Dinsdag 19/10/2021

Protestmuziek

Woede piekt weer: de protestsong is aan forse revival bezig

Pussy Riot hekelt het achttien jaar durende machtsbeleid van Poetin. Beeld AP
Pussy Riot hekelt het achttien jaar durende machtsbeleid van Poetin.Beeld AP

Hoe zou het nog gaan met de protestsong? Hij leek schijndood, maar hoeft nog lang niet begraven te worden. Sinds de verkiezing van Trump, de brexit, #metoo en algemene malaise piekt de woede weer. En de protestsong dus ook.

Dat er meer vrouwen dan ooit prijken op de affiche van BRDCST las u weken geleden al in De Morgen. Maar vijftig jaar na mei 68 neemt het indoor-voorjaarsfestival van AB ook een aandeel in "het jaar van de contestatie".

Een hele generatie aan eigentijdse Woody Guthries en Billie Holidays laat dan ook luid van zich horen. Met Sleaford Mods haalt het festival bijvoorbeeld een van de kwaadste en meest politieke bands van Engeland binnen. Ook het Schotse hiphoptrio Young Fathers trekt de politieke kaart - dat hoor je niet alleen in hun songs, maar ook in hun engagement. De leden komen actief op tegen anti-islammanifestaties van protestbeweging Pegida en weigeren te spreken met aan Rupert Murdoch gelieerde media. De elektronica-artiest Chino Amobi brengt met Paradiso dan weer een brutaal klinkende soundtrack, die spuwt op alles wat er mis is met de wereld.

Maar ook de playlists worden vandaag druk bezet door protestsongs. Net alsof de revolutionaire esprit van 68 een halve eeuw later ineens opnieuw is opgelaaid. In tegenstelling tot het verleden beperkt dat muzikaal verzet zich evenwel niet tot één scene. De sixties kenden vooral hun folk-klaagzangers en in de seventies schreeuwden de punks zich schor tegen Reagan, Thatcher en andere regeringsleiders. Maar de laatste twee jaar vind je een proteststem in een breed scala van stijlen.

Aan de schandpaal

Sinds 2017 lijkt "protestmuziek" zelfs een overbodige term te zijn geworden, omdat alle muziek politiek aanvoelde. Soms wordt het beleid expliciet aan de schandpaal genageld, een andere keer lees je de kwaadheid tussen de regels door. En nog een andere keer groeit een song per toeval uit tot de hymne van deze of gene beweging. Dat overkwam MILCK die onbedoeld een belangrijke stem van #metoo werd, door de song 'Quiet'. "I can't keep quiet for anyone anymore", zingt ze daarin, voor ze het heeft over een "one-woman riot". Op de Vrouwenmars in Washington bracht ze de song a cappella met zanggroepen, waarop ze plots een viral hit in handen had. 'Quiet' vat dan ook het sentiment van zoveel politieke bewegingen in 2017 samen: de tijd om zich uit te spreken, om actie te ondernemen, is nu. Ook First Aid Kit en Joan as Police Woman schaarden zich onlangs achter dat idee, in songs als 'You Are the Problem Here' en 'The Silence'.

First Aid Kit vindt het tijd om actie te ondernemen. Beeld Photo News
First Aid Kit vindt het tijd om actie te ondernemen.Beeld Photo News

Captain Ska, een gelegenheidscollectief van Londense studiomuzikanten, scoorde in juni al even onverhoeds een protesthit. Dat deden ze met 'Liar Liar', een aanklacht tegen premier Theresa May. De bijbehorende video werd in korte tijd meer dan drie miljoen keer bekeken op YouTube. Een teken aan de wand over de woede aan gene zijde van het Kanaal.

'Alright' van Kendrick Lamar kende dan weer een onwaarschijnlijke evolutie. In juni 2015 opende Lamar de Black Entertainment Television Awards met de opruiende slogan "We hate popo / Wanna kill us dead in the street fo sho." De hiphopper stond tijdens zijn optreden boven op een gevandaliseerde politiewagen. Lamar spreekt zich weliswaar hard uit over politiebrutaliteit, maar draagt bovenal een positieve boodschap uit: "Do you hear me, do you feel me, we gon' be alright." De song kreeg evenwel eerherstel door gepromoveerd te worden tot strijdlied van de Occupy-beweging, en dé protestsong tijdens de sit-ins van Black Lives Matter.

Op haar beurt steunde Rihanna vorige week openlijk de protestacties van studenten aan de Howard University, na een financieel schandaal op de campus. "Bitch better have my money", luidde hun strijdkreet, waarmee die controversiële hit ineens een tweede leven ging leiden als protestsong.

Persoonlijke aanvallen komen eigenlijk niet zo gek vaak voor in de geschiedenis van de protestsong. Maar je hoort ze wel wanneer de volkswoede het hevigst opflakkert. In die fase zijn we kennelijk opnieuw beland, na de verkiezing van Donald Trump, de brexit, het Weinstein-schandaal, dat een wereldwijde beweging op gang trok, en acties als Black Lives Matter. Op zo'n moment durven artiesten die voorheen zedig zwegen ook ineens politieke uitspraken doen.

In eigen land neemt STIKSTOF al langer de polsslag van Brussel op. Hun pas uitgebrachte plaat Overlast tackelt duidelijker dan ooit de problemen van de stad, en die situeren zich vooral op politie(k)-niveau. "Fuck den N-VA / En het hele wespennest", rapt Zwangere Guy, omdat hij vindt dat het héle beleid niet deugt.

STIKSTOF tackelt de problemen van Brussel. Beeld Francis Vanhee
STIKSTOF tackelt de problemen van Brussel.Beeld Francis Vanhee

Fiona Apple weet dan weer wat ze zeggen over mannen met kleine handen, in de spottende protestsong 'Tiny Hands' (spoiler alert: ze kunnen blijkbaar president worden). Cold War Kids schreven 'Locker Room Talk' dan weer na de Grab-'em-by-the-pussy-rel. De Amerikaanse auteur Dave Eggers richtte '30 days 30 songs' op, waar elke dag een anti-Trump-song verscheen. 'Hallelujah Money' van Gorillaz maakt een brugje van de Trump Tower naar de KKK. En hoewel Pearl Jam zijn politieke boodschappen meestal beperkt tot lange tirades op het podium, spreken zij zich in hun recente single 'Can't Deny Me' ook weinig subtiel uit over een zekere miljardair in het Witte Huis. In de States namen fans verrassend genoeg daarom enige afstand van de song of zelfs de groep.

Om die reden krijg je sommige artiesten zelfs vandaag met geen stokken in de richting van een protestsong. Zo vermijden Future Islands bewust politieke teksten. "In een onverbloemde songtekst stoot je volgens mij ook meteen de helft van je publiek af", vertelde frontman Samuel T. Herring ons eerlijk. "Wie wil in godsnaam de les gespeld worden, terwijl die danst?"

Daar denkt Pussy Riot alleszins anders over. Met een opzwepende beat op de achtergrond zingen ze in hun recente single 'Bad Apples': "You thought that I just made this for the club? No way! I got this microphone to wake you up!" Diezelfde Russische punkprovocateurs spreken zich nu ook uit over het achttien jaar durende machtsbeleid van Poetin in 'Elections'. In Randy Newman vonden ze overigens een onverwachte medestander. "When he takes his shirt off / Makes me wanna be a lady", sneert die op zijn laatste plaat naar Poetins machismo. #metoo

BRDCST vindt in de AB plaats van 4/4 tot 8/4. brdcst.be

'Hallelujah Money' van Gorillaz maakt een brugje van de Trump Tower naar de KKK. Beeld AP
'Hallelujah Money' van Gorillaz maakt een brugje van de Trump Tower naar de KKK.Beeld AP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234