Woensdag 11/12/2019

Portret

Wie vastgoed en Gent zegt, zegt architectenbureau Bontinck

De Oude Vismijn. Beeld Tim Dirven

Bontinck is een naam als een klok in Gent. Het architectenbureau beslaat vier generaties en duikt op in zowat elk vastgoedproject. Een voorbeeld van normvervaging? Of vangen hoge bomen nu eenmaal veel wind?

'Boven Gent rijst eenzaam en grijsd
't Oud Belfort, zinbeeld van 't verleden.
Somber en grootsch, steeds stom en doodsch
Treurt de oude Reus op 't Gent van heden'

Heden en verleden smelten samen in het lied 'Klokke Roeland'. Het officiële lied van de stad Gent is heldhaftig van toon, desondanks davert de stad op haar fundamenten. De val van Optima Bank en diens omstreden topman Jeroen Piqueur is uitgemond in een debat over oude politieke cultuur, netwerken en vriendendiensten. Wat zich openbaart, is een liaison tussen politiek en vastgoed. Macht en geld vloeien samen in de Flanders Ghent Development Group, die opgericht werd om de Arteveldestad in de kijker te zetten op vastgoedevents als MIPIM in Cannes. De vzw bestaat uit private ondernemers en de stad. Door opponenten wordt die omgedoopt tot de 'bende van Cannes', met mensen die elkaar hand- en-spandiensten verlenen.

Wie vastgoed en Gent zegt, zegt Bontinck. Het architectenbureau duikt op in zowat alle vastgoeddossiers in Gent. Het meest opzichtige en tot ver buiten de stadsgrenzen bekende project van Bontinck is de Ghelamco Arena. Thuishaven van KAA Gent, en sinds enige tijd ook van het kantoor van Bontinck.

John Bontinck (46), die in opvolging van vader Dirk (71) het kantoor runt, erkent dat ze stevige voet aan grond hebben in Gent. Dat ontkennen zou ook zinloos zijn. Maar de verdachtmakingen, aantijgingen en het gecreëerde dubieuze sfeertje rond zijn kantoor, die snapt hij niet. "Denkt u nu echt dat ik maar een telefoontje te plegen heb met de burgemeester of de schepen van Openbare Werken, en dat mijn bouwdossier rond is? Echt, zo werkt het niet. Vroeger zal dat allicht het geval zijn geweest. Sterker, ik weet het zeker, want ik ken verhalen uit de tijd van mijn grootvader. Maar dat is vandaag echt niet meer aan de orde."

Spin in het web

Toch is het opvallend dat bij een belronde in vastgoedmiddens de naam Bontinck en Gent zo sterk rijmen. "Geen ander heeft zo'n sterke tentakels dan Bontinck", klinkt het meermaals. "Hun dossiers krijgen een voorkeursbehandeling." De criticasters durven niet hardop te spreken. Vooral in architectenkringen heerst een soort van omerta, zegt onder meer Marc Dubois, architect en docent aan de KU Leuven. Hij trok in een opgemerkte blog stevig van leer tegen 'machtsbastion Bontinck'.

De kritiek laat zich samenvatten als zou het kantoor van Bontinck een voorkeursbehandeling krijgen op andere architecten, en het kantoor zou zich als een spin in het grote stedelijke vastgoedweb bewegen. Dubois en confraters stellen dat dit geen exclusiviteit is van de stad Gent. "Maar Gent spant toch de kroon."

De aangevallen burgervader Daniël Termont (sp.a) wil liever niet reageren: "Voorlopig niet. Zolang de commissie die mijn rol onderzoekt haar werkzaamheden niet heeft afgesloten."

De voormalige CIAC-garage. Beeld Tim Dirven

Parels uit het interbellum

John Bontinck reageert wel. De aanvallen op zijn kantoor raken hem niet eens zo hard, beweert hij. "Maar ik vind het een aanfluiting voor de vele ambtenaren, en voor mijn mensen. Hoe komen zij hier nu uit?" Bontinck pareert de kritiek van Dubois overigens. Zoals in de snelheid waarmee Bontinck zijn bouwvergunning krijgt afgeleverd van de administratie. "Wat hij er vergeet bij te vermelden, is dat we voorafgaand aan dergelijke vergunningen meermaals verschillende vergaderingen hebben, met de bespreking van de details. Zodat we pas een bouwvergunning indienen als het project tot in zijn kleinste details omschreven is. Aan zo'n grote vastgoedprojecten hebben vaak meer dan vijftig mensen van verschillende administraties gewerkt. Denkt u nu echt dat ik die allemaal in mijn zak heb zitten?"

Bontinck zegt dat hij is opgegroeid in een dergelijke context van kritiek. "Kan ook moeilijk anders, want als je al vier generaties overbrugt, dan is er in Gent een en ander van onze hand. En niet alles is even fraai. En dat je op de universiteitsbanken door een Stéphane Beel of andere grote namen door de mangel wordt gehaald, dat hoort erbij zeker." De uithaal van Dubois kadert hij in een generatieoorlog. "Ik ken hem niet eens persoonlijk, hij is van de generatie van mijn vader. Ik denk dat hij nog enkele rekeningen heeft openstaan. Zijn kritiek is niet nieuw, maar ik weet niet waarom hij zijn pijlen op ons richt."

Onder de noemer hoge bomen vangen veel wind misschien? En Bontinck is een hoge boom. Overgrootvader Karel (1869-1931) was als aannemer de grondlegger van het huidige architectenbureau. Hij zetelde in de gemeenteraad voor de socialisten, en zat er naast historische figuren als Edward Anseele. Hij was de aannemer die historische socialistische gebouwen als Ons Huis op de Vrijdagmarkt neerpootte, of de Vooruit in de Sint-Pietersnieuwstraat. Architecturale parels uit het interbellum. Bontinck staat echter ook synoniem met de lelijke Belgacomtoren of banale wooncomplexen.

Ook grootvader Georges 'Geo' Bontinck (1903-1999) drukte zijn stempel op het Gentse. Hij werd directeur van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten, en bouwde onder meer de sociale woontorens aan de Watersportbaan. Maar hij was ook betrokken bij de bouw van de luchthaven van Zaventem voor de expo van 1958. "Een telefoontje van Edward Anseele lag daarbij aan de oorsprong", zegt John Bontinck. De samenstelling van de bouwequipe was toen al een Belgisch compromis: architecten uit elke regio en van elk gezindte. "Van openbare aanbestedingen was toen nog geen sprake. Vandaag is alles doorgeschoven naar de administratie, net om de politieke beïnvloeding te vermijden", stelt Bontinck.

Dat het kantoor sterke banden heeft met het Gentse stadsbestuur, ontkent John Bontinck geenszins. Concurrenten fluisteren dat hij de bouwplannen al heeft klaarliggen nog voor de kavels vrijkomen, dankzij goede contacten. "Termont is een vriend, maar ik ben met wel meer mensen uit de politiek bevriend. Ik kan het me niet permitteren om mij te verbinden met één politieke strekking." Of de loge? "U mag dat vragen, en neen, ik ben geen lid. Maar ik ben wel zo opgevoed. Ach, ik lees die verhalen ook. Maar eerlijk? Ik kan me er niets bij voorstellen."

Vertroebelde relatie

Dat zijn kantoor wel veel opdrachten binnenhaalt, is volgens Bontinck een combinatie van factoren. "Het netwerk speelt daarbij een rol. Net als de commerciële aanpak en onze lange voorgeschiedenis. Het is heus niet enkel te herleiden tot de mensen die je kent in de politiek of de zakenwereld."

Ja, hij kent Jeroen Piqueur van Optima uiteraard. En ja, hij heeft er in het verleden zaken mee gedaan. "En ik wil hem niet afvallen nu hij problemen heeft, maar sinds hij afviel bij de ontwikkeling van de Ghelamco-site zijn de relaties wat vertroebeld. De laatste vier jaar hebben we elkaar nog maar weinig gezien."

Het beste bewijs van die vertroebelde relatie is volgens Bontinck de toewijzing van de verbouwing van het kantoorgebouw van Optima in de Keizer Karelstraat. Dat was eigendom van het vastgoedbedrijf Alides, van de Groep Maes. En werd in 2014 verkocht aan Optima. "Dat Jaspers-Eyers het project kreeg toebedeeld, daar heb ik mijn kas voor opgevreten", geeft John Bontinck toe.

Overigens toont het dossier van de Keizer Karelstraat andermaal de extreme verbondenheid van het Gentse netwerk. Zowel bij Groep Maes als bij Optima duikt Luc Van den Bossche op in de raad van bestuur.

De Welzijnsknoop. Beeld Tim Dirven

Gentse projecten van Bontinck

In de jaren 20 richtte George Bontinck een architectenbureau op. Zijn zoon Dirk en kleinzoon John zetten zijn werk voort. Dit zijn hun belangrijkste projecten voor de stad Gent.

Oude Vismijn, 2011
De vismijn kreeg een make-over en doet voortaan dienst als toeristisch informatiecentrum, met ook een evenementenhal en een brasserie.

Take Off, 2015
Bij Flanders Expo komt een nieuw stadsdeel, The Loop. Een van de eerste projecten is Take Off, waar kantoorgebouwen, meergezinswoningen en gebouwen voor kortverblijfwonen te vinden zijn. Ook kleine handelszaken en vrijetijdsinfrastructuur krijgen er een plaats.

Ghelamco Arena, 2013
In 2011 begon de bouw van een nieuw voetbalstadion voor KAA Gent. Twee jaar later was het klaar. De kantoren van Bontinck Architecture & Engineering zijn sinds 2014 te vinden in het stadion.

CIAC-garage, 2019 In de voormalige CIAC-garage komen 145 appartementen en 52 assistentiewoningen. Daarnaast is er ook plaats voor kleine handelaars en kantoor- of praktijkruimte.

Welzijnsknoop, 2013
Het OCMW van Gent en enkele stadsdiensten zitten sinds 2013 samen in een nieuwbouw in Ledeberg. Ook de lokalen van Kind & Gezin zijn er te vinden.

Nieuwe Woorhaven, 2019
De nieuwe voorhaven moet een woon-werkgebied worden, waarbij beschermde monumenten behouden blijven. Er komt ruimte voor zowat 250 wooneenheden.

Tribeca, 2018
Aan het Rabot komt een nieuwbouwproject op een voormalig industrieel terrein, met 181 appartementen, 29 woningen, 12 duplexen en 6 lofts. Een vijfde daarvan worden sociale woningen.

MSK, 2007
Het Museum voor Schone Kunsten kreeg een restauratie die zowat 4 jaar duurde. Eerst werden 11 tentoonstellingszalen aangepakt, daarna volgde een dak- en gevelrenovatie en de renovatie van alle oorspronkelijke tentoonstellingszalen.

Opera Gent, 2002
In de eerste fase werd de binnenkant aangepakt, vooral in verband met de veiligheid voor het publiek. In de tweede fase werd de gevel gereinigd.

Justitiepaleis, 2001
Sterk beschadigde delen van de gevel werden vervangen, op verschillende plekken werd de natuursteen verhard en het fronton met Vrouwe Justitia werd verstevigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234