Zondag 17/11/2019

Reizen La Casa Del Artista

Wittgensteins hutje: ‘s zomers kwam je hier per boot, in de winter kon je over het meer wandelen

Het houten huisje van Wittgenstein staat weer op zijn oorspronkelijke plaats, steil tegen de berg aan de Eidsvatnetfjord. Beeld rv

Waar en hoe leefden beroemde kunstenaars? Deze week: de denkhut van filosoof-architect Ludwig Wittgenstein in Skjolden, Noorwegen.

Vraag in het Noorse dorpje Skjolden de weg naar ‘Austria’, en je krijgt zowaar geen ‘hou iemand anders voor de gek’-blik terug. Austria is immers de bijnaam van de hut van Ludwig Wittgenstein (1889 – 1951), die zelf ‘Austrian’ werd gedoopt. De Oostenrijkse filosoof-architect bouwde zijn tiny house in 1914 aan het Eidsvatnet-meer en de Lustrafjord: een zijarm van de Sognefjord, een van de langste fjords ter wereld. Nu is Skjolden een afgelegen rustplek, maar begin 20ste eeuw was er best veel ferryverkeer en bergtoerisme.

In de zomer van 1913 reisde Wittgenstein per boot van Bergen door de Sognefjord naar Skjolden. Hij verbleef er bij postchef Hans Klingenberg. Vanuit diens logeer- en schrijfkamer had hij een fenomenaal zicht op de fjord, maar toch stoorde hij zich aan de toeristen in het dorp. Stiekem droomde hij van een eigen stek. Na lang zoeken vond hij in 1914 een steil perceeltje, 30 meter boven het meer. ’s Zomers raakte je er enkel per boot, putje winter kon je langs het bevroren meer de heuvel opklimmen.

Waanzinnig op de fjord uitzicht vanuit de denkhut. Beeld rv

Fruitboer Halvard Draegni hielp Wittgenstein zijn cottage van 7 bij 8 meter bouwen. Vier kamers had die: een keuken, badkamer en leefruimte, plus een zolder. Bescheiden dus voor een telg uit een steenrijke staalfamilie. Pas in 1921, het jaar dat hij zijn Tractatus Logico-Philosophicus publiceerde, ging hij er voor het eerst naartoe met zijn vriend Arvid Sjögren. Architecturaal stelde de hut niks voor, maar de caban kwam hem in die periode goed van pas: hij kon zich er terugtrekken toen hij in een negatieve spiraal terechtkwam. 

Op de school waar hij lesgaf, had hij in 1926 een pedagogische tik uitgedeeld aan een leerling, die daarop het bewustzijn verloor. Veilig in zijn berghutje zocht Wittgenstein toevlucht in het schrijven van brieven en filosofische werken. ‘Mijn dag spendeer ik hier met logica, fluiten, wandelen en depressief zijn’, schreef hij. Het curieuze is: de filosoof is amper eigenaar geweest van het huisje. Al in 1919 schonk hij het aan een vriend, die erover mocht beschikken als Wittgenstein er niet was. Na de dood van de filosoof verkocht die het huis in 1957 aan een dorpeling die er niks beters op vond dan het af te breken en weer op te bouwen in Skjolden zelf. Met een gevel in asbestleitjes, in plaats van hout.

Heel recent is Ludwigs hut heropgebouwd op de originele plek. Dankzij de Wittgenstein Foundation in Skjolden is het toegankelijk voor bezoekers en studiereizen. Weg ­isolement. Wittgenstein had het een slecht idee gevonden.

Wittgenstein Huis in Skjolden, Fjordstova, Noorwegen. 

Reserveren kan bij wittgenstein-foundation.com 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234