Vrijdag 12/08/2022

AchtergrondWestworld

Wie vindt nog de weg in ‘Westworld’? Seizoen vier is nog complexer en gelaagder

Aaron Paul en Tessa Thompson in 'Westworld'. Beeld HBO
Aaron Paul en Tessa Thompson in 'Westworld'.Beeld HBO

Westworld blijft ook in het pas uit de startblokken geschoten seizoen veel van de kijker vragen. De HBO-reeks maakt alvast kans de geschiedenisboeken in te gaan als misschien wel de meest ingewikkelde televisieserie ooit. Al zien cast en crew dat net iets anders. ‘We zijn er niet op uit om ons publiek te verwarren. Of toch alleszins niet expres.’

Pieter Dumon

Het was even wereldnieuws toen een ingenieur bij Google het bericht de wereld in stuurde dat een van de gesofisticeerde artificiële-intelligentiesystemen waar hij aan werkte volgens hem een eigen bewustzijn had ontwikkeld. LaMDA zoals het ding behoorlijk prozaïsch heet, ervaart volgens zijn maker angst en zou een gevoelsleven hebben vergelijkbaar met dat van een kind van acht.

Het is het soort bericht waar het gros van de wereldbevolking toch even de wenkbrauwen bij fronst. Voor Lisa Joy is het gewoon de bevestiging dat het wereldbeeld dat zij, samen met haar man Jonathan Nolan, in Westworld schetst niet zo heel ver af ligt van de werkelijkheid.

In die reeks draait alles om een stel wel heel erg menselijk aandoende robots die, net als LaMDA, een bewustzijn ontwikkelen en daarop besluiten om niet meer naar de pijpen van hun makers te dansen. Met uiteindelijk de ineenstorting van de wereld zoals wij die kennen tot gevolg. Maar zo’n vaart zal het met LaMDA niet lopen, sust Joy wanneer we haar net voor de start van het vierde Westworld-seizoen spreken. “Het bewustzijn waar bij LaMDA sprake van is, valt niet te vergelijken met de evolutie die de robots in Westworld doormaken.”

Voor een door technologie gedreven apocalyps hoeven we dus nog niet meteen te vrezen. Al maakt Joy zich wel degelijk zorgen over de toenemende greep die allerhande hoogtechnologische devices op ons leven hebben. “Ik ben vooral bang voor de algoritmes die schuilgaan achter social media allerhande. Met sprekend gemak en met behulp van behoorlijk basic programmaatjes slagen die erin ons brein te hacken. We zijn als samenleving collectief gekaapt door die platformen en komen nu stilaan tot de vaststelling dat we gewoon niet voldoende gewapend zijn om ons daar tegen te verzetten. Dat baart me veel meer zorgen dan het schrikbeeld van menselijke robots hier de boel over komen nemen.”

Westworld mag dan al brandend actueel zijn, toch lijkt het enthousiasme rond de reeks wat geluwd. Hoewel Westworld nog steeds een van de zwaargewichten is in de catalogus van HBO had de reeks het de voorbije seizoenen moeilijk om fans aan boord te houden. De oorzaak voor dat verval? De steeds maar toenemende complexiteit van het verhaal.

Gebaseerd op de gelijknamige film uit 1973 begon Westworld als een reeks over een futuristisch westernpretpark waar gasten al hun lusten kunnen botvieren op de menselijk ogende robots die er rondlopen. Tot die laatste genoeg krijgen van dat misbruik en in opstand komen.

Aan dat behoorlijk rechtlijnige verhaal voegden Nolan en Joy naarmate het aantal afleveringen opliep allerhande subplots en verhaallijnen toen. Ondertussen zaaiden ze twijfel over welke personages mens of robot waren, lieten ze de tijdlijn bokkensprongen maken en toen ze hun robots ook nog eens in verschillende werelden rond lieten dolen werd het helemaal een kluwen.

Gevorderde wiskunde

Niet alleen voor de fans, ook voor de acteurs zo blijkt. Jeffrey Wright, die in de reeks gestalte geeft aan Bernard, omschrijft de scenario’s als gevorderde wiskunde. “Wanneer ik op de set arriveer is het altijd rekenen en puzzelen om te bepalen in welke tijdzone en in welke wereld Bernard zich precies bevindt.”

Luke Hemsworth, Stubbs in de reeks, herkent dat gevoel. “Tijdens het draaien heb ik vaak niet helemaal door wat er precies aan het gebeuren is. Het bredere plaatje zie ik meestal maar wanneer de reeks daadwerkelijk op het scherm komt.” Al zijn er ook handigheidjes die nog voor de televisiepremière meer duidelijkheid over de verhaallijnen kunnen scheppen, zo blijkt. Tessa Thompson – Charlotte Hale in de reeks – maakt er bijvoorbeeld een gewoonte van niet alleen haar eigen scènes, maar ook die van haar medeacteurs te lezen. “Op die manier krijg je toch een beter zicht op wat de reeks nu precies wil vertellen”, legt ze uit.

En alsof het Westworld-universum nog niet ingewikkeld genoeg is toveren Nolan en Joy in het vierde seizoen nog een extra truc uit hun gezamenlijke hoge hoed. In de laatste aflevering van het derde seizoen was te zien hoe de harde schijf van Dolores, de oudste robot van het pak en aanstoker van de revolutie, hardhandig werd gewist. Waarna ze levenloos en van elk mogelijk bewustzijn ontdaan op de grond bleef liggen.

Even leek het erop dat Evan Rachel Wood, toch een van de grote namen op de Westworld-affiche, definitief uit beeld zou verdwijnen. Maar kijk, in het vierde seizoen duikt ze toch opnieuw op. Zij het dan niet meer als Dolores, maar wel als Christina een totaal ander personage dat alleen fysiek nog op Dolores lijkt.

Evan Rachel Wood in 'Westworld'. Beeld HBO
Evan Rachel Wood in 'Westworld'.Beeld HBO

Nu zien we in soaps wel vaker wonderbaarlijke verrijzenissen of personages die plots door een andere acteur worden gespeeld, maar dat een acteur in dezelfde reeks terugkeert om een totaal ander personage te spelen is zelfs naar Westworld-normen behoorlijk van de pot gerukt.

“Ik kreeg plots te horen dat ik zou sterven”, vertelt Evan Rachel Wood. “Dat was sowieso al schrikken. En toen moesten ze me nog vertellen dat ik in het volgende seizoen zou terugkeren als een personage dat zou klinken als Dolores, eruit zou zien als Dolores, maar toch Dolores niet zou zijn.”

Al vond de actrice net dat ook wel een uitdaging, zoals dat dan heet. “Het is sowieso leuk wanneer het personage dat je speelt een zekere evolutie doormaakt. Al is dit natuurlijk behoorlijk extreem. Christina is een beetje een nerdy schrijfster met een kantoorbaan. Het contrast met Dolores die zich, zeker in het laatste seizoen, tot een soort moordmachine ontpopte kon moeilijk groter zijn. Maar ik vond het wel fijn om in een meer kwetsbare, menselijke vorm in de serie op te duiken.”

Megalomane opzet

Uitdaging of niet, de vraag is of de kijkers de zoveelste kunstgreep in het Westworld-universum zomaar zullen slikken. Al van bij het prille begin werd voorbehoud gemaakt bij het, zeker op verhalend vlak, behoorlijk megalomane opzet van de reeks. Met dank aan executive producer J.J. Abrams. Hij is immers de man die zich in nog niet zo ver verleden helemaal klem reed in de verhaallijnen en tijdssprongen van het nochtans ook veelbelovend begonnen Lost.

Bovendien verliep ook het schrijfproces dat tot het eerste seizoen moest leiden, met veel meer horten en stoten dan aanvankelijk gepland. Zelfs toen de opnames voor dat eerste seizoen al volop liepen moest er even getemporiseerd worden zodat de scenaristen alle tijd kregen om met volwaardige verhaallijnen te komen. Maar hoe groot de bokkensprongen in de verhaallijn van hun personages ook zijn, alle acteurs die we spraken kunnen niet genoeg benadrukken hoe geniaal ze het schrijfwerk van Joy en Nolan vinden.

Jeffrey Wright ontpopt zich tot een adept van Vincent Kompany door de woorden “trust the process” in de mond te nemen. “Ik heb alle vertrouwen in de flow van de reeks. Natuurlijk zijn de verhaallijnen onvoorspelbaar. Maar is dat in het echte leven niet net zo? We zijn het ondertussen gewoon geworden dat er altijd wel ergens een valkuil verscholen zit.”

Ook Ed Harris, een man van vele oorlogen, is er vast van overtuigd dat op het eind van de rit alle puzzelstukjes in elkaar zullen vallen. “Ik doe geen moeite meer om alles te begrijpen. Ik heb me er bij neergelegd dat de breinen van Lisa en Jonathan op een ander niveau werken dan dat van mij.”

Ed Harris in 'Westworld'. Beeld HBO
Ed Harris in 'Westworld'.Beeld HBO

Ondertussen is Westworld uitgegroeid tot het favoriete speeltje van hardcore fans en complotdenkers allerhande die er een sport van maken om op het internet allerhande verborgen boodschappen, dubbele bodems en mogelijke plottwisten te bespreken. Voor de doorsneefans, op zoek naar een ontspannend avondje tv, wordt het steeds moeilijker hun wagonnetje aan de Westworld-trein aan te haken zonder eerst een uitgebreide voorstudie te doen.

“Het is geen reeks waarbij je tijdens het kijken tussendoor ook nog even wat dingen op je telefoon kunt checken”, geeft Aaron Paul toe. De acteur die zijn doorbraak te danken heeft aan Breaking Bad dook in het derde seizoen in de reeks op. “Kijken naar Westworld vraagt je volledige focus. Is die er niet, dan heb je er geen idee van wat er allemaal gebeurt.”

De vraag is of zo’n reeks nog ideaal kijkvoer is in digitale tijden, waarin we onze aandachtsspanne collectief zagen devalueren tot op het niveau van die van de doorsneegoudvis. Jeffrey Wright vindt alvast van wel. “Het complexe en de gelaagdheid van Westworld is net datgene waar ik zo van hou. Ik vind het verfrissend dat er een reeks op tv komt waar je echt bij moet nadenken. Zeker binnen een Amerikaanse context. Er worden hier al genoeg dingen simpeler gemaakt.

Natuurlijk zal er altijd een deel van het publiek zijn dat het lastig vindt om dieper te graven en verder te kijken dan wat zich aan de oppervlakte bevindt. Maar ik vind dat juist leuk. Ik ben blij met wat we met Westworld doen.” Ook Alison Schapker, die voor dit vierde seizoen mee aan de schrijftafel zat, is geen voorstander van het schrappen in de verhaallijnen om het de kijker wat makkelijker te maken.

“De optie om te kiezen voor een meer basic verhaal lag nooit op tafel. Ik weet dat het soms anders lijkt, maar we zijn er eerlijk waar nooit op uit om onze kijkers te verwarren. Of toch alleszins niet expres. Westworld is misschien een doolhof, maar dan wel een waar Lisa en Jonathan perfect hun weg in vinden. Ze denken heel goed na over de reeks en de richting die ze uit gaat.

“Ik heb als schrijver altijd het gevoel gehad in goede handen te zijn. We wisten bij aanvang van dit vierde seizoen perfect waar het naartoe moest en welke verhaallijnen we daarvoor moesten uitzetten. Misschien is het als kijker af en toe verwarrend, maar alles wat op het scherm gebeurt heeft een doel. Wie aan het eind van de reeks alle puntjes met elkaar verbindt zal de puzzelstukken in elkaar zien vallen. Daar ben ik van overtuigd.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234