeen ‘stereotiepe dreiging’. Een fenomeen dat zich voordoet wanneer mensen  in een context terechtkomen die hen met bepaalde stereotypes confronteert. Van Hiel haalt een experiment van Barbara Fredrickson aan waarbij een groep vrouwen en een groep mannen wiskunde-oefeningen voorgeschoteld kregen. Bij de eerste reeks oefeningen, die ze oplosten met hun gewone kleren aan, was er geen verschil tussen mannen en vrouwen. Bij de tweede reeks, waarvoor ze badkledij moesten aantrekken, scoorden de vrouwen significant minder. Volgens Fredrickson en co. het gevolg van de schaamte- en angstgevoelens die het dragen van een badpak voor een aantal vrouwen met zich meebrengt. 

Eenzelfde mechanisme treedt bij De slimste mens in actie. “De vrouwelijke deelnemers komen er in een uitgesproken mannelijke omgeving terecht", legt Van Hiel uit. Met dank aan het uitgebreide aanbod vrouwonvriendelijke grapjes van de juryleden. “Ze worden in het stereotype beeld van de vrouw geduwd, die niet geacht wordt al te fanatiek te spelen, en gaan daardoor minder goed presteren.” Dat is althans de theorie, want in de praktijk blijken de vrouwen zich dit seizoen weinig van die stereotiepe dreiging aan te trekken. Ondanks het feit dat er slechts elf vrouwen aan de start kwamen, stonden er wel vijf in de finaleweken. Bovendien wisten twee van die vrouwen zich met hun score een plaats in de top vijf aller tijden te veroveren. Nu vanavond alleen nog die hoofdvogel afschieten.

De finale van De Slimste Mens, vanavond om 21u50 op VIER

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234