Maandag 23/09/2019

Analyse

Wil de nieuwe VRT-patron dan nu opstaan, a.u.b.?

Huidig CEO Leo Hellemans stelde gisteren nog de plannen voor het nieuwe VRT-gebouw voor. Beeld PHOTO_NEWS

De beslissende gesprekken worden gevoerd, de laatste afvallers van de lijst geschrapt. Als alles goed gaat krijgt de Vlaamse regering binnen een paar dagen de namen van het handvol overblijvers met het geschikte profiel om de VRT te gaan leiden. Enige probleem: de absolute topmanager op wie vooral N-VA hoopt, lijkt voorlopig niet te bijten.

Leo Hellemans heeft zijn laatste kunstje opgevoerd. Nu zijn handtekening onder de nieuwe beheersovereenkomst staat, die vastlegt wat de openbare omroep de komende vijf jaar wel en niet mag doen, kan de huidige CEO met een gerust hart de deur van het huis van vertrouwen achter zich dichttrekken. Dat afscheid staat voor eind februari gepland, net na de 65ste verjaardag van Hellemans. Terwijl hij in zijn kantoor op de negende verdieping kartonnen dozen vult, wordt hard aan zijn opvolging gewerkt.

Op 16 oktober werd de zoektocht naar een nieuw opperhoofd voor de openbare omroep officieel opgestart met de publicatie van een openbare vacature, waarop iedereen met interesse kon reageren. Parallel met dat traject startte consultancybedrijf Accord Group een gerichte zoektocht naar een geschikte kandidaat. Fabiaan Van Vrekhem, de man die daar achter de knoppen zit, kwam zes jaar geleden ook al met Sandra De Preter op de proppen.

Kernkabinet beslist

Dat dubbele traject leverde een hele reeks kandidaten op die allemaal uitgebreid gescreend en getest werden. De resultaten daarvan leverden net voor het kerstverlof een longlist op. De gelukkigen die daarop een plaatsje wisten te veroveren, kregen sindsdien een uitnodiging om bij Van Vrekhem op de koffie te komen. De bijhorende gesprekken moeten een shortlist opleveren met daarop een beperkt aantal topfavorieten. Daarna ligt de bal in het kamp van het kernkabinet van de Vlaamse regering. Daar wordt uiteindelijk beslist wie de hoofdvogel afschiet.

"Dat zal hoe dan ook iemand zijn met een uitgesproken managementprofiel", klinkt het in politieke kringen. Dat blijkt ook uit de profielschets die de regeringspartijen opstelden en die als basis diende voor de vacature die Jobpunt half oktober de wereld in stuurde. "Minstens vijf jaar ervaring in algemeen management op hoog niveau in de laatste tien jaar", staat daarin te lezen. "In een omgeving die qua complexiteit, diversiteit en omvang vergelijkbaar is met de VRT."

Kopstuk gezocht

Frank Van Massenhove: deze topman van de FOD Sociale Zekerheid werd getipt als ultiem wit konijn, al heeft hij zelf al formeel ontkend.
Marc Descheemaeker: de voormalige CEO van de NMBS wordt vaak genoemd, maar hij wil geen commentaar geven.
Peter Claes: ambitieus en gefocust op het digitale: de interne directeur Media en Productie is een uitstekende kandidaat.
Kris Hoflack: Als hoofdredacteur van VTM deed Hoflock het de voorbije vier jaar prima. Ook hij weigert commentaar.

Ervaring in de media: geen vereiste

De keuze voor een manager lijkt logisch. De eerste taak van de nieuwe CEO is immers het uittekenen van een transformatieplan dat de openbare omroep moet toelaten om de komende vier jaar zowat 30 miljoen euro te besparen. Dat moet hij of zij bovendien doen zonder het personeel tegen zich in het harnas te jagen. Een hachelijke operatie die je enkel met de broodnodige managementskills tot een goed einde kunt brengen. Ervaring in de mediasector is geen vereiste. "Al kan het wel een pluspunt zijn wanneer we twee kandidaten tegenover elkaar af moeten wegen", zegt een bron dicht bij het dossier.

Zowel in politieke kringen als aan de Reyerslaan wordt met heimwee teruggedacht aan de figuur van Bert De Graeve. Een manager pur sang, met weinig of geen ervaring in de mediasector, maar die er eind jaren 90 wel in slaagde de verstofte en verstarde VRT om te vormen tot een modern overheidsbedrijf.

Maar met zo'n manager aan het hoofd kan het ook mislopen. Denk maar aan Dirk Wauters. De man had dan misschien wel zijn cijfers op orde, hij slaagde er niet in het personeel te begeesteren en liet de relatie met de politiek verzuren. Wat hem uiteindelijk ook de kop kostte.

Vooral binnen N-VA leeft de hoop om volgende maand een naam met faam uit de hoge hoed te toveren. Kwestie van groot uit te kunnen pakken op de bijhorende persconferentie. Nu Open Vld de mediaminister kreeg (Sven Gatz) en er met Luc Van den Brande een CD&V'er aan het hoofd van de raad van bestuur van de VRT staat, is N-VA aan zet bij de benoeming van de nieuwe CEO.

Alleen bijten de grote vissen waar Bourgeois en co. op hopen niet. "Er is op dit moment te weinig uitdaging aan de job van CEO", legt een insider uit. De toekomstige grote baas van de VRT moet de komende vijf jaar opereren binnen het kader van een beheersovereenkomst die hij of zij niet zelf mocht onderhandelen. "Veel bewegingsruimte is er niet. Als CEO van de VRT heb je in die zin eerder een inspirerende rol dan een functie waarbij je echt knopen kunt doorhakken."

De topfunctie bij de VRT is niet te vergelijken met een topfunctie bij gelijk wel ander bedrijf. "Als manager word je afgerekend op je bedrijfsresultaat, de centen die je binnenbrengt. Bij de VRT komen die centen vanzelf binnen. Veel topmanagers vinden het moeilijk om die knop om te draaien."

En dan is er nog de context waarin je als CEO aan je nieuwe job moet beginnen.De VRT is anno 2016 al lang niet meer de noodlijdende omroep die hij ten tijde van Bert De Graeve was. Waar De Graeve kansen zag om te groeien - zijn zenders moesten het toen afleggen tegen de commerciële concurrentie - zijn die er nu veel minder. Zeker in de wetenschap dat de VRT de komende jaren een forse besparingsoefening te wachten staat.

Ook op politiek vlak liggen de kaarten niet echt gunstig. Eerst dreigde mediaminister Gatz met een 'aangescherpte' beheersovereenkomst toen in De afspraak Syrië-strijder Younes mocht langskomen. Daarna uitten ook milieuminister Joke Schauvliege (CD&V) en staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) openlijk kritiek op de VRT. Volgens critici het bewijs van de sterker wordende greep van de politiek op de openbare omroep.

Eerder aan het roer

1996 - 2002: Bert De Graeve
Als ex-topman van Alcatel was hij de allereerste CEO die buiten de VRT werd gerekruteerd. Stapte na zes jaar over naar staaldraadfabrikant Bekaert.

2002 - 2006: Tony Mary
Voormalig topman van IBM en KPMG die met steile digitale ambities aan zijn taak bij de VRT begon. Botste geregeld met de politiek die hem uiteindelijk ook de laan uit stuurde.

2006 -2007: Piet Van Roe
Maakte carrière binnen de VRT als directeur radio en daarna ook voor tv. Hoewel hij op dat moment al op pensioen was kreeg hij in 2006 de vraag om als CEO ad interim op te draven na het vertrek van Mary.

2007 - 2009: Dirk Wauters
Burgerlijk ingenieur die carrière maakte bij Alcatel en later overstapte naar Siemens. Slaagde er niet in goede relaties met de politiek te onderhouden en werd na amper twee jaar ontslagen. Piet Van Roe verving hem tijdelijk.

2010 - 2014: Sandra De Preter
Werd verrassend op de stoel van CEO gedropt. De vroegere uitgeefdirecteur van Sanoma ontpopte zich tot een uitstekend leidster die een voor de VRT gunstige beheersovereenkomst kon afsluiten. Eind 2013 kreeg ze kanker. Ze is nog steeds herstellende.

2014 - 2016: Leo Hellemans
Voormalig journalist en hoofdredacteur van de nieuwsdienst die al sinds 2007 in het directiecomité van de openbare omroep zetelt. Wordt eind februari 65 en gaat dan met pensioen.

Advies headhunters

Het afhaken van de verhoopte grote namen is goed nieuws voor Peter Claes, de huidig directeur Media en Productie bij de VRT, die intern naar voren geschoven wordt als toekomstig CEO. Al is hij lang niet de enige kandidaat voor de topjob. In politieke kringen valt te horen dat er nog een aantal witte konijnen klaar zitten om uit de mouw te komen. Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) liet al meermaals weten dat hij absoluut de geijkte procedures wil volgen en bij de aanstelling van de nieuwe CEO zal vertrouwen op het advies van de professionele headhunters. Dat leverde in het verleden al vaker een verrassing op. Zes jaar geleden, bijvoorbeeld. Toen kwam met Sandra De Preter, tot dan uitgeefdirecteur bij mediabedrijf Sanoma, een vrouw die niemand op voorhand had getipt, aan het hoofd van de VRT te staan.

Overzicht. Enkele kanshebbers doorgelicht

Met de zoektocht naar een nieuwe VRT-baas draait de geruchtenmolen op volle toeren. Vele namen passeren de revue, de ene nog ongeloofwaardiger dan de andere. Een overzicht, al is de kans groot dat de nieuwe CEO een wit konijn wordt.

De interne kandidaat
Sinds Bert De Graeve heeft de VRT nooit een nieuwe CEO gekregen die vanuit het eigen bedrijf kwam. Nochtans loopt er aan de Reyerslaan nu wel iemand rond die die gewoonte wil doorbreken: Peter Claes (43), de directeur Media & Productie.

Toen hij enkele jaren geleden op het punt stond de VRT te verlaten, kon Sandra De Preter hem overtuigen te blijven. Sindsdien maakte hij pijlsnel carrière. Peter Claes is ambitieus, heeft een grote dadendrang en wil volop de digitale kaart trekken. Ook bij het kabinet van mediaminister Sven Gatz (Open Vld) ligt hij goed.

In zijn nadeel spreekt dan weer dat velen op de VRT-nieuwsdienst er alles aan zullen doen hem stokken in de wielen te steken. Ook zijn parcours op de VRT is niet onbesproken: met het ter ziele gegane OP12 en de mislukte vernieuwingsoperaties bij Radio 1 en Canvas heeft hij al aardig wat brokken gemaakt.

De politieke soldaten
Wat doe je met mensen die een mooie plaats kregen bij de verkiezingen, maar toch niet verkozen raakten? Je zoekt voor hen een job in een overheidsbedrijf. In deze categorie zit Marc Descheemaeker (60), de voormalige baas van de NMBS. Hij raakte voor de N-VA niet in het Europees Parlement en is nu voorzitter van de raad van bestuur van De Lijn. Zijn naam wordt vaak genoemd, en zelf wil hij er geen commentaar op geven. Toch lijkt het weinig waarschijnlijk dat er zo'n politieke benoeming komt.

Idem voor Herman De Bode, de kabinetschef van binnenlandminister Jan Jambon (N-VA). In zijn nadeel spreekt ook zijn leeftijd: met zijn 62 jaar is hij niet de man die de VRT de broodnodige continuïteit voor de volgende jaren kan geven.

Ook Gert Vande Broek (48), de gelauwerde bondscoach van de nationale vrouwenvolleybalploeg en chef sport op het kabinet van bevoegd minister Philippe Muyters (N-VA), wordt al eens genoemd als kandidaat. Eerdere pogingen om hem bij Bloso te parkeren mislukten, de VRT zou een uitweg kunnen zijn. Dat zou positief nieuws zijn voor Sporza, maar we zouden er ons geld niet op inzetten.

De hoofdredacteurs
Op de nieuwsdienst van de VRT valt te horen dat Luc Rademakers (52), zijn eigen algemeen hoofdredacteur, ook ambitie zou hebben om hogerop te klimmen. Misschien nemen sommige VRT-journalisten hun wensen voor werkelijkheid en hopen ze zo Rademakers kwijt te raken, echt realistisch is het niet.

Twee andere hoofdredacteurs hebben een interessanter trackrecord dan hun VRT-collega: Kris Hoflack (50) deed het de voorbije jaren prima bij VTM en Peter Vandermeersch (54) blies het stof weg bij NRC Handelsblad. Die laatste ontkende in een interview met deze krant formeel interesse te hebben in de job, en Hoflack wil geen commentaar kwijt.

Sowieso laten beide heren er het best hun slaap niet voor: de Vlaamse regering zoekt een echte manager die grote (besparings)plannen kan opstellen, geen hoofdredacteur. Maar misschien zoekt de VRT binnenkort wel een nieuwe algemeen hoofdredacteur eens de nieuwe CEO er is.

Het witte konijn
Zoals altijd duiken er ook namen op van mensen die al flink wat ervaring hebben in de media als directeur. Van Marc Michils (62), de ex-baas van Saatchi en huidig directeur van Kom op tegen Kanker, over Patrick Tillieux (58, ex-SBS Belgium) tot Peter Quaghebeur (55), de CEO van WPG.

Verrassender is de naam van Frank Van Massenhove (62). De topman van de FOD Sociale Zekerheid heeft dan wel een rode kleur, zijn werk krijgt veel lof. Van Massenhove leidde ooit bijna de NMBS en schreef al eens een column over de VRT. Hij kent de politiek goed en kan mensen begeesteren. Hét ultieme witte konijn? Velen bij de VRT zouden het graag willen, maar Van Massenhove ontkent formeel kandidaat te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234