Dinsdag 24/11/2020

Boekenrecensie

Wie stopt de maffiosi van de ‘ndrangheta?

Politie-inval in Pulheim, Duitsland, eind 2018. Samen met collega's uit Nederland, België en Italië wordt er jacht gemaakt op de zich als een olievlek over de hele wereld verspreidende Calabrese maffiabende 'ndrangheta'.Beeld EPA

Journaliste Sanne de Boer licht in Mafiòpoli de werkwijze van de ’ndrangheta, de Calabrese maffia, toe. Volgens haar onderschatten we de bedreiging die de organisatie voor onze democratie vormt.

Aan het eind van haar speurwerk naar de Calabrese maffia trekt Sanne de Boer een parallel met de coronapandemie. Zoals het in februari maar niet tot de Lage Landen leek door te dringen dat Covid-19 niet alleen in China en Italië dodelijke slachtoffers zou maken, zo gaan we hier veel te laconiek om met het gevaar dat de ’ndrangheta voor onze economie en democratie vormt.

Mafiòpoli heet het boek van de journaliste, een samenvoeging van het Italiaanse mafia en het Oudgriekse polis, oftewel: een door de maffia bestuurde samenleving.

In 2006 verhuisde ze van Amsterdam naar een kustdorpje in Calabrië. Aanvankelijk ziet ze alleen de idylle: het uitzicht op de blauwe Ionische Zee, sinaasappels plukken, de lieve buren die haar zelfgemaakte wijn schenken. Totdat er ’s nachts in haar straat een auto van een gemeenteambtenaar ‘met een ruggengraat’ in de fik gaat.

De Siciliaanse cosa nostra en de Napolitaanse camorra staan meer in de schijnwerpers, maar de ’ndrangheta is de voorbije decennia uitgegroeid tot de machtigste maffiaorganisatie ter wereld. Het is al lang niet meer een clubje lokale criminele families dat alleen de voet van de laars terroriseert. Nee, de maffia uit Calabrië is een octopus met tentakels die zich uitstrekken tot in Australië en Canada.

Tachtig procent van de cocaïne die naar het Europese continent komt, wordt door Calabrese clans uit Zuid-Amerika geïmporteerd. Onder meer Rotterdam is een geliefde doorvoerhaven.

Hoe kan het dat in een vergeten uithoek van Europa zo’n criminele multinational is ontstaan?, vraagt De Boer zich af. De kwestie behandelde ze eerder in de podcast Leven met de maffia en wordt in Mafiòpoli uitgediept. Ze leest kranten, boeken en vonnissen, maar praat vooral. Met gedupeerden, openbaar aanklagers en burgers die het niet langer pikken om pizzo (‘beschermgeld’) af te dragen.

Een deel van de verhalen die ze optekent heeft eerder de media gehaald. Gebundeld en voorzien van meer context geven ze een uitstekend inzicht in de werkwijze van het misdaadconglomeraat. Dat haar werk niet zonder risico is, bewijst de moord in 2018 op de ­Slowaakse onderzoeksjournalist Ján Kuciak, die onderzocht hoe de regering van zijn land banden onderhield met de ’ndrangheta.

Italiaanse kindsoldaten

De meeste indruk maken de getuigenissen van spijtoptanten. Van Luigi Bonaventura bijvoorbeeld, een ex-capo die nadat hij uit de maffia was gestapt door zijn eigen vader met een mitrailleur werd beschoten. Bonaventura ging met justitie samenwerken, omdat hij zijn kinderen niet wilde grootbrengen met dood en verderf. Zelf had de veertiger op zijn twaalfde al ontelbaar veel kogels met kalasjnikovs afgevuurd. “We zien kindsoldaten in Afrika, maar vinden het moeilijk om te erkennen dat er ook in Italië kindsoldaten zijn.”

Volgens Bonaventura en andere kenners van de ’ndrangheta hebben de armen van de octopus stevig houvast in meer noordelijke landen. “Er komen daar zo veel drugs aan en er wonen zo veel voortvluchtigen, dat er zeker een netwerk moet zijn van mensen die ze beschermen”, citeert De Boer de belangrijkste maffia-aanklager Nicola Gratteri.

Hoe dat vangnet exact in elkaar steekt, blijft onopgehelderd, maar we moeten goed oppassen, is de boodschap: voor je het weet, zit de ’ndrangheta ook hier in de haarvaten van economie en politiek. Als douaniers zijn om te kopen, zijn anderen dat ook.

Sanne de Boer, ­Mafiòpoli. Een ­zoektocht naar de ’ndranghetaNieuw Amsterdam, 304 p., 22,99 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234