Zondag 27/11/2022

InterviewDe Allerslimste Mens ter Wereld

Wie wordt de Allerslimste Mens ter Wereld? ‘Ondertussen begin ik toch wat spijt te krijgen dat ik zo snel ja heb gezegd’

Delphine Lecompte, Astrid Stockman, Tom Waes en Otto-Jan Ham zijn enkele van de slimme mensen die meedingen naar de titel van Allerslimste Mens. Beeld rv
Delphine Lecompte, Astrid Stockman, Tom Waes en Otto-Jan Ham zijn enkele van de slimme mensen die meedingen naar de titel van Allerslimste Mens.Beeld rv

Voor de tweede keer in twintig jaar gaat Erik Van Looy op zoek naar de Allerslimste Mens ter Wereld. Quizkampioenen als sopraan Astrid Stockman, auteur Delphine Lecompte, en tv-makers Otto-Jan Ham en Tom Waes kruisen de degens. ‘Ik weet belachelijk veel over Pokémon.’

Pieter Dumon

Normaal gesproken komt er bij de samenstelling van de kandidatenlijst voor De slimste mens behoorlijk wat masseerwerk kijken. Niet iedereen is immers even enthousiast om zich voor televisiekijkend Vlaanderen aan een kruisverhoor te onderwerpen. Voor het twintigste seizoen van het programma maakte Erik Van Looy het zich net iets makkelijker. Hij besloot gewoon de beste deelnemers uit de voorbije tien jaar te bellen. En bij de vier die wij over hun deelname aan de tand mochten voelen, had hij meteen beet.

Tom Waes: “Ik heb vrij snel ja gezegd. Misschien iets te snel. Ondertussen begin ik daar toch wat spijt van te krijgen.”

Astrid Stockman: “Ik was op weg naar Zuid-Frankrijk toen Erik me belde. Ik viel totaal uit de lucht. Ik wist helemaal niet dat hij met een Allerslimste-editie bezig was. Toen hij daarover vertelde en vroeg of ik wilde deelnemen zei ik: ‘Leuk, ik zal je nog iets laten weten.’ Waarop hij reageerde met ‘Oké, dat is dan een ja’ en het gesprek meteen beëindigde. Ik had er misschien liever nog een nachtje over geslapen, maar ondertussen heb ik er vrede mee.”

Delphine Lecompte: “Ik kwam − echt waar − van bij mijn psychotherapeut, waar ik net een uur had zitten klagen over het BV-schap en hoe zwaar dat me viel. Maar toen belde Erik en schreeuwde ik meteen: ‘Ja, ik wil!’ Ik kon niet weigeren. Naast een dichtende kluizenaar blijf ik nu eenmaal ook een gigantische aandachtshoer.”

Otto-Jan Ham: “Ik heb ook meteen toegezegd. Ook een beetje tot mijn eigen verbazing. Ik had na de vorige keer gezegd dat ik nooit meer wilde deelnemen. Maar nu is het toch een ander soort format. Ik reken erop dat het niet zo’n vaart zal lopen als de vorige keer.”

Hoe bedoel je?

Ham: “Ik ben een beetje geschrokken van hoe dat programma met me aan de haal ging. Ik ben nochtans helemaal niet fanatiek. Ik laat me altijd verliezen wanneer we spelletjes spelen met de kinderen. In schril contrast met mijn vriendin, trouwens. Maar je komt in De slimste mens toch een andere versie van jezelf tegen. Ik moest daar even van bekomen want dat staat me eigenlijk niet, zo fanatiek zijn.

Stockman: “Ik ben doorgaans ook helemaal niet competitief ingesteld. Maar De slimste mens doet iets raars met je. Toen ze me thuis kwamen testen, bleek ik bijvoorbeeld plots heel erg veel te vloeken. Ik heb daar tijdens de opnames echt op moeten letten. Niet dat ik per se wil winnen, maar ik wil wel alles uit mijn brein persen wat erin zit.”

Astrid Stockman. Aantal deelnames: 8. Wanneer: 2019. Raakte op de kandidatenlijst dankzij een reeks grappige tweets en haar volgens Erik Van Looy ‘sopraanachtige’ lach. Beeld SBS Belgium NV
Astrid Stockman. Aantal deelnames: 8. Wanneer: 2019. Raakte op de kandidatenlijst dankzij een reeks grappige tweets en haar volgens Erik Van Looy ‘sopraanachtige’ lach.Beeld SBS Belgium NV

Waes: “Ik herken dat volledig. Nu lijkt het allemaal niet zo belangrijk. Tot je in die studio zit. Dan wordt het plots toch weer het allerbelangrijkste spelletje ter wereld. Ik merkte het al tijdens de testsessie thuis. Ik bleef maar zeggen: ‘Nog een vraag.’”

Is een tweede deelname niet anders? Jullie hebben toch al je sporen verdiend?

Waes: “In mijn geval alleszins. De vorige keer was ik echt met die deelname bezig. Ik steek dat niet onder stoelen of banken. Nu heb ik me erbij neergelegd dat er geen tijd is om me treffelijk voor te bereiden. Ik zal het van mijn parate kennis moeten hebben.”

Stockman: “Ik had vorige keer ook al geen last van bewijsdrang. Ik heb zelfs lang gedacht dat het een soort verborgencameragrap was. Ik was ook totaal niet bezig met ver raken. Integendeel. Telkens als ik won, kon ik alleen maar denken: o nee, nu moeten de mensen die voor mij in het publiek zitten nog langer blijven. Ik ben zelfs een paar keer sorry gaan zeggen.”

Ham: “Ik wil het nu nog niet toegeven maar ik zal waarschijnlijk toch weer willen presteren. Dat is de aard van het beestje. Ik wou dat ik fluitend die studio kon binnenstappen, maar ik vrees dat het niet zo zal zijn. Ik blijf een even grote neuroot als tien jaar geleden. Bij alles wat ik doe komt behoorlijk wat stress kijken.

“Maar voorlopig kan ik nog zeggen dat ik het niet erg zou vinden om er na één aflevering uit te gaan. Ik heb mijn bloemen al gekregen in het leven. Vorig keer was dat anders. Al was het maar omdat mijn ouders graag wilden komen kijken en ze op de eerste opnamedag iets anders hadden gepland. Ik moest dus minstens twee afleveringen overleven. Maar ondertussen hebben ze me al genoeg op tv gezien. Die druk valt dus weg.”

Lecompte: “Ik heb bij mijn eerste deelname vooral genoten. Die opnames vonden plaats in volle coronacrisis. Ik was al lang blij dat ik een avondje buiten mocht. Ik merk wel dat mijn herinneringen aan die eerste passage niet noodzakelijk helemaal stroken met de realiteit. De studio bijvoorbeeld was in mijn verbeelding een soort groteske Spartacus-achtige arena geworden. Maar toen ik er arriveerde bleek dat best mee te vallen. Waarschijnlijk had het ook te maken met de omstandigheden. In een paar dagen tijd ging ik van nobele onbekende over merkwaardig vrouwtje naar publiekslieveling.”

De slimste mens is al jaren een kijkcijferkanon. Hoe groot is de impact daarvan op de kandidaten?

Lecompte: “Plots kent iedereen je. En waarom? In mijn geval omdat ze er tijdens de montage in geslaagd waren het te doen lijken alsof ik grappig ben. Met als gevolg dat mensen naar mijn poëzievoordrachten kwamen met de verwachting dat het een soort stand-upcomedy zou zijn. Maar dat is niet wat ik doe. Integendeel zelfs. Mijn gedichten zijn wreed en wrang. Ik kon daar niet mee om. Ik raakte de pedalen kwijt en ben uiteindelijk helemaal ingestort. (lacht) Uiteindelijk ben ik dan maar onuitstaanbare opiniestukken gaan schrijven in de hoop van die populariteit af te raken. En dat is gelukt. Zodra ik over pedofilie begon te schrijven, bleef er van die sympathie van het publiek niet veel meer over.”

Otto-Jan Ham. Aantal deelnames: 11. Wanneer: 2012. Wil als zelfverklaard kenner van het Nederlands voetbal liever geen vraag meer over Johan Cruijff. Die werd hem tijdens zijn vorige deelname fataal. Beeld SBS Belgium NV
Otto-Jan Ham. Aantal deelnames: 11. Wanneer: 2012. Wil als zelfverklaard kenner van het Nederlands voetbal liever geen vraag meer over Johan Cruijff. Die werd hem tijdens zijn vorige deelname fataal.Beeld SBS Belgium NV

Stockman: “Op een gegeven moment, net voor de eerste aflevering waarin ik op het scherm zou komen, nam de persverantwoordelijke van Play4 me even apart. Ze wilde me voorbereiden op wat komen zou. Ik begreep dat eerst niet goed. Ik dacht oprecht dat ze overdreef. Ik had me nooit kunnen voorstellen dat iemand de moeite zou doen om naar mijn Instagram-account te surfen om daar ‘arrogante koe’ onder een van mijn foto’s te zetten. Maar dat was dus wel wat gebeurde. Er komt heel veel op je af.

“Ik ben achteraf wel heel dankbaar voor wat ik heb mogen doen. Dankzij De slimste mens zijn er ook veel andere dingen op me afgekomen. Zaken zoals Vive le vélo bijvoorbeeld, maar ook dingen naast tv. Toen ik door covid plots geen publiek meer had, kon ik op die manier wel aan de slag blijven.”

Voel je het Slimste mens-effect ook als je wel al een bekende kop hebt?

Ham: “Toch wel. Ik was toen vooral bekend van de radio en had ook al wel een paar dingen op tv gedaan, maar nog niks in die grootteorde. Het was de eerste keer dat ik ook bij de bakker en de apotheker aangesproken werd over wat ik op tv deed.”

Waes: “Het gesprek dat ze bij de zender met Astrid hadden, heeft Bart De Pauw ten tijde van Het geslacht De Pauw met mij gevoerd. Om me te waarschuwen dat er wel wat op me zou afkomen. Wat ook effectief gebeurde. Om maar te zeggen dat ik wat dat betreft al wat gewoon was. Toch heeft De slimste mens ook voor mij wel wat veranderd. Ik stond door een programma als Tomtesterom vooral bekend als ‘de doener’ in plaats van ‘de denker’. Maar toen ik De slimste mens won, merkte ik dat mensen plots op een andere manier naar me keken.

“Het was ook net het moment waarop ik stopte met Tomtesterom en begon met Reizen Waes. Die finale winnen gaf me de kans om me op een andere manier te profileren. Ook daardoor was die laatste aflevering best een emotioneel moment. Dat Slimste mens-diploma was het hoogste wat ik ooit heb gehaald. Het enige ook, trouwens.”

Hoe hebben jullie de voorbereiding aangepakt?

Ham: “Niet. Ik sta op het punt te vertrekken naar Griekenland voor het tweede seizoen van Viva la feta. En wanneer ik terugkom, word ik meteen in de studio van De slimste mens verwacht. Ik vind het wel een fijne gedachte dat er geen tijd is om me zorgen te maken over wat voor voorbereiding dan ook.”

Stockman: “Nu de opnames stilaan dichterbij komen, begint het te kriebelen om toch iets te doen. Ik ga me, denk ik, toeleggen op de Slimste mens-app op mijn telefoon. Terwijl ik weet dat het eigenlijk weinig zin heeft. Wanneer je in die stoel zit, komen de antwoorden die je geeft vaak uit de diepste krochten van je brein. Het zijn meestal dingen die je lang geleden eens hebt gezien of gehoord en die om een of andere reden zijn blijven hangen. Alles wat je recent hebt gestudeerd, is veel moeilijker te reproduceren.”

Lecompte: “Ik heb nog eens door de atlas gebladerd. En vooral Afrika nog eens goed bekeken.”

Waes: “De vorige keer was ik écht goed voorbereid. Ik had de actualiteit op de voet gevolgd en omdat iemand me had verteld dat er veel vragen uit een of andere jeugdencyclopedie van Lannoo kwamen, heb ik die ook bestudeerd. En dan zit je in die stoel en krijg je een vraag over de vijf best verkochte sauzen in de gemiddelde frituur.”

Delphine Lecompte. Aantal deelnames: 6. Wanneer: 2020. Vertelde tijdens haar vorige deelname over de 36 blikjes Cara-pils die haar man drinkt voor het slapengaan. Maar dat klopt volgens de man in kwestie niet: het zijn er maar de helft. Beeld SBS Belgium NV
Delphine Lecompte. Aantal deelnames: 6. Wanneer: 2020. Vertelde tijdens haar vorige deelname over de 36 blikjes Cara-pils die haar man drinkt voor het slapengaan. Maar dat klopt volgens de man in kwestie niet: het zijn er maar de helft.Beeld SBS Belgium NV

Lecompte: “Ik schaam me vaker over de dingen die ik wel weet dan over wat ik niet weet. In De slimste mens krijg je geen vragen over Hans Lodeizen, wel over de Kardashians. Het is pijnlijk voor mijn literaire geloofwaardigheid als ik daar dan het antwoord op ken. En die geloofwaardigheid is er al amper.”

Waes: “Aan het einde van de rit heb ik niks aan dat studiewerk gehad. Op al die deelnames heb ik één vraag gekregen die ik had voorbereid. Iets over de Cuba-crisis en de invasie van de Varkensbaai. Daarom kies ik deze keer resoluut voor een andere aanpak. Ik studeer niks. Ook al omdat ik er echt geen tijd voor heb. Ik zit nog tot eind september in het buitenland. Ik zal het met mijn basiskennis moeten doen.”

Ham: “Ik hoop vooral dat er heel veel vragen over Griekenland in zullen zitten. Of over Jani Kazaltzis. Dat mag ook.”

Astrid, ik las dat jij vooral de actualiteitsvragen vreest?

Stockman: “Omdat ik het nieuws al een tijdje niet meer volg. Voor mij is het destructief om met de actualiteit bezig te zijn. Mijn dagelijks welbevinden is me net iets meer waard dan elke dag om zeven uur naar Het journaal kijken. Ik weet niet wie de mensen zijn die dat wel nog elke dag aankunnen. Als het over actualiteit gaat roep ik gewoon Poetin, Oekraïne, gas, miserie … Veel kans dat er een juist antwoord tussen zit.”

Waes: “Ik herken dat. Ik ben een trouwe Radio 1-luisteraar, maar ik merk dat ik het laatste jaar de radio heel vaak heb afgezet. Het gaat toch altijd over hetzelfde. Maar dat maakt natuurlijk wel dat ik een heleboel heb gemist. Zeven jaar geleden zat ik veel korter op het nieuws. Nu is dat allemaal weg.”

Zitten er nog hiaten in jullie kennis?

Lecompte: “Ik ben niet goed in astronomie. En over hockey weet ik ook niet veel. Er is eigenlijk van alles dat ik niet weet. Maar ik ben niet van plan daar nu nog iets aan te doen. Ik studeer alleen nog de dingen waarvan ik denk dat ze me kunnen verrijken als dichter en als mens.”

Stockman: “Bij mij is klassieke muziek het zwakke punt. (algemene consternatie) Wacht dacht je? Dat ik de gaten in mijn kennis in de krant zou laten zetten? Neen, echt: als ze me eruit willen, moeten ze zeker iets over Vivaldi vragen.”

Waes: “Die zwakke punten kennen ze allang. Dan komen ze thuis langs voor een test, zogezegd om te zien of je het spel nog goed in de vingers hebt. Maar zo komen ze natuurlijk ook wel te weten wat je goed en minder goed kunt. Bij mij is het trouwens heel simpel: ik behoor tot de categorie oude witte mannen. Als je aan mij iets vraagt over Harry Styles of je laat een fragment uit de tv-reeks Glee zien, dan is de kans groot dat je me kwijt bent.”

Ham: “Mijn sterktes en zwaktes zijn zowat dezelfde als de vorige keer, vrees ik. Oude Belgische wielrenners, daar ken ik er heel weinig van. Ik weet dan wel weer veel over muziek. Jammer genoeg vooral over heel specifieke undergroundshit waarnaar ze nooit gaan vragen. Nu ik eraan denk, er is wel één categorie waarin ik veel beter geworden ben: dankzij mijn kinderen weet ik tegenwoordig fucking alles over Camille, Pommelien en Jaap Reesema. Ook over Star Wars weet ik veel, hoewel ik die films nooit gezien heb. Maar zo werkt mijn brein nu eenmaal. Ik onthoud wel vaker dingen waar je niks aan hebt. Behalve in de studio van De slimste mens.”

Stockman: “Ik weet belachelijk veel over Pokémon. Ik hoop dat ik een galerij vol Pokémon krijg. De meest nutteloze kennis ooit, maar ik heb ze wel. Ik hoop dat ik in de studio aankom, me in die zetel zet en dat dan het eerste wat ik te zien krijg een Pikachu is.”

Zijn er kandidaten voor wie jullie bang zijn? Of juryleden die jullie liever niet achter de desk zien verschijnen?

Stockman: “Tijdens mijn eerste deelname zat Stefaan Degand in de jury − een schat van een man, maar die heeft toen echt het kot afgebroken. Rondlopen, schreeuwen. Ik wist niet wat me overkwam. Ik dacht toen echt: als dit elke aflevering zo is, dan overleef ik het niet.”

Lecompte: “Die jury deelt wel plaagstootjes uit, maar dat is het dan ook. Het is niet dat het genadeloze mannen of vrouwen zijn die je alleen maar willen afmaken.”

Stockman: “Er is in het verleden wel wat te doen geweest over het vrouwonvriendelijke karakter van moppen. Maar toen ik daar zat, heb ik dat alleszins niet zo ervaren. Anders had je het wel aan mijn gezicht gezien.”

Ham: “Er zijn niet specifiek kandidaten voor wie ik bang ben, maar misschien kom ik in de eerste aflevering liever Prem Radhakishun (Surinaams-Nederlandse columnist en tv-maker, red.) nog niet tegen. Ik ben absoluut geen tafelspringer, eerder een bedeesd persoon. En wanneer er dan luide mensen naast me zitten, word ik alleen maar stiller. Dat werd pijnlijk duidelijk tijdens mijn eerste en enige passage in de jury. Prem was toen als kandidaat zo luid dat ik helemaal verschrompelde. Hij is gewoon heel veel mens om mee in een televisiestudio te zitten. Dus dat hoeft niet per se.”

Tom Waes. Aantal deelnames: 11. Wanneer: 2015. Hoeft in de eerste ronde niet per se punten te scoren: ‘Ook al haal je 
daar nul seconden, in de eindafrekening maakt dat geen fluit uit.’ Beeld SBS Belgium NV
Tom Waes. Aantal deelnames: 11. Wanneer: 2015. Hoeft in de eerste ronde niet per se punten te scoren: ‘Ook al haal je daar nul seconden, in de eindafrekening maakt dat geen fluit uit.’Beeld SBS Belgium NV

Lecompte: “Het grote verschil met de vorige edities is dat er deze keer geen lichtgewichten tussenzitten. Niemand laat makkelijke antwoorden liggen.”

Waes: “Een quiz als De slimste mens gaat alle kanten uit, van frietsauzen tot ons zonnestelsel. Om te winnen moet je een beetje geluk hebben. De vorige keer kreeg ik na een aflevering of acht het idee dat de ploeg het stilaan tijd vond dat ik naar huis ging. Ik speelde tegen Eline De Munck en in de filmpjesronde moest ik het met de koningskwestie doen terwijl zij een Disney-film kreeg. Dan weet je het wel.

“Uiteindelijk zaten we ook samen in het finalespel en had ik nog vijf juiste antwoorden nodig om haar naar huis te spelen. En net toen kwam de vraag: wat weet je over Giuseppe Verdi? Heel toevallig de lievelingscomponist van mijn grootmoeder. Met La traviata, Aida, ‘Italiaan’, ‘opera’ en ‘componist’ had ik meteen alle trefwoorden en moest Eline naar huis.”

Stockman: “Ik heb ook zo’n moment meegemaakt. In de fotogalerij kreeg ik allemaal schilderijen waar een voorwerp op ontbrak. Dat ging goed − kunst ligt me wel − tot plots American Gothic van Grant Wood passeert: een schilderij van een bejaard koppel met tussen hen in een drietand. Ik ken dat werk, dus ik had meteen gezien dat die drietand er niet meer opstond. Maar wat ik ook zei − ‘drietand’, ‘hooivork’, ‘hark’ − het was allemaal fout. Het bleek uiteindelijk ‘riek’ te zijn. Op zo’n moment voel je toch dat je er misschien iets te lang zit. Ik ben er toen uiteindelijk ook uitgegaan. Tegen Flor Decleir, die als laatste vraag kreeg: wat zijn de vijf meest gelezen kranten in Vlaanderen? Dan houdt het op natuurlijk.”

Hoor ik jullie nu zeggen dat De slimste mens doorgestoken kaart is?

Stockman: “Neen, natuurlijk niet. Het draait uiteindelijk toch allemaal om kennis. Wie veel weet raakt ver, zo simpel is het. Tijdens mijn eerste deelname gingen mensen online helemaal door het lint omdat ze vonden dat ik te makkelijke vragen kreeg. Terwijl het niet meer is dan een spelletje, en zo’n spelletje winnen helemaal niks voorstelt.”

Waes: “Hoe relatief het allemaal is, blijkt uit het feit dat mensen me nu komen vragen: ‘Heb jij daar al eens eerder aan meegedaan? Dat wist ik niet meer.’ Terwijl ik dat ding destijds toch gewonnen heb.”

Stockman: “Daar heb je dan een encyclo­pedie voor vanbuiten geleerd.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234